I SA/Łd 1022/16

Dnia 17 stycznia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr UNP: [...] [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy i orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku za poszczególne miesiące od stycznia do maja 2014 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – W. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W. B., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy i orzeczenia o obowiązku zapłaty podatku za poszczególne miesiące od stycznia do maja 2014 roku. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i trójką małoletnich dzieci. Majątek rodziny stanowi mieszkanie o pow. 90 m2 (o wartości 500.000 zł). Skarżąca wskazała przy tym, że łączny dochód rodziny wynosi 3.180 zł netto, na który składają się: jej wynagrodzenie za pracę w wysokości 716 zł, wynagrodzenie za pracę jej męża w kwocie 1.464 zł i świadczenia wychowawcze w łącznej kwocie 1.000 zł. Z kolei wydatki zamykają się kwotą 883 zł. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt mieszkaniowy, przeznaczając miesięcznie na ten cel kwotę 1.500 zł tytułem raty kredytowej. W uzasadnieniu wniosku skarżąca dodatkowo podniosła, że nie posiada oszczędności, a dochody jej rodziny są w całości przeznaczane na bieżące utrzymanie. Do wniosku skarżąca załączyła dodatkowe dokumenty, w tym kserokopię jej zeznania podatkowego za 2015 rok (PIT-36), kserokopię informacji o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2015 (PIT/B) i kserokopię zeznania podatkowego jej męża za 2015 rok (PIT-37), zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za pracę jej i męża oraz wyciąg bankowy za okres od 1 września do 28 września 2016 roku i blankiety potwierdzenia dokonanych opłat eksploatacyjnych. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 28 listopada 2016 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie przez skarżącą dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz określenia kwoty środków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma z dnia 20 grudnia 2016 roku nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i trójką małoletnich dzieci. Majątek rodziny stanowi mieszkanie o pow. 90 m2 (o wartości 500.000 zł), a ponadto udziały należące do męża skarżącej w spółce A. o wartości nominalnej 50.000 zł. W ocenie skarżącej udziały te nie przedstawiają praktycznie żadnej wartości rynkowej i ich omyłkowe pominięcie nie ma żadnego wpływu na sytuację finansową i majątkową skarżącej. Spółka ta bowiem zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z końcem kwietnia 2014 roku. Wobec Spółki wydano decyzje o zabezpieczeniu na jej majątku. Jednocześnie łączny dochód rodziny wynosi 3.180 zł netto i w całości jest przeznaczany na utrzymanie rodziny i opłacenie rachunków. Posiadany przez skarżącą rachunek bankowy o saldzie -294.822 zł, jak wyjaśnia skarżąca, jest rachunkiem technicznym do obsługi zadłużenia, bowiem skarżąca nie jest w stanie spłacić zadłużenia i bank postawił całą kwotę w stan wymagalności. Na wszystkich rachunkach, jak podaje skarżąca, są dokonane zajęcia przez organy podatkowe tytułem zabezpieczenia na kwotę 3.588,216 zł z dnia 3 września 2015 roku oraz na kwotę 1.506.456 zł z dnia 16 czerwca 2015 roku. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym wysokość dochodu 4-osobowej rodziny, niezbędne wydatki oraz kwotę wpisu od skargi (5.999 zł), referendarz sądowy uznał, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, i dlatego w celu zachowania prawa skarżącej do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania należy uznać za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku zdolności płatniczych. Jednakże sam fakt aktualnego braku zdolności płatniczych nie wyklucza, iż sytuacja majątkowa skarżącej ulegnie poprawie w przyszłości. Okoliczność ta nie pozwala zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą. Nie bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje fakt, że mimo trudnej sytuacji finansowej skarżąca zdoła zgromadzić środki na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Ponadto uwagę w tym kontekście zwraca także fakt posiadania przez męża skarżącej udziałów w spółce A. o wartości nominalnej 50.000 zł. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.