I SA/Łd 103/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi A Spółki z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 rok uchyla zaskarżone postanowienie. I SA/Łd 103/16 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu zażalenia Spółki A z siedzibą w G., reprezentowanej przez M. K. i P. M., utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w sprawie określenia A z siedzibą w G. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. określił A z siedzibą w G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 rok (za miesiące styczeń - luty 2014 r.) w kwocie 19.826 zł. Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniósł w imieniu Spółki M. K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. działając w trybie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 z późn. zm.), dalej O.p., wezwało wnoszącego do usunięcia braków złożonego odwołania poprzez przedłożenie dokumentu określającego umocowanie do jego wniesienia "w imieniu A z siedzibą w G.". Wskazano też, że dopełnienie czynności powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Brak formalny podania w wyznaczonym terminie nie został przez wnoszącego odwołanie usunięty. W tej sytuacji Kolegium postanowieniem z dnia [...] r. pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie z dnia 1 czerwca 2015 r. od. decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. W zażaleniu na postanowienie Kolegium z dnia [...] r. Spółka reprezentowana przez M. K. i P. M., wniosła o jego uchylenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie zważyło, iż wydanie zaskarżonego postanowienia było następstwem nie usunięcia w wyznaczonym terminie braku formalnego odwołania. Podkreślono, iż wykazanie uprawnienia do reprezentowania osoby prawnej wymaga złożenia do akt sprawy dokumentu potwierdzającego umocowanie danych osób do działania w imieniu tej osoby prawnej, którego to akta sprawy przesłane Kolegium nie zawierają. Niezałączenie do odwołania dokumentu potwierdzającego umocowanie wnoszącego do działania w imieniu osoby prawnej, stanowi brak formalny podania, a kontroli czy wnoszący odwołanie został należycie umocowany, dokonuje się w ramach badania zachowania wymagań formalnych pisma procesowego. Nie usunięcie takiego braku w wyznaczonym terminie uniemożliwia dalsze procedowanie nad złożonym odwołaniem, gdyż nie można kontynuować sprawy, nie dysponując w aktach potwierdzeniem umocowania wnoszącego do działania za stronę. Wyjaśniono jednocześnie, że skoro odwołanie zawierające brak formalny złożył M. K., to jego należało wezwać do uzupełnienia braku formalnego. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących przepisów: – przepisu art. 40 § 4 oraz § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji dowolne uznanie, iż wezwanie z dnia 3 września 2015 r. w przedmiocie usunięcia braków formalnych odwołania zostało skutecznie doręczone skarżącej, co z kolei doprowadziło następnie do pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania Spółki od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości, w sytuacji, gdy rzeczone wezwanie zostało wysłane na dowolnie wybrany przez organ administracyjny adres jednego z reprezentantów skarżącej, podczas gdy zgodnie ze wskazanym przepisem, pisma do podmiotów zagranicznych winny być kierowane na adres ustanowionego przez ten podmiot pełnomocnika do doręczeń w Rzeczpospolitej, natomiast w przypadku gdy podmiot ten takiego pełnomocnika nie ustanowił, co miało miejsce w niniejszej sprawie, organ pozostawia pisma w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, po uprzednim pouczeniu strony o skutkach niewyznaczenia pełnomocnika do doręczeń na terenie Polski, czego organ administracyjny w niniejszej spawie nie uczynił, co powoduje, iż w obliczu rażącego zaniechania organu administracyjnego, Spółka nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji tego zaniechania; – przepisu art. 169 § 1 w zw. z art. 151 ustawy - Ordynacja podatkowa - poprzez jego błędną interpretację, a tym samym uznanie, iż wnoszącym odwołanie w rozumieniu powołanego przepisu jest M. K., podczas gdy wnoszącym jest Spółka A, z udziałem której prowadzone jest niniejsze postępowanie, wobec czego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych rzeczonego odwołania winno zostać skierowane do podmiotów uprawnionych do łącznej reprezentacji Spółki, a zatem, tak jak w toku postępowania przed organem I instancji, zarówno do M. K. - Jednoosobowego Dyrektora Spółki, jak i P. M. - Asystenta Sekretarza, co dotychczas nie wzbudzało najmniejszych wątpliwości organu administracyjnego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, mocą którego organ administracyjny pozostawił odwołanie od decyzji określającej wysokość zobowiązania skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości za miesiące styczeń oraz luty 2015 r. bez rozpoznania, podczas gdy skoro wezwanie do uzupełnienia braków formalnych rzeczonego pisma nie zostało prawidłowo skierowane, to w tym stanie rzeczy nie mogło wywoływać skutków prawnych określonych w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r.; – przepisu art. 169 § 1 w zw. z art. 168 oraz art. 222 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji tego, pozostawienie odwołania Spółki A od decyzji Prezydenta Miasta B. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do lutego 2015 r. bez rozpatrzenia - podczas gdy w okolicznościach niniejszego przypadku, nie zachodzą podstawy do zastosowania powołanego przepisu, bowiem rzeczone odwołanie spełnia wszelkie wymogi przewidziane przepisami prawa; – art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich wymaganych prawem czynności zmierzających do wnikliwego wyjaśnienia i ustalenia rzeczywistego stanu sprawy, co doprowadziło do całkowitego pominięcia przez organ I instancji podnoszonych przez skarżącą okoliczności, wskazujących na to, że wszelkie pisma w niniejszej sprawie kierowane były prawidłowo, tj. na adres M. K. Jednoosobowego Dyrektora Spółki oraz P. M. Asystenta Sekretarza Spółki, uprawnionych do łącznej reprezentacji Spółki, wobec czego niezrozumiałym jest nagłe kierowanie doręczanej Spółce korespondencji na inny adres aniżeli dotychczasowy, co z kolei doprowadziło do błędnego ustalenia, iż wnoszącym odwołanie jest M. K., podczas gdy wnoszącym jest Spółka A , wobec czego wezwanie w przedmiocie uzupełniania braków formalnych odwołania winno zostać skierowane do Spółki, nie zaś tylko na adres jego jednoosobowego dyrektora, co jednocześnie powoduje, że wszelkie ewentualne zaniechania organu nie mogą rodzić dla skarżącej jakichkolwiek negatywnych konsekwencji. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podniosło argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów od tych, które zostały wskazane przez jej autora. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek wskazanych w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku, ponieważ kwestie proceduralne związane w wydaniem i doręczeniem decyzji podatkowej, jak również postawieniem odwołania bez rozpatrzenia, regulują stosowne przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 151 Ordynacji podatkowej osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...]r. określił A z siedzibą w G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 rok wskazując jako adresata decyzji spółkę reprezentowaną przez M. K. i P. M.. Organ podatkowy wyjaśniał, że załączone do akt sprawy kopie aktów notarialnych (Repertorium A nr [...] i nr [...]) wskazują, że do działania w imieniu i na rzecz A z siedzibą 28 I. wpisanej do rejestru Spółek G. pod numerem rejestracyjnym [...], uprawnieni są łącznie M. K. i P. M. Powyższą decyzję organ podatkowy I instancji doręczył nie spółce (na adres siedziby), lecz M. K. i P. M. uznając ich za reprezentantów spółki. Podkreślenia wymaga, iż również inne pisma w trakcie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji (tj. postanowienie z dnia [...]r. o wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie, wezwania z dnia 9 lutego 2015 r. i 14 stycznia 2015 r. do przedłożenia wskazanych dokumentów i podania określonych informacji, postanowienie z dnia [...] r. o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2014 r., wezwanie do złożenia stosownej deklaracji na podatek od nieruchomości za 2014 r.) kierowane były do M. K. i P. M.. Następnie, po złożeniu przez M. K. odwołania od decyzji organu I instancji, organ ten powziął wątpliwość co do prawidłowego sposobu reprezentacji spółki i wezwał wnoszącego odwołanie do usunięcia braków złożonego odwołania poprzez przedłożenie dokumentu określającego umocowanie do jego wniesienia. Wobec braku odpowiedzi na powyższe wezwanie organ pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, takie zachowanie organów podatkowych w tej samej sprawie tego samego podatnika świadczy o daleko idącej, a tym samym niedopuszczalnej, niekonsekwencji w sposobie prowadzenia postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Powyższy artykuł, zawierający zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec tych organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 marca 2002 r., III SA 3390/00, Prz. Pod. 2003, nr 1, s. 63, oraz wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2014 r., II FSK 2068/12, LEX nr 1512628). Postępowanie budzące zaufanie to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne, traktujące równo interesy podatnika i Skarbu Państwa (por. m.in. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 401/05, LEX nr 187607). Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, iż wydanie i doręczenie decyzji podatkowej, w której jako zobowiązana do zapłaty podatku jest spółka reprezentowana przez określone osoby, a następnie, na etapie postępowania odwoławczego, podważanie własnych ustaleń w zakresie reprezentacji spółki i próba prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie niewątpliwie godzi w ogólną zasadę postępowania podatkowego wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych doprowadziło do błędnego zastosowania art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym - jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia Opisane powyżej działanie organów podatkowych narusza w istocie prawo strony do skutecznego wniesienia odwołania i rozpoznania sprawy w dwóch instancjach, ponieważ wszelkie kwestie związane z adresatem decyzji i prawem do reprezentacji osoby prawnej winny być wnikliwie rozpatrzone w trakcie postępowania wyjaśniającego przed wydaniem decyzji organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji rozważy, czy odwołanie od decyzji Prezydent Miasta B. z dnia [...] r. określającej A z siedzibą w G. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 rok zostało wniesione przez podmiot uprawniony, a w razie potrzeby zobowiąże organ podatkowy I instancji do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowego ustalenia strony podmiotowej tego postępowania i związanej z nią kwestii prawidłowych doręczeń. Z powyższych przyczyn, wobec naruszenia wskazanych przepisów prawa procesowego na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach nie orzeczono wobec niezgłoszenia wniosku w tym zakresie do zamknięcia rozprawy (strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika). P.C.