I SA/Łd 1009/10

Dnia 20 września 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku U.N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi U. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: przyznać U. N. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł (sto złotych), oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 4 sierpnia 2010 roku U. N. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] ustalającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi podatniczka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPF wynika, iż U. N. wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jego wynagrodzenie z prac sezonowych w wysokości 1.317 zł, jej zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 593 zł oraz dochody z gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,5 ha w wysokości 111 zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 100 m2, w którym zamieszkuje, posiada także lokatę w wysokości 160.000 zł, która jednak w całości została zajęta przez urząd skarbowy. Miesięczne koszty związane z eksploatacją domu wynoszą około 150 zł (światło, woda i gaz). Nadto wskazała, że w jej rodzinie 400 zł miesięcznie stanowią wydatki na samochód, 100 zł miesięcznie wydatki na prace polowe, 300 zł na leki i leczenie i 600 zł miesięcznie stanowią wydatki na żywność. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy U. N. wskazała, iż wspólnie z mężem prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą 2.022 zł. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 100 m2, w którym zamieszkuje, gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,5 ha, posiada także lokatę w wysokości 160.000 zł, która jednak w całości została zajęta przez urząd skarbowy. Miesięczne koszty związane z eksploatacją domu wynoszą około 150 zł (światło, woda i gaz), 600 zł miesięcznie to wydatki na żywność, ponadto gospodarstwo domowe skarżącej ponosi co miesiąc wydatki związane z leczeniem oszacowane na kwotę 300 zł, 400 zł miesięcznie stanowią wydatki na samochód, 100 zł miesięcznie wydaje na prace polowe. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu w sprawie niniejszej (1.282 zł) i fakt, że przed tutejszym sądem zawisło łącznie 6 spraw, w których skarżącymi są wnioskodawczyni bądź jej mąż, a łączna wysokość wpisów od nich przekracza kwotę 6.000 zł, oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jej gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, środków czystości czy mediów, to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na prace polowe, w sytuacji gdy gospodarstwo skarżącej ma powierzchnie zaledwie 0,5 ha, ona sama jest osobą bezrobotną a mąż pracuje sezonowo. Podobnie w odniesieniu do zadeklarowanych wydatków na samochód wskazać należy, że w oświadczeniu o stanie majątkowym samochód nie został wymieniony jako składnik majątku. O ile w przypadku skarżącej posiadanie maszyn rolniczych uznać należałoby za związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, to już w przypadku samochodu należy uznać, że choć jego posiadanie mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09, postanowienie WSA w Łodzi 15 stycznia 2010 roku sygn. akt II SA/Łd 912/09). Wysokość dochodów w rodzinie skarżącego w zestawieniu z wykazanymi kosztami utrzymania, z których jak wskazano, nie wszystkie zaliczyć można do kategorii kosztów niezbędnych pozwala przyjąć, iż jest on wstanie ponieść częściowe koszty sądowe w przedmiotowej sprawie w wysokości 100 zł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 związku z art. 246 § 1 pkt 2 w. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.