I SA/Łd 1006/14

Dnia 8 października 2014 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – K. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. K. A., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 roku. W skardze skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K., 16-letnią córką N. oraz 11-letnią córką M.. Jego żona nie osiąga żadnego dochodu, on zaś prowadzi działalność gospodarczą, po opłaceniu składek na ZUS do dyspozycji pozostaje mu dochód w kwocie ok. 500 zł. W skład majątku rodziny wchodzą dwa używane samochody (kupione jako uszkodzone) oraz dom o pow. 150 m2. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności. Ponosi wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi i podatkami w wysokości 615 zł, a ponadto koszty wyżywienia i ubrania rodziny oraz wydatki na zakup środków czystości, podręczników i pomocy szkolnych dla dzieci. Ze względu na trudną sytuację materialną zaciąga zobowiązania u teściów oraz rodziców, którzy utrzymują się z emerytur. Uzyskiwane przychody nie pozwalają na pokrycie wszystkich potrzeb rodziny, a także nie dają możliwości uzyskania kredytu, który mógłby zostać przeznaczony na pokrycie kosztów utrzymania rodziny. Ponadto skarżący oświadczył, że cierpi na zwyrodnienie barwnikowe siatkówki i krytyczne zawężenie pola widzenia, choroba ta ma charakter postępujący. Do wniosku załączył dokumenty źródłowe oraz dokumentację medyczną dotyczącą opisanego schorzenia. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 16 września 2014 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie przez skarżącego dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez żonę skarżącego, nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania wykazanej we wniosku kwoty dochodu brutto skarżącego, wskazania kwoty wydatków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny, kwoty wydatków szkolnych oraz wydatków na zakup lekarstw, a także określenia kwoty pomocy finansowej udzielanej rodzinie przez rodziców oraz teściów skarżącego - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 września 2014 roku. W dniu 29 września 2014 roku wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika skarżącego wskazujące na podyktowany stanem zdrowia brak możliwości przedstawienia wymaganych informacji dodatkowych dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego wraz z dowodem uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy z tej możliwości skorzystał, wzywając pełnomocnika skarżącego zarządzeniem z dnia 16 września 2014 roku do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez żonę skarżącego, nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania wykazanej we wniosku kwoty dochodu brutto skarżącego, wskazania kwoty wydatków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny, kwoty wydatków szkolnych oraz wydatków na zakup lekarstw, a także określenia kwoty pomocy finansowej udzielanej rodzinie przez rodziców oraz teściów skarżącego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 29 września 2014 roku wskazał jedynie na podyktowany stanem zdrowia skarżącego brak możliwości przedstawienia wymaganych informacji dodatkowych dotyczących jego sytuacji majątkowej wraz z dowodem uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie w kwocie 2.000 zł. Mając na uwadze powyższe Starszy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe warunki przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, został bowiem wezwany do złożenia konkretnych oświadczeń i informacji wskazanych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 16 września 2014 roku, obrazujących jego aktualną sytuację rodzinną i majątkową, czego nie uczynił w niniejszej sprawie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób niebudzący wątpliwości wynika zaś jedynie, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K., 16-letnią córką N. oraz 11-letnią córką M.. W skład majątku rodziny wchodzą dwa używane samochody (kupione jako uszkodzone) oraz dom o pow. 150 m2. Skarżący, jak podaje, prowadzi działalność gospodarczą, po opłaceniu składek na ZUS do dyspozycji pozostaje mu dochód w kwocie ok. 500 zł, faktu tego jednak skarżący nie udokumentował. Jednocześnie z oświadczeń skarżącego wynika, że ponosi wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi i podatkami w wysokości 615 zł, a ponadto koszty wyżywienia i ubrania rodziny oraz wydatki na zakup środków czystości, podręczników i pomocy szkolnych dla dzieci. Jednakże skarżący, mimo wezwania, nie określił kwoty środków wydatkowanych na te cele. Nie określił także kwoty środków uzyskiwanych w ramach pomocy od rodziców i teściów, a ponadto nie wyjaśnił przyczyny braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez jego żonę. Nie ulega wątpliwości, że złożenie tych oświadczeń nie wymagało od skarżącego podjęcia czynności warunkowanych możliwością samodzielnego poruszania się, na którą to okoliczność powołuje się jego pełnomocnik w piśmie z dnia 29 września 2014 roku. Niewątpliwie wymagane dokumenty i oświadczenia pozwoliłyby zweryfikować twierdzenia skarżącego w kwestii niezbędności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak zaś realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym uznać należało, iż wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało referendarza sądowego do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwagę zwraca przy tym fakt, że skarżący, mimo deklarowanej trudnej sytuacji majątkowej, zgromadził środki na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. mko