I SA/Łd 1024/10

Dnia 19 stycznia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie z dnia 17 czerwca 2009 roku, sygn. akt I SA/Łd 207/09, w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego w ten sposób, że przyznać skarżącej – M. B. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. M.B. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2009 roku (sygn. akt I SA/Łd 207/09) Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie doradcy podatkowego i umorzył postępowanie z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na ustawowe zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych w tej sprawie. Następnie wyrokiem z dnia 7 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (sygn. akt I SA/Łd 207/09) oddalił skargę skarżącej i przyznał doradcy podatkowemu kwotę 240 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 czerwca 2010 roku (sygn. akt II GSK 223/10) z uwagi na nieważność postępowania uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, poza osobami wprost wymienionymi w art. 35 p.p.s.a., mogą być także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Przepisami szczególnymi są między innymi przepisy ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2008 r. Nr 73, poz. 443 ze zm.), które stanowią w art. 41 ust. 1 i 2, że w sprawach obowiązków podatkowych pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. 1a tej ustawy, może być również doradca podatkowy, który jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Oznacza to, że doradca podatkowy może być pełnomocnikiem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyłącznie w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Odnosi się to do doradcy podatkowego jako pełnomocnika w postępowaniu sądowym zarówno z wyboru, jak i ustanowionego w ramach przyznania prawa pomocy. Przepisy określające, kto może być pełnomocnikiem strony mają charakter bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że ani strona, ani Sąd nie mogą ustanowić pełnomocnikiem osoby, która nie ma zdolności bycia pełnomocnikiem w postępowaniu sądowym. Ustanowienie pełnomocnikiem osoby, która pełnomocnikiem być nie może i działanie tej osoby w postępowaniu sądowym powoduje skutek, iż strona nie jest należycie reprezentowana, gdyż pełnomocnik strony nie jest należycie umocowany. Wychodząc z powyższych przesłanek Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przedmiot rozpoznawanej sprawy dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a więc nie jest to sprawa dotycząca obowiązków podatkowych w rozumieniu art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o doradztwie podatkowym. Oznacza to, że w tej sprawie doradca podatkowy nie był uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu sądowym i nie mógł reprezentować strony skarżącej na rozprawie w dniu 7 października 2009 roku ani też podejmować w jej imieniu czynności. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w toku ponownego rozpoznawania sprawy skarżąca powinna złożyć oświadczenie, czy wnosi o ustanowienie w ramach prawa pomocy adwokata czy radcy prawnego – zamiast doradcy podatkowego, a rzeczą Sądu pierwszej instancji będzie dokonanie zmiany postanowienia z dnia 17 czerwca 2009 roku na podstawie art. 165 p.p.s.a. poprzez ustanowienie dla skarżącej adwokata lub radcy prawnego, a następnie rozpoznanie sprawy z udziałem pełnomocnika skarżącej prawidłowo ustanowionego. W związku z powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 2 listopada 2010 roku zobowiązano skarżącą do złożenia oświadczenia, czy wnosi o ustanowienie w ramach prawa pomocy adwokata, czy radcy prawnego, zamiast doradcy podatkowego, który nie może być pełnomocnikiem strony w niniejszym postępowaniu - w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia. Z uwagi na brak sprecyzowania stanowiska skarżącej zawartego w piśmie z dnia 15 listopada 2010 roku zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 26 listopada 2010 roku zobowiązano skarżącą do jednoznacznego wskazania, czy wnosi o ustanowienie w ramach prawa pomocy adwokata, czy radcy prawnego, w terminie 7 dni od daty otrzymania zarządzenia. Jednocześnie poinformowano stronę, że decyzję w tym przedmiocie podejmuje wnioskodawca, a nie Sąd. Pismem z dnia 13 grudnia 2010 roku skarżąca oświadczyła, że w ramach prawa pomocy wnosi o ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 14 stycznia 2011 roku niniejsza sprawa została skierowana do referendarza sądowego celem zmiany postanowienia z dnia 17 czerwca 2009 roku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawach mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Podkreślić przy tym należy, iż przesłanką zastosowania powołanego przepisu jest zmiana okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych i prawnych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżąca w piśmie z dnia 13 grudnia 2010 roku, wnosząc o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego zamiast doradcy podatkowego, który nie mógł być jej pełnomocnikiem w niniejszej sprawie, dokonała prawidłowej zmiany zakresu żądania objętego uprzednio złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego zmiana wniosku skarżącej polegająca na objęciu żądaniem ustanowienia w ramach prawa pomocy radcy prawnego zamiast doradcy podatkowego oraz analiza faktycznych i prawnych okoliczności sprawy, które legły u podstaw wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2010 roku (sygn. akt II GSK 223/10), pozwalają przyjąć, że okoliczności te wyczerpują znamiona przesłanek warunkujących możliwość zmiany postanowienia z dnia 17 czerwca 2009 roku w trybie powołanego art. 165 p.p.s.a. Uwzględniając powyższe, z uwagi na fakt wystąpienia przesłanek warunkujących zmianę postanowienia z dnia 17 czerwca 2009 roku (sygn. akt I SA/Łd 207/09), należało dokonać zmiany tego postanowienia w zakresie dotyczącym przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie doradcy podatkowego w ten sposób, że przyznano skarżącej – M.B. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 165 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w związku z art. 262 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)