I SA/Łd 10/17

Dnia 8 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] r. Nr [...] UNP:[...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dodatkowych informacji skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.566,67 zł (zaświadczenia o zarobkach), wynajmuje mieszkanie jednoizbowe. Skarżąca nie zadeklarowała posiadania wartościowego majątku ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na następujące wydatki: czynsz – 150 zł, energia elektryczna, woda, ścieki, odpady – 100 zł, bilety okresowe - 180 zł, telefon – 40 zł, leki – 160 zł. Łącznie stałe wydatki wynoszą 630 zł. Postanowieniem z 6 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżąca nie znajduje się w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków, nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Mając na względzie z jednej strony stały miesięczny dochód skarżącej (na poziomie 1.566,67 zł), a z drugiej strony – jej wydatki w skali miesiąca (rzędu 630 zł), referendarz ocenił, iż jest ona w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W sprzeciwie skarżąca na podstawie art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." zarzuciła wskazanemu postanowieniu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów skutkujące nieprawidłowym ustaleniem, iż sytuacja finansowa skarżącej pozwala na uiszczenie opłaty od skargi. 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe ustalenie, iż sytuacja finansowa skarżącej pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w sytuacji, gdy nie ma ona dostatecznych środków na ich poniesienie. Na podstawie art. 194 § 3 P.p.s.a. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu ponownie podkreśliła, że zważając na wysokość wynagrodzenia skarżącej, które wynosi 1 566,67 zł miesięcznie i stanowi obecnie jej jedyne źródło utrzymania, nie można uznać odmowy przyznania prawa pomocy za uzasadnioną. Stałe wydatki skarżącej oraz kwota jaką przeznacza na bieżące utrzymanie, nie pozwalają na zgromadzenie przez nią kwoty 500 zł niezbędnej do uiszczenia opłaty od skargi, wobec czego uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy. Podniosła również, że wskazana w postanowieniu kwota 630 zł obejmuje jedynie wydatki ponoszone na czynsz, energię elektryczną, wodę, ścieki, odpady, bilety okresowe, telefon oraz leki. Nie ujęto w niej pozostałych kosztów koniecznego utrzymania skarżącej, związanych przede wszystkim wydatkami na wyżywienie, środki czystości, czy odzież, które w znaczący sposób zwiększają wskazaną powyżej kwotę 630 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W niniejszej sprawie z załączonych przez stronę skarżącą oświadczeń wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.566,67 zł (zaświadczenia o zarobkach), wynajmuje mieszkanie jednoizbowe. Skarżąca nie zadeklarowała posiadania wartościowego majątku ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na następujące wydatki: czynsz – 150 zł, energia elektryczna, woda, ścieki, odpady – 100 zł, bilety okresowe - 180 zł, telefon – 40 zł, leki – 160 zł. Łącznie stałe wydatki wynoszą 630 zł. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu referendarz prawidłowo ocenił, że uwzględniając z jednej strony stały miesięczny dochód skarżącej (na poziomie 1.566,67 zł), a z drugiej strony – jej wydatki w skali miesiąca (rzędu 630 zł), skarżąca jest w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Odnosząc się zaś do zawartej w sprzeciwie argumentacji, że wydając zakwestionowane rozstrzygnięcie referendarz nie ujął innych kosztów koniecznego utrzymania skarżącej, związanych przede wszystkim wydatkami na wyżywienie, środki czystości, czy odzież, które w znaczący sposób zwiększają wskazaną powyżej kwotę 630 zł podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który sąd podziela, iż to w interesie skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na niej spoczywa zatem ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem. Skoro zaś skarżąca w toku całego postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy kwestie te pominęła, referendarz sądowy, dysponując zgromadzonymi dokumentami i informacjami wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Uwzględniając powyższe należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, w sposób wiarygodny, że spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ake.