III SO/Kr 4/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Kocmyrzów-Luborzyca za nieprzekazanie skargi postanawia: I. wymierzyć Wójtowi Gminy Kocmyrzów-Luborzyca grzywnę w wysokości 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych za nieprzekazanie skargi sądowi; II. zasądzić od Wójta Gminy Kocmyrzów-Luborzyca na rzecz R. M. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2023 r. R. M. (dalej: wnioskodawczyni), reprezentowana przez pełnomocnika, powołując się na art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy Kocmyrzów-Luborzyca za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu z dnia 16 listopada 2021 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Uzasadniając wniosek wnioskodawczyni wskazała, że pismem z dnia 15 grudnia 2009 r. skierowała do Wójta Gminy – Kocmyrzów – Luborzyca wiosek o rozgraniczenie nieruchomości składającej się z działki o numerze ewidencyjnym [...] (poprzednio [...]) jedn. ewid. [...] Kocmyrzów – Luborzyca, obręb [...]. od nieruchomości składającej się z działki o numerze ewidencyjnym [...] jedn. ewid. [...] Kocmyrzów – Luborzyca, obręb [...]. W związku z tym, że organ nie podjął jakichkolwiek czynności, nie zawiadomił o wszczęciu postępowania ani nie zawiadomił o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, wnioskodawczyni skargę z 16 listopada 2021 r., nadaną w dniu 10 maja 2022 r. skierowała do Wojewódzkiego Sad Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność organu, która została doręczona organowi w dniu 18 maja 2022 r. Do dnia wniesienia wniosku o wymierzenie grzywny, skarga nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W odpowiedzi na wniosek organ wskazał, że pismo wnioskodawczyni z 15 grudnia 2020 r. zostało zarejestrowane na Dzienniku Podawczym w dniu 29 grudnia 2020 r., co wynika z kwerendy dokumentacji. Przedmiotowe pismo skarżącej, jak wiele innych znajdujących się w pomieszczaniu Dziennika Podawczego, na skutek awarii tj. zalanie pomieszczeń biurowych uległo zniszczeniu i nie zostało przekazane do pracownika merytorycznego. Sprawie nie został nadany bieg. Przez kolejne tygodnie na skutek zalania uszkodzone pomieszczenia Urzędu były wyłączone z funkcjonowania, dokonywano segregacji dokumentów bowiem znaczna część została zutylizowana mając na uwadze stopień ich degradacji. Następnie przez kolejne tygodnie trwał remont, dokumenty wymagały ciągłego przenoszenia co mogło doprowadzić do ich zagubienia. Ponieważ w tym czasie w Urzędzie nie obowiązywał elektroniczny obieg dokumentów doszło do wielu nieprawidłowości w zakresie ich dekretowania czy przekazywania w dalszy obieg. Doszło też do niewłaściwego zmieszania dokumentów co skutkowało ich zaginięciami. Pismo skarżącej z 22 lutego 2021 r. również nie dotarło do pracownika merytorycznego. W ocenie organu, zaistniała sytuacja była następstwem przenoszenia dokumentów w trakcie remontu i stanowi splot niefortunnego zbiegu okoliczności. Z kolei skargę z dnia 16 listopada 2021 r. przekazano do rąk pracownika, który nie nadał jej dalszego biegu z uwagi na brak oryginału dokumentów z dnia 15 grudnia 2020 r. oraz 22 lutego 2021 r. Po zapoznaniu się w dniu 24 maja 2023 r. z treścią pisma skarżącej z dnia 15 grudnia 2020 r., stanowiącego załącznik do wniosku o wymierzenie kary grzywny przesłanego do Urzędu Gminy Kocmyrzów-Luborzyca przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 17 maja 2023r. wydano postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Nadto Wójt Gminy Kocmyrzów -Luborzyca oświadczył, iż od 2022 r. celem przeciwdziałania sytuacją jakie były konsekwencją awarii w 2021 roku wprowadził w Urzędzie elektroniczny obieg dokumentów, a wobec pracownika zostaną zastosowane odpowiednie środki dyscyplinujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49 a stosuje się odpowiednio (art. 54 § 1a p.p.s.a). Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli skarga została wniesiona: 1) w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu, o którym mowa w §1 – organ ten przekazuje sądowi skargę i odpowiedź na skargę do jego elektronicznej skrzynki podawczej; 2) w postaci papierowej – organ przekazuje sądowi skargę i odpowiedź na skargę w takiej postaci (art. 54 § 2a p.p.s.a). W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ w postaci elektronicznej, organ ten: 1) przekazuje sądowi akta sprawy wraz z informacją o dokumentach, których treść nie jest w całości dostępna w aktach sprawy prowadzonych w postaci elektronicznej, oraz o sposobie i dacie ich przekazania sądowi do jego elektronicznej skrzynki podawczej, a w przypadku gdy ze względów technicznych nie jest to możliwe – na informatycznym nośniku danych; 2) przekazuje sądowi dokumenty z akt sprawy, których treść nie jest w całości dostępna w aktach sprawy prowadzonych w postaci elektronicznej, wskazując na elektroniczne akta sprawy przekazane sądowi w sposób, o którym mowa w pkt 1 (art. 54 § 2b p.p.s.a). W