I SA/Łd 1019/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA, J. Brolik, Sędziowie NSA, P. Janicki (spr.), A. Świderska, Protokolant A. Grosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn oddala skargę Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w R. odmówił Pani B. B. umorzenia zaległości podatkowej w kwocie l 809, 10 zł z tytułu nabycia praw majątkowych w drodze zasiedzenia. Organ podatkowy ustalił następujący stan sprawy: Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 28 lutego 2002 r. Państwo M. i B. B. nabyli na prawach wspólności ustawowej własność zabudowanej nieruchomości o pow. 4.06 ha. Decyzją z dnia [...] ustalony został wobec skarżącej obowiązek podatkowy w wysokości 1089, l0 zł. W dniu 24 grudnia 2002 r. p. B. B. złożyła w Urzędzie Skarbowym wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Urząd Skarbowy w R. przesłał wniosek skarżącej do Burmistrza Miasta P., celem wyrażenia przez ten organ opinii, ze względu na to, że przedmiotowy podatek stanowi dochód gminy, stosownie do treści art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. nr. 150 poz. 983 z późn. zm),. Postanowieniem z dnia [...] Burmistrz Miasta P. nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej, wskazał natomiast na możliwość rozłożenia zaległości na 12 rat. Urząd Skarbowy ustalił, że skarżąca ma ona 54 lata, jest rolnikiem, pobiera rentę chorobową wypłacaną kwartalnie w wysokości 270 zł z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, wspólnie z mężem M. B. prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 4.40 ha, z którego osiąga roczny dochód wynosi 1194, 80 zł. Mąż skarżącej - p. M. B. pobiera rentę wypłacaną przez ZUS w wysokości 375 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają dzieci skarżącej - niepracujący syn i córka. Decyzja Urzędu Skarbowego w R. była wynikiem oceny sytuacji materialnej skarżącej, posiadania przez nią stałego źródła utrzymania oraz żądanie odnoszące się jedynie do umorzenia zaległości. Organ podatkowy wziął także pod uwagę stanowisko Burmistrza Miasta P., gdyż Urząd Skarbowy nie może samodzielnie decydować o stosowaniu ulg podatkowych stanowiących dochód gminy. W odwołaniu od powyższej decyzji p. B. B. wniosła o uchylenie w całości decyzji Urzędu Skarbowego w R. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że jej zdaniem organ podatkowy znacznie zawyżył wartość przedmiotu zasiedzenia. Ponadto wskazała, że sytuacja jej rodziny jest bardzo ciężka (miesięczny dochód na osobę stanowi 140 zł) a organ podatkowy sytuacji tej nie wziął pod uwagę przy podejmowaniu decyzji. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w R.. Izba Skarbowa stwierdziła, że zgodnie z art. 67 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe. Umorzenie podatku jest możliwe jeśli wystąpiły okoliczności wyjątkowe, losowe, niezależne od podatnika. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie niniejszej takie okoliczności nie wystąpiły, a dodatkowo Burmistrz Miasta P. wniosek o umorzenie zaległości zaopiniował negatywnie. Ponadto Izba Skarbowa wskazała, że zarzuty co do ustalenia wartości rynkowej nieruchomości mogły być podnoszone w trakcie postępowania ustalającego tę wartość, nie zaś w trakcie obecnie toczącego się postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. W skardze na decyzję Izby Skarbowej w Ł. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż decyzja jest krzywdząca, bowiem trudna sytuacja skarżącej i jej rodziny , w szczególności osiąganie dochodu na jedną osobę w wysokości 140 zł miesięcznie, uzasadnia podjęcie decyzji umarzającej postępowanie. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegaj ą rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, co jest ustawowym zadaniem sądu administracyjnego doznaje dwojakiego ograniczenia. Po pierwsze, bowiem decyzja ta jest zbudowana na zasadzie uznania administracyjnego, co między innymi oznacza, że ustawodawca pozostawia organowi podatkowemu swobodę wyboru rozstrzygnięcia w każdej sytuacji wniesienia żądania umorzenia zaległości podatkowej. Przedstawiając zagadnienie obrazowo i przystępnie godzi się wyjaśnić, że organ nie musi zastosować wnioskowanej ulgi podatkowej nawet w sytuacji, gdy zachodzą po stronie podatnika przesłanki do umorzenia tejże zaległości. W tym właśnie tkwi istota owej uznaniowości decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Sąd administracyjny zaś, z woli ustawodawcy nie może ingerować w tego rodzaju rozstrzygnięcie, gdyż nie jest organem kolejnej III instancji, lecz jedynie bada zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Tak więc pozostaje sądowi jedynie weryfikowanie prawidłowości przeprowadzenia postępowania przez organy oraz badanie, czy sformułowanie przezeń wnioski są racjonalne i logiczne oraz czy uzasadnienie decyzji odpowiada warunkom formalnym. Przy spełnieniu przez organ powyższych przesłanek sąd ma obowiązek stwierdzić ten stan i oddalić skargę z braku ustawowych podstaw do jej uwzględnienia. W rozpoznawanej sprawie przedstawione powyżej wymogi zostały spełnione przez organy podatkowe. Do akt sprawy załączono protokół o stanie majątkowym ukazujący warunki życiowe, rodzinne i finansowe podatniczki. Okoliczności te, choć nie spowodowały uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości to jednak były szczegółowo przeanalizowane w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. W tej sytuacji nie sposób postawić tymże organom zarzutu nierozważenia przesłanki ważnego interesu podatniczki skutkującej możliwością umorzenia zaległości podatkowej. Organ odwoławczy zresztą powołał się na dominującą linię orzeczniczą Sądu, z której jednoznacznie wynika, że ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych i trafnie wywiódł, że taka sytuacja nie zachodziła w sprawie. Trudno też uznać za nadzwyczajną sytuację, w jakiej znalazła się rodzina podatniczki w rozpoznawanej sprawie. Z drugiej zaś strony zważyć też należy, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. nr 150, poz. 983 ze zmianami). Zgodnie z nim w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, a takim jest bez wątpienia podatek od nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia, urząd ten może odraczać, umarzać lub rozkładać na raty podatki oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania oraz wpłaty podatku lub zaliczek na podatek, wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Treść tego przepisu należy rozumieć w taki sposób, że urząd skarbowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję odnośnie do podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, tylko ("wyłącznie") zgodnie ze stanowiskiem organu reprezentującego samorządowego decydenta. Jest to uregulowanie odpowiednie do szczególnej pozycji organów skarbowych w odniesieniu do należności przypadających samorządowi terytorialnemu. Określony w ustawie organ tego samorządu ma pełną, można powiedzieć wierzy cielska kompetencję w zakresie takich dyspozycji jak udzielanie ulg, odraczanie, czy umarzanie (por. art. 17 ust. l powołanej ustawy z 26 listopada 1998 r.). Natomiast urząd skarbowy, do którego należy pobieranie podatków przypadających samorządowi terytorialnemu, został - ze względów pragmatycznych - niejako tylko przy okazji, wyposażony w kompetencję do wyrażania wobec zainteresowanych podatników rozstrzygnięć między innymi co do odraczania i umarzania podatku stanowiącego dochód jednostki samorządu terytorialnego. Jest to jednak kompetencja subsydiama w stosunku do tej, która przysługuje organowi samorządowemu (art. 17 ust. l) i która wyraża się określonym uprawnieniem tego organu (art. 17 ust. 2 ustawy). Dlatego też rozpatrując wnioski o umorzenie zaległości podatkowych ustawy organ podejmuje decyzję na podstawie art. 67 § l ustawy Ordynacja podatkowa oraz na podstawie art. 17 ust. 2 powołanej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który - w odniesieniu do dochodów samorządowych -określa zakaz (niedopuszczalność) umorzenia podatku bez wniosku lub zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie uprawniony organ samorządu negatywnie zaopiniował przedstawione mu wnioski podatniczki złożone w trybie art. 67 par. l Ordynacji podatkowej, co wykluczało możliwość umorzenia zaległości przez organy podatkowe. Wreszcie podnieść należy, że podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji argumenty dotyczące zawyżenia wartości gospodarstwa nabytego w drodze dziedziczenia nie mogą być skuteczne w ramach postępowania w przedmiocie zastosowania ulgi w podatku. Dotyczą one bowiem wymiaru podatku a nie warunków uprawniających do umorzenia tego podatku. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.