I SA/Łd 10/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA W. Jarzębowski (spr.), Sędzia NSA T. Porczyńska, Asesor C. Koziński, Protokolant T. Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych za lata 1999 - 2004 oddala skargę W dniu [...] Prezydent Miasta Ł. wydał decyzję odmawiającą J. W. umorzenia zaległości z tytułu podatku od środków transportowych za lata 1999 – 2004 (I rata), w wysokości 7.112,20 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano na uznaniowy charakter decyzji opartej na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej a także na wyjątkowy, nadzwyczajny charakter ulg podatkowych obejmujących m.in. umorzenie zaległości. Organ podatkowy podejmując wskazaną decyzję ustalił następujący stan faktyczny: Skarżący, zarówno w okresie objętym wnioskiem o ulgę, jak i w chwili wydawania decyzji, prowadził działalność gospodarczą – kursy nauki jazdy. Z oświadczenia o stanie majątkowym z dnia 8 czerwca 2004 r. wynika, że średni miesięczny dochód podatnika w okresie 5 miesięcy 2004 roku wyniósł 405,00 zł, natomiast dochód jego żony 824 zł. Stałe wydatki miesięczne na utrzymanie domu (czynsz, energia elektryczna, gaz , telefon) wynoszą 600,00 zł. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje czwórka dzieci. Podatnik posiada środki transportowe będące przedmiotem opodatkowania tj. samochód ciężarowy m-ki Star oraz przyczepę m-ki Autosan. Jest też właścicielem samochodu osobowego m-ki Opel Corsa rok produkcji 2003, zakupionego w 2004 r. i używanego do szkolenia kierowców. Organ podatkowy uwzględniając powyższe dochody i wydatki ocenił, iż wnioskodawca i jego rodzina znajdują się trudnej sytuacji życiowej, bowiem dochody obojga małżonków nie przekraczają ustawowego minimum do przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmawiając przyznania ulgi podatkowej organ pierwszej instancji wziął przede wszystkim pod uwagę, iż podatnik własnym postępowaniem przyczynił się do powstania zaległości podatkowych uchylając się przez kilka lat od zapłaty należnego podatku. W takim przypadku interes publiczny nie przemawia zdaniem organu za przyznaniem ulgi. W dniu 14 września 2004 r. J. W. odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., wnioskując o ponowne, wnikliwe rozpatrzenie prośby o umorzenie zaległości i o zmianę rozstrzygnięcia. Uzasadniając odwołanie podniósł, że odmowa przyznania ulgi spowoduje likwidację prowadzonej działalności, ponieważ nie jest w stanie zapłacić powstałych zaległości. W ocenie skarżącego interes publiczny przemawia za tym by przedsiębiorstwo działało w dalszym ciągu, bowiem konsekwencją jego likwidacji będzie utrata źródła dochodów i konieczność zarejestrowania się podatnika jako bezrobotnego. Podatnik zakwestionował ocenę organu, iż uchylał od płacenia podatku. Podniósł, iż wobec znikomych dochodów z działalności i niepracującej żony (nieposiadającej prawa do zasiłku) nie był w stanie płacić należnego podatku. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem Kolegium istotą ulgi podatkowej jest złagodzenie skutków wyjątkowego wypadku będącego przyczyną znacznego pogorszenia sytuacji finansowej podatnika. W rozpatrywanej sprawie taki wyjątkowy wypadek nie wystąpił. Sytuacja majątkowa wnioskodawcy w porównaniu z sytuacją przeciętnego podatnika tego podatku nie przemawia z przyznaniem ulgi. Porównując dochody i wydatki organ ocenił, że podatnik posiada środki na zapłatę wszystkich innych należności, reguluje je na bieżąco mimo, że należności te przewyższają dochody jakimi dysponuje rodzina wnioskodawcy. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że nie leży w interesie publicznym umarzanie zaległości podatkowych osób, których sytuacja majątkowa pozwala na ich zapłatę, natomiast przeszkodę stanowi jedynie aktualny poziom wydatków podatnika. W skardze na powyższą decyzję podatnik powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. Podkreślił, iż ograniczone możliwości zarobkowania i utrata pracy przez żonę, a następnie utrata prawa do zasiłku stanowią nadzwyczajny przypadek losowy, którego nie można było przewidzieć. Wysokość zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych przewyższa wartość posiadanych pojazdów: 22 letniego samochodu m-ki Star i 18 letniej przyczepy Autosan, natomiast sprzedaż samochodu Opel Corsa wykorzystywanego do prowadzenia kursów nauki jazdy oznaczałaby konieczność likwidacji działalności. Interes publiczny przemawia w ocenie skarżącego za umorzeniem zaległości, bowiem umożliwi mu to kontynuowanie działalności gospodarczej, co oznacza płacenie świadczeń publicznych: podatku od towarów i usług, składki na ubezpieczenie społeczne itp. Skarżący oświadczył, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest w niektórych stwierdzeniach błędne i sprzeczne z faktami. Wskazał, iż w pkt 4 decyzji organ porównując wydatki i dochody skarżącego sugeruje jego nieuczciwość. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Na wstępie należy zauważyć, iż skarżący nie wskazał przepisów prawa, które jego zdaniem zostały naruszone. Jednak z treści skargi wynika jasno, że podatnik nie zgadza się z dokonaną przez organy oceną jego sytuacji i stwierdzeniem, że ustalone w sprawie okoliczności nie odpowiadają ustawowym przesłankom pozwalającym na umorzenie zaległości podatkowej. W ocenie podatnika za zastosowaniem wnioskowanej ulgi przemawia zarówno ważny interes podatnika, jak i interes publiczny. Wbrew podniesionym zarzutom organy podatkowe nie naruszyły przepisu prawa materialnego – art.67 Ordynacji podatkowej przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Nie naruszyły też przepisów proceduralnych w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Przesłanki umorzenia zaległości podatkowej na podstawie tego przepisu określone zostały pojęciami nieostrymi – "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Rozpoznając wniosek podatnika o zastosowanie ulgi organ podatkowy musi ocenić te przesłanki na tle okoliczności konkretnej sprawy. Jakkolwiek nie jest możliwe określenie wszystkich sytuacji odpowiadających tym pojęciom, to należy zaakceptować pogląd, iż oceny istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w konkretnej sprawie należy dokonywać w oparciu o kryteria obiektywne, a nie o subiektywne przekonanie podatnika lub organu. Umorzenie zaległości podatkowej jest sytuacją wyjątkową, odstępstwem od wywiązania się przez podatnika z obowiązku zapłaty podatku, a zatem zasadny jest wniosek organów podatkowych, że za zastosowaniem ulgi powinny w zasadzie przemawiać nadzwyczajne, losowe i niezależna od podatnika okoliczności, na skutek których nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej. Niepowodzenia finansowe w działalności gospodarczej w zasadzie nie stanowią o istnieniu ważnego interesu podatnika, gdyż są one objęte ryzykiem gospodarczym podmiotu podejmującego działalność gospodarczą. Organy podatkowe nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów (art.191 Ordynacji podatkowej) dochodząc do wniosku, że podatnik nie wykazał, aby za udzieleniem mu ulgi przemawiały nadzwyczajne, losowe, niezależne od niego okoliczności, które były przyczyną trudności finansowych, w których obecnie się znalazł. Nie można traktować spadku popytu na rynku usług szkolenia kierowców, jako okoliczności nadzwyczajnej, losowej, nieprzewidywalnej. Prowadzenie działalności gospodarczej w systemie gospodarki rynkowej jest związane z występowaniem naprzemiennym okresów lepszego i gorszego popytu na oferowane przez dostawców usługi i towary. Każdy przedsiębiorca musi uwzględniać fakt występowania takich tendencji na rynku i planować odpowiednie środki zaradcze. Spadek popyty na usługi szkolenia kierowców dotknął w równym stopniu wszystkich świadczących w Ł. tego typu usługi i nie jest zjawiskiem nadzwyczajnym. Należy też zauważyć, że ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej powinna być dokonywana w momencie rozstrzygania wniosku. Oznacza to, że istotna jest aktualna sytuacja majątkowa, rodzinna, finansowa i osobista podatnika. W chwili wnioskowania o ulgę, jak i w chwili podejmowania decyzji przez organ podatkowy, podatnik prowadził działalność gospodarczą uzyskując z niej niewielkie dochody. Także żona skarżącego była wtedy zatrudniona. Powoływana w skardze okoliczność utraty pracy przez B. W. nie ma dla rozstrzygnięcia zasadniczego znaczenia, gdyż dotyczyła okresu wcześniejszego. Poza tym z załączonej do akt decyzji Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] wynika, że B. W. pobierała zasiłek dla bezrobotnych od 27 marca 2001 r. do 26 marca 2002 r., natomiast zaległości J. W. dotyczą także roku 1999 i 2000. Za trafnością oceny organów podatkowych, iż przyczyną powstania zaległości podatkowych nie były żadne nadzwyczajne okoliczności przemawia też fakt, że zaległości te powstawały stopniowo na przestrzeni prawie sześciu lat. Podatnik prowadził w tym czasie działalność gospodarczą, osiągał przychody, lecz nie płacił podatku od środków transportowych, chociaż ponosił inne koszty działalności, np. wydatki związane z użytkowaniem pojazdów, wynajmem placu manewrowego, płatnością składki ZUS i na rzecz PZU. Zaskarżona decyzja nie jest dowolna. Organy ustaliły aktualną sytuację majątkową i osobistą podatnika, a ustalenia ta oparte zostały głównie na dowodach dostarczonych przez podatnika, zatem twierdzenia skarżącego o ustaleniach błędnych i sprzecznych z faktami są nieuzasadnione. Ten zarzut nie został zresztą sprecyzowany. Należy zgodzić się z oceną organów, że za uwzględnieniem wniosku nie przemawia też interes publiczny. Przesłanka ta została określona pojęciem nieostrym. Można przez to rozumieć respektowanie wartości wspólnych dla ogółu społeczeństwa, jak np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, korekta błędnych decyzji organów skarbowych. Należy zgodzić się ze skarżącym, iż interes publiczny polega nie tylko na zapewnieniu budżetowi maksymalnych dochodów ale także na zminimalizowaniu ewentualnych wydatków ponoszonych np. ze środków pomocy społecznej. Rozpatrując sprawę w aspekcie istnienia tej dyrektywy organ podatkowy powinien mieć na uwadze zarówno rzetelność podatnika w spełnianiu obowiązków daninowych wobec budżetu, jak i przyczyny, które spowodowały powstanie zaległości objętej wnioskiem o ulgę. Udzielenie ulgi podatkowej jest formą pomocy Państwa wobec podatnika. Względy sprawiedliwości, a zatem interes publiczny, przemawiają za tym, aby inaczej traktować tych podatników, którzy do powstania zaległości dopuścili lub doprowadzili świadomie, a inaczej tych, którzy nie mięli dostatecznego rozeznania, zwłaszcza, gdy dotyczyło to podatników rozpoczynających działalność, nie mających doświadczenia, ani wystarczających środków na uzyskanie porady. Oczywiście muszą to być sytuacje wyjątkowe. Przyczyną powstania rozpatrywanych zaległości nie była niewiedza podatnika, ani błędy w działalności organów podatkowych, lecz postępowanie skarżącego. Z uwagi na powyższe należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).