I SA/Łd 1032/12

Dnia 9 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy: Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – M. H. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 czerwca 2013 roku M.H. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 877 zł na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A. i 2-letnim synem M. Osiąga dochód z tytułu dzierżawy ziemi w wysokości 100 zł i prac dorywczych w kwocie 600 zł. Jego żona pobiera zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w łącznej kwocie 468 zł, a ponadto z tytułu umowy najmu mieszkania osiąga dochód w kwocie 1.500 zł miesięcznie (do końca sierpnia 2013 roku). Skarżący wskazał przy tym, że w skład jego majątku wchodzą nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego o pow. 90 m2, mieszkania o pow. 44 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 5,5 ha (w tym las i użytki rolne), do jego żony należy zaś mieszkanie o pow. 57 m2 w całości wynajmowane. Wyjaśnił także, iż należąca do niego nieruchomość rolna wraz z budynkiem mieszkalnym jest obciążona kredytem hipotecznym (do 2022 r.). Miesięczna rata kredytu wynosi 480 zł. Skarżący dodał, że w związku ze złożonym w Urzędzie Skarbowym w T. zobowiązaniem o utrzymaniu w niezmienionym stanie składników majątkowych nie ma możliwości sprzedaży nieruchomości. Z tego względu nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł dodatkowo, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jego żona pobiera zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu udzielonego urlopu wychowawczego, ponadto do końca sierpnia 2013 r. osiągać będzie dochód z tytułu najmu mieszkania. Skarżący podkreślił, że wydatki rodziny w znacznej części pokrywane były dzięki pomocy rodziny, tj. rodziców utrzymujących się z emerytur. Dodał, że posiada majątek nieruchomy, którego spieniężenie jest niemożliwe ze względu na zajęcie związane z wysokimi zobowiązaniami podatkowymi. Wniósł przy tym o uwzględnienie kwoty kosztów, które musi ponieść w obu sprawach (I SA/Łd 1031/12 i I SA/Łd 1032/12), łącznie wynoszącej 2.377 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w tych sprawach. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 25 lipca 2013 roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedstawienia aktualnej decyzji bądź zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzających posiadanie przez niego statusu osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, określenia kwoty pomocy uzyskiwanej od rodziny, sprecyzowania kwoty przeznaczanej miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty oraz nadesłania odpisu zeznania podatkowego własnego i żony za 2012 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 20 sierpnia 2013 roku wyjaśnił, że wprowadzone zmiany wymuszone przez bank, które miały między innymi obniżyć koszty bankowe, spowodowały, że nie otrzymuje wyciągów bankowych. Nie posiada żadnych lokat bankowych, natomiast jego żonie wypowiedziano umowę i została zmuszona do zamknięcia rachunku. Skarżący wskazał przy tym, że w związku z jego jednorazową nieobecnością w terminie w urzędzie pracy został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Obecnie jest bezrobotny i niezarejestrowany. Dodał, że wskutek rosnących długów i problemów finansowych jego żona wyprowadziła się wraz z synem do swoich rodziców, od których płynęła pomoc finansowa, a co za tym idzie, nie otrzymuje pomocy od rodziny. Jednocześnie skarżący wskazał, że jego podstawowe opłaty wraz z ratą kredytową stanowią łącznie kwotę 980 zł. Pozostałe wydatki na tzw. "życie" wynoszą ok. 500 zł, ale nie jest w stanie wyjaśnić, jak dokona tych opłat. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie składał zeznania podatkowego za 2012 rok z uwagi na brak dochodów. Natomiast jego żona w obecnej sytuacji rodzinnej nie zgodziła się na pobranie przez niego odpisu PIT z urzędu skarbowego i udostępnienia mu jakichkolwiek dokumentów. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ("50%"). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że jest to kolejny (drugi) wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącego w postępowaniu w niniejszej sprawie, aczkolwiek tym razem skarżący wniósł jedynie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił bowiem zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, uznając za prawidłowe i zasługujące na aprobatę stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zgodnie z którym wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2013 roku jest zatem prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przystępując zatem do oceny kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy przede wszystkim stwierdzić należy, że skarżący nadal nie wywiązał się z obowiązku wyczerpującego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, który to obowiązek nakłada na niego norma zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z oświadczeń zawartych w aktualnie złożonym wniosku i piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 roku, zbieżnych w swej treści de facto z wyjaśnieniami zawartymi w poprzednio złożonym wniosku, wynika bezspornie bowiem jedynie, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu, aktualnie niezarejestrowaną. Jego żona przebywa na urlopie wychowawczym. Łączny dochód miesięczny małżonków z tytułu dzierżawy, umowy najmu mieszkania oraz zasiłku rodzinnego, dodatków i prac dorywczych zamyka się kwotą 2.668 zł. Majątek rodziny stanowią zaś nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego o pow. 90 m2, mieszkania o pow. 44 m2, nieruchomości rolnej (obciążonej wraz z budynkiem mieszkalnym kredytem hipotecznym do 2022 r.) o pow. 5,5 ha (w tym las i użytki rolne) oraz mieszkania o pow. 57 m2 (będącego własnością żony skarżącego). Obciążenie z tytułu raty kredytowej w związku z zaciągniętym kredytem hipotecznym zamyka się kwotą 480 zł. Odnosząc się zaś do pozostałych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej wnioskodawcy stwierdzić należy, że skarżący w dalszym ciągu nie wyjaśnił dostatecznie kwestii ewentualnego posiadania środków finansowych na rachunkach bankowych, mimo że już uprzednio zachodzące na tych rachunkach operacje bankowe (w tym wpłaty w wysokości 2.500 zł i 1.000 zł ) i figurujące na nich istotne kwoty "środków dostępnych", a także brak nadesłania wymaganych wyciągów z tych rachunków, stanowiły przesłankę odmowy przyznania mu prawa pomocy. Z całą pewnością za realizację obowiązku wykazania sytuacji majątkowej w tym zakresie nie można uznać twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia 20 sierpnia 2013 roku, w ramach których skarżący gołosłownie powołuje się na wymuszone przez bank zmiany powodujące, iż nie otrzymuje wyciągów bankowych. Nie sposób także dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku możliwości przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych jego żony. Wyjaśnienia te nie zostały bowiem poparte żadnymi dowodami, w tym choćby pismem banku dotyczącym owych "zmian w rachunku bankowym", czy w przypadku