przypadku gdy akta sprawy, której dotyczy skarga, są prowadzone przez organ, o którym mowa w § 1, w postaci papierowej, organ ten przekazuje sądowi akta sprawy oraz, jeżeli taka istnieje, zapisaną na informatycznych nośnikach danych dokumentację elektroniczną, której treść nie jest dostępna w postaci papierowej. (art. 54 § 2c p.p.s.a). Stosownie zaś do art. 55 § 1 powołanej ustawy, w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Z przedstawionych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że podmiot, za pośrednictwem którego kierowana jest do sądu administracyjnego skarga na działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest bezwzględnie obowiązany przekazać skargę sądowi, wraz z kompletem akt sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie 30 dni do dnia otrzymania skargi. Instytucja wymierzenia organowi grzywny w sytuacji braku wywiązania się z nałożonych na niego ustawowych obowiązków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego, ma charakter dyscyplinujący, restrykcyjny i prewencyjny. Mobilizuje ona bowiem organ do niezwłocznego przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, a jednocześnie stanowi sankcję za niedokonania tych czynności w wymaganym terminie. Zapobiega także naruszeniom tego obowiązku w przyszłości (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r., sygn. I OZ 1702/17 - przywołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powołany art. 55 p.p.s.a. pozwala sądowi na wymierzenie grzywny po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody. Natomiast wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., a także czas, jaki upłynął od wniesienia skargi i właśnie to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu sąd powinien wziąć pod uwagę wymierzając wysokość grzywny (tak T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2005, s. 259; v. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 1024/06, ONSAiWSA, 2006 r., Nr 6, poz. 156, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OZ 621/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika z akt sądowych niniejszej sprawy, a ściślej z dokumentów załączonych do wniosku o wymierzenie grzywny, wnioskodawczyni nadała 10 maja 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - za pośrednictwem organu - skargę na bezczynność Wójta Gminy Kocmyrzów – Luborzyca w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (potwierdzenie nadania przesyłki poleconej nr [...] – k. 21 akt sądowych). Zarówno wydruk śledzenia ww. przesyłki poleconej ze strony operatora wyznaczonego do pełnienia powszechnych usług pocztowych na lata 2016–2025 (czyli Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w Warszawie), wskazuje, że przedmiotowa przesyłka została doręczona organowi 13 maja 2022 r. Zatem, zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a., organ powinien tę skargę - wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy - przekazać do Sądu w terminie 30 dni od jej wniesienia tj. do dnia 12 czerwca 2022 r. Tymczasem organ przekazał skargę dopiero w dniu 30 maja 2023 r. na wezwanie Sądu z dnia 24 kwietnia 2022 r. W konsekwencji przekroczenie terminu do przekazania skargi sięgające prawie rok, którego dopuścił się organ administracji publicznej, należy uznać za niezwykle rażące. Została zatem spełniona przesłanka do nałożenia grzywny. Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 2000 zł. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie zarówno treść wniosku oraz charakter sprawy będący przedmiotem skargi, okres uchybienia terminowi przekazania skargi, argumentację odnotowanego braku przekazania w terminie tej skargi do Sądu jak również fakt, że w dacie rozpoznawania wniosku skarga strony została już przekazana Sądowi jednak bez odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych sprawy. W ocenie Sądu, grzywna w ustalonej wysokości stanowić powinna należytą sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd wyjaśnia, że na bieg terminu do przekazania Sądowi skargi, nie mogła mieć wpływu awaria w budynku Urzędu Gminy w 2021 r. polegająca na zalaniu wodą pomieszczenia urzędu, sprzętu i instalacji, albowiem skarga na bezczynność, wpłynęła do organu w dniu 13 maja 2022 r., a więc ponad rok od wystąpienia awarii. Organ nie przestawił zatem żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać spóźnienie w przekazaniu skargi, Wskazania wymaga, że na organie administracyjnym spoczywa obowiązek odpowiedniej organizacji pracy, obejmującej terminowość powierzonych mu zadań. Należy tak zorganizować pracę organu, by mógł on zająć stanowisko w sprawie w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji postanowienia, działając na podstawie przepisu art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzekł, jak w pkt II, działając w tym zakresie w oparciu o przepis art. 200 w związku z art. 205 § 1 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.