I SA/Łd 10/09

Dnia 21 sierpnia 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – Z. S. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Z.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Wobec treści wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną, do której załączył, złożony na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J., 23-letnim synem P. oraz 14-letnim synem K. Uzyskuje dochód z tytuł wynagrodzenia za pracę w wysokości 5.000 zł, jego żona także osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, który po potrąceniu należności na rzecz urzędu skarbowego, wynosi 1.027,26 zł. Skarżący podniósł przy tym, że jego majątek i majątek żony stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 200 m2 (wspólność majątkową małżeńska), dwóch nieruchomości rolnych o powierzchni: 2 ha i 400 m2 (wspólność majątkową małżeńska) oraz 3 ha (majątek odrębny skarżącego), samochód marki "Mercedes", rok produkcji 1980, a także oszczędności w kwocie 39.500 zł (przeznaczone na spłatę rat zadłużenia w urzędzie skarbowym). Ponadto majątek rodziny stanowi dom o powierzchni 70 m2 (majątek odrębny żony) oraz oszczędności w wysokości 25.000 zł (przeznaczone na spłatę zadłużenia w urzędzie skarbowym). Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że Urząd Skarbowy Ł. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę żony, wspólnego rachunku bankowego małżonków oraz nieruchomości objętej wspólnością majątkową, którego do tej pory nie uchylił. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że jego obecna sytuacja materialna uniemożliwia mu dokonanie wpłaty wpisu od skargi kasacyjnej, gdyż na jego utrzymaniu pozostaje dwoje uczących się dzieci (student i uczeń gimnazjum). Podkreślił, że w związku z niniejszą sprawą poniósł koszty wpisu sądowego, koszty podatku od czynności cywilno-prawnych w łącznej kwocie ok. 8.000 zł. Ponadto w związku z decyzją I Urzędu Skarbowego Ł. na bieżąco płaci raty w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Dodał nadto, że uiścił jednorazowo wpłatę w wysokości ok. 3.900 zł na poczet kosztów karno-skarbowych. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 lipca 2009 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie przez skarżącego kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny, zakup lekarstw oraz opłaty związane z utrzymaniem domu, nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za 2008 rok skarżącego oraz jego żony - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 10 sierpnia 2009 roku pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że kwota środków przeznaczanych przez skarżącego na utrzymanie rodziny oraz mieszkania stanowi łącznie sumę ok. 2.350 zł (w tym: wyżywienie – 1.500 zł, utrzymanie mieszkania – ok. 500 zł miesięcznie oraz leczenie ok. 350 zł). Do pisma załączono wyciągi z rachunków bankowych oraz kserokopię zeznania podatkowego za 2008 rok. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz pisma z dnia 10 sierpnia 2009 roku wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J., 23-letnim synem P. oraz 14-letnim synem K. Uzyskuje dochód z tytuł wynagrodzenia za pracę w wysokości 5.000 zł, jego żona także osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, który po potrąceniu należności podatkowych, wynosi 1.027,26 zł. Kwota środków przeznaczanych przez skarżącego na utrzymanie rodziny oraz mieszkanie stanowi przy tym łącznie sumę ok. 2.350 zł. Jednocześnie majątek skarżącego i jego żony stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 200 m2 (wspólność majątkową małżeńska), dwóch nieruchomości rolnych o powierzchni: 2 ha i 400 m2 (wspólność majątkową małżeńska) oraz 3 ha (majątek odrębny skarżącego), samochód marki "Mercedes", rok produkcji 1980, a ponadto oszczędności w kwocie 39.500 zł (przeznaczone na spłatę rat zadłużenia w urzędzie skarbowym). Ponadto majątek rodziny stanowi także dom o powierzchni 70 m2 (majątek odrębny żony skarżącego) oraz oszczędności w wysokości 25.000 zł (przeznaczone na spłatę zadłużenia w urzędzie skarbowym). Nadto z nadesłanego zeznania podatkowego wynika, że skarżący osiągnął w 2008 roku dochód w kwocie 56.751 zł, jego żona zaś uzyskała dochód w wysokości 44.404,59 zł. Analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych dowodzi przy tym, że w okresie składania wniosku o przyznanie praw pomocy na rachunku skarżącego i jego małżonki kwota środków dostępnych wynosiła 2.153,58 zł (wyciąg z rachunku bankowego obejmujący okres od 23.06-22.07.2009 r.) Biorąc po uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Referendarza sądowego skarżący nie wykazał bowiem dostatecznie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co więcej, fakt zgromadzenia oszczędności w łącznej kwocie 64.500 zł, mimo wskazanych kwot należności uiszczanych na rzecz urzędu skarbowego, przesądza jednoznacznie, iż sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny pozwala mu na poniesienie kosztów związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny sytuacji majątkowej skarżącego pozostaje przy tym fakt posiadania nieruchomości rolnej o pow. 3 ha. W tej sytuacji przyjąć bowiem należy, że skarżący posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych, choćby poprzez wydzierżawienie tejże nieruchomości bądź ewentualne zaciągnięcie niezbędnych kredytów bankowych, dla których ów majątek mógłby zostać wykorzystany jako zabezpieczenie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 507 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)