I SA/Łd 1009/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski (spr.) Protokolant: Szymon Chrostek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi B. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oddala skargę. Wnioskiem z [...] r. B. A. zwrócił się do Burmistrza Miasta P. z prośbą o umorzenie 50% zaległości w podatku od środków transportowych za lata 2001-2004 wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wyjaśnił, że środki transportu były związane z prowadzoną od stycznia 1996 r. działalnością gospodarczą, która została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] r. Pojazdy z chwilą zawieszenia działalności gospodarczej (1 października 1999 r.) były wyłączone z użytkowania, stały niewykorzystane i nie poruszały się w ogóle po drogach. Niektóre z nich już wcześniej, na skutek znacznego wyeksploatowania, nie były wykorzystane i nie były remontowane ze względu na brak środków finansowych. Pojazdy te zostały wyrejestrowane na podstawie decyzji Starostwa Powiatowego w P. z [...] r. Swoją prośbę podatnik uzasadnił także trudną sytuacją finansową. Wskazał, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury (958,65 zł) i dodatkowo ponosi wysokie koszty leczenia (na zakup lekarstw wydaje 290-320 zł miesięcznie). Niezbędne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (energia elektryczna, gaz, ogrzewanie) wynoszą miesięcznie od 250 do 300 zł. Obniżenie zdolności płatniczych, ze względu na nagłe poważne pogorszenie stanu zdrowia, przemawia - w ocenie wnioskodawcy – za udzieleniem wnioskowane ulgi. Decyzją z [...] r. Burmistrz P., na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p."), odmówił umorzenia zaległości. Organ podatkowy uznał, że przedstawiona przez podatnika sytuacja finansowa nie jest najlepsza i może powodować trudności w realizacji ciążących zaległości, niemniej jednak nie stanowi ona podstawy do umorzenia zaległości podatkowych. Nie bez znaczenia w sprawie – jak podkreślił organ – pozostaje charakter podatku od środków transportowych, który jest podatkiem typu majątkowego, a więc zależny jest od faktu posiadania danego środka transportu, nie zaś od tego, czy pojazd przynosi dochody (straty) lub od tego, czy podatnik dysponuje środkami pieniężnymi na zapłatę tego podatku. Burmistrz wskazał też, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Podkreślił, że z uwagi na trudną sytuację finansową (wydatki na leczenie) i pogarszający się stan zdrowia podatnik korzystał już z ulgi w postaci umorzenia zaległości, a także z rozłożenia zaległości na raty. Analizując sytuację materialną wnioskodawcy organ zwrócił też uwagę, że w 2009 r. podatnik dokonał darowizny na rzecz W. A. budynku mieszkalnego o powierzchni 90 m2 , gruntów o powierzchni 0,0791 ha oraz udziału we współwłasności gruntów o powierzchni 5,5766 ha. Wnioskodawca nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i w odwołaniu zarzucił naruszenie art. 121 i 124 O.p. polegające na braku dokładnego przeanalizowania sytuacji strony oraz na błędnej interpretacji pojęcia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na wstępie organ odwoławczy zaznaczył, że podobny wniosek podatnika był już rozpatrywany przez organy, a decyzja odmowna była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który oddalił skargę. Organ wskazał na treść art. 67a § 1 pkt 2 O.p. i stwierdził, że przewidziana w nim ulga oparta jest na uznaniu administracyjny. Wyjaśnił, że przepis ten może być zastosowany wyłącznie w przypadku całkowitego przekonania, że przedstawione przez podatnika okoliczności mają charakter wyjątkowy, gospodarczo i społecznie uzasadniający zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowej. Podatki są ważnym elementem dochodów Państwa i samorządów terytorialnych, a przepisy odnoszące się do ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowią wyjątek od zasady równości i powszechności opodatkowania. Stąd też pomimo pozostawionej organowi - wolą ustawodawcy - swobody uznania administracyjnego, wierzyciel podatkowy – w przeciwieństwie do wierzyciela w stosunku cywilnoprawnym – nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publiczną. Podejmując decyzję o ewentualnym zastosowaniu ulgi, organ podatkowy zobowiązany jest każdorazowo do rozważenia stosunku interesu podatnika do interesu budżetu gminy i wyważenia nadrzędności jednego z nich. Przyznanie priorytetu interesowi podatnika i w konsekwencji zastosowanie ulgi podatkowej wymaga zaistnienia okoliczności wyjątkowych, na których powstanie podatnik nie miał wpływu i które były niezależne od jego woli, sposobu postępowania, starań i przewidywań. SKO uznało, iż organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo ocenił, na podstawie dokumentów załączonych do wniosku i wyjaśnień złożonych przez stronę, że zła sytuacja płatnicza podatnika nie została spowodowana okolicznościami nagłymi, nieprzewidzianymi, którym podatnik nie mógł zapobiec. W szczególności nie może być uznana za taką choroba podatnika, która ma charakter przewlekły. Ponadto wnioskodawca nie udokumentował bezpośrednio wpływu choroby na jego zdolności płatnicze (ponoszonych w związku z chorobą wydatków). Z samych kart wypisowych nie wynika, aby pobyt w szpitalu generował wydatki, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Jako niemającą znaczenia w sprawie, organ uznał okoliczność podnoszoną przez podatnika o nieużywaniu wskazanych pojazdów od 1999 r. Kwestia ta mogłaby być bowiem rozważana jedynie w postępowaniu dotyczącym istnienia zobowiązania podatkowego, nie może być natomiast podnoszona w postępowaniu w sprawie umorzenia zobowiązania, które już powstało. Nie bez znaczenia w sprawie – jak wskazał organ odwoławczy – są też przypadki wcześniejszego korzystania przez podatnika z ulg podatkowych. Nie można bowiem z umorzenia zaległości czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. W skardze podatnik wniósł o uchylenie powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając jej naruszenie art. 137 § 3 O.p. Podniósł, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej złożył A. M., który nie załączył do wniosku pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu skargi organ podał, że znajdujące się w aktach pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego A. M., jakkolwiek pochodziło z innej sprawy, to zakresem obejmowało przedmiot niniejszego postępowania. Organ wskazał też, że wniosek o udzielenie ulgi został podpisany zarówno przez podatnika, jak i jego pełnomocnika. