III SO/Kr 6/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy postanawia: oddalić wniosek. Wnioskodawczyni w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi 100 metrowy dom oraz 26 arowa nieruchomość rolna. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego wnioskodawczyni oszacowała na kwotę 2530 zł wyjaśniając że składa się na to 1050 zł jej emerytury oraz 1480 zł emerytury męża. Uzasadniając swoje starania ograniczyła się do skrótowego nakreślenia okoliczności nurtującej ją sprawy administracyjnej. Wezwana przedłożyła kopie posiadanych rachunków i faktur które obrazują, że za prąd ostatnimi czasy płaci po 95,44 zł, za gaz 189,32 zł, za wywóz nieczystości 98,50 zł. Na wykup lekarstw przeznacza miesięcznie różne kwoty, średnio ok. 110-120 zł. Wnioskodawczyni przedłożyła kopie odcinków otrzymywanej przez męża emerytury, które potwierdzają wysokość kwoty otrzymywanej do wypłaty. Dla wykazania zaś wysokości swoich świadczeń emerytalno rentowych przedłożyła wydruki potwierdzenia wykonania przelewu na posiadany rachunek bankowy o numerze "[...]". Mimo wyraźnie sformułowanego w wezwaniu żądania nie przedłożyła jednak wyciągów obrazujących historię dokonywanych na tym rachunku obrotów z ostatnich trzech miesięcy. Z dodatkowych pisemnych oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że dom leży na należącej do niej 26 arowej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zacząć wypada od tego, że jeśli wnioskodawczyni domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym to przesłanką zasadności jej wniosku powinno być wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt. 1 ppsa). Realia rozstrzyganego przypadku nie stwarzają jednak wystarczających podstaw do takich ustaleń. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia (art. 252 ppsa) w którym przedstawiła swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło swoich dochodów wynika, że małżonkowie dysponują stosunkowo znacznymi stałymi miesięcznymi dochodami, nadto posiadają określony majątek nieruchomy na który składa się dom o powierzchni 100 m2 oraz 26 arową nieruchomość rolną. Okoliczności te siłą faktu niweczą zasadność ewentualnych ustaleń co do tego, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (por. także postan. NSA z 15 lutego 2005 r. FZ 711/04). Owszem jest w stanie uiścić i wpis od skargi i ewentualne dalsze czy to opłaty kancelaryjne np. za odpis orzeczenia z uzasadnieniem czy też wpis od skargi kasacyjnej (stanowiący połowę wysokości wpisu od skargi) tym bardziej, że opłaty te nie obciążają strony jednorazowo. Do rozważenia pozostaje na ile taka sytuacja przekreśla starania wnioskodawczyni w całej rozciągłości. Godzi się bowiem zauważyć, że zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją takiego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 ppsa in fine) oczywiście po dokonaniu ustaleń, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa), przez co należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dla poczynienia owych ustaleń konieczna jest przy tym inicjatywa strony gdyż to na niej spoczywa ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). Z oświadczenia wnioskodawczyni uzupełnionego przedłożonymi kopiami dokumentów źródłowych wynika, że przy miesięcznych dochodach w łącznej kwocie 2541 zł (1053+1488) jej gospodarstwo domowe obciążają stałe miesięczne wydatki na poziomie mniej więcej 503,26 zł. Kwota taka wynika bowiem z wyliczenia dokonanego na podstawie kopii przedstawionych dokumentów (95,44 zł za prąd + 189,32 zł za gaz + 98,50 za wywóz nieczystości + ok. 120 na wykup lekarstw). Skoro więc po uregulowaniu wszelkich stałych płatności i wykupie lekarstw gospodarstwu domowemu wnioskodawczyni pozostaje do rozporządzenia kwota mniej więcej 2000 zł (2541-503=2038) to zestawiając tę kwotę z wysokością stawek adwokackich za prowadzenie sprawy w pierwszej instancji oraz ewentualne sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej przewidywanych w oparciu o §18 ust. 1 pkt. 1 lit. c i pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 02/163/1348 ze zm.) trudno jest bronić poglądu, że są to wydatki których poniesienie odbędzie się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego wnioskodawczyni lub jej rodziny. Opłaty te nie przewyższają miesięcznej kwoty stałych dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Przy tym nie można tracić z pola widzenia i tego, że przy takim poziomie dochodów wnioskodawczyni mogła poczynić pewne, oszczędności. Wskazując na to ostatnie, zwrócenia uwagi wymaga również, że tajemnicą skarżącej pozostaną powody dla których mimo wyraźnie sformułowanego żądania nie przedłożyła wyciągów obrazujących historię dokonywanych na posiadanym rachunku bankowym obrotów z ostatnich trzech miesięcy. Udzielenie w takiej sytuacji wnioskodawczyni prawa pomocy czy to w zakresie całkowitym czy nawet w zakresie częściowym nie znajduje dla siebie wystarczających podstaw. Wnioskodawczyni powinna sobie nadto uświadomić, że w interesie strony składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem jej wniosku (por. post. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05), bo to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Toteż mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 i art. 245 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).