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona i stronie i jej pełnomocnikowi, a zatem, w ocenie organu, nie doszło do pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W skardze został podniesiony zarzut naruszenia art. 137 § 3 O.p. Skarżący argumentuje, że do wniosku o udzielenie ulgi nie zostało dołączone pełnomocnictwo, mimo że podanie złożył pełnomocnik. Rzeczywiście do wniosku skarżącego nie został załączony dokument zawierający umocowanie dla A. M. do działania w imieniu wnioskodawcy. W aktach znajduje się pełnomocnictwo dla A. M., ale nie zostało ono złożone przez pełnomocnika do niniejszej sprawy, lecz załączone przez organ z akt innej sprawy. Takie postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z art. 137 § 3 O.p., ponieważ organ powinien wezwać pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa nie zaś wyręczać go w tym zakresie, samodzielnie poszukując odpowiedniego dokumentu w aktach innej sprawy. Podkreślić jednocześnie należy, że w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania skutkuje uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonego aktu tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie taka zależność nie występuje z następujących względów. Po pierwsze, wniosek o umorzenie zaległości podatkowych został podpisany zarówno przez stronę, jak i jej pełnomocnika. Po drugie, organ mimo że we własnym zakresie załączył do akt pełnomocnictwo udzielone w innej sprawie, nie pomijał wnioskodawcy w toku postępowania i wszystkie pisma kierowane do pełnomocnika adresował także bezpośrednio do strony. Nie można zatem przyjąć, że strona była pozbawiona możliwości działania w postępowaniu i realizowania swoich uprawnień procesowych, a tylko w takim przypadku zachodziłaby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową. Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje przy tym na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Oznacza to, że organ podatkowy w każdym wypadku winien zbadać sprawę pod kątem spełnienia obu przesłanek. Wprawdzie organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji analizował przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego" na gruncie przepisu art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (rozłożenia na raty zaległości podatkowej), jednakże kwestia ta nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zarówno w sentencji decyzji, jak i w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji analizę tych przesłanek odniesiono do ulgi, o jaką wnioskował skarżący. Pojecie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, a jego treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (sygn. akt SA/Sz 850/98, Lex nr 36843) stwierdził, iż "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb materialnych". Interes publiczny rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji. Organy podatkowe dokonały analizy bieżących możliwościach płatniczych podatnika i skonstatowały, że nie zachodzi ważny interes podatnika uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej, zwłaszcza, że skarżący posiada stałe miesięczne źródło utrzymania w postaci emerytury – 958,65 zł. W ocenie Sądu organy słusznie stwierdziły, iż sytuacja materialna podatnika, jakkolwiek trudna, nie może stanowić jedynej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi, gdyż w obecnych realiach gospodarczych nie ma ona charakteru wyjątkowego – podatnik od dłuższego czasu borykał się z kłopotami zdrowotnymi i z tego powodu przyznawano mu wcześniejsze ulgi podatkowe w spłacie przedmiotowych podatków. Skarżący nie wykazał, aby te obecne kłopoty zdrowotne w sposób wyjątkowy pozbawiły go możliwości regulowania zaległości podatkowych np. w terminach ratalnych. Nie bez znaczenia dla oceny przesłanki "ważnego interesu podatnika" pozostawać też powinna okoliczność wyzbycia się przez skarżącego posiadanego majątku nieruchomego w 2009 r., a więc już po powstaniu zaległości objętych wnioskiem o umorzenie. Także w odniesieniu do oceny "interesu publicznego" organy słusznie stwierdziły, że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego; tym bardziej, że Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie zaległości na raty, z której to ulgi skarżący już korzystał. Niewątpliwie należy uznać, iż w tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do poczucia, tzw. ogólnej sprawiedliwości społecznej. Podkreślić również należy, iż ocena dokonywana przez organ podatkowy co do tego, czy istnieją przesłanki do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej oparta jest na elementach natury słusznościowej, które nie mogą być objęte kontrolą Sądu, co oznacza, iż kontroli tej podlega jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt ISA/Ka 498/00, Prawo Przedsiębiorcy 2001, nr 45, str. 14). W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego". Biorąc powyższe po uwagę, Sąd nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przepisu art. 121 (zasady zaufania do organów podatkowych), art. 124 (zasady informowania strony o przesłankach załatwienia sprawy) i art. 191 (oceny materiału dowodowego) oraz art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić. P.Z-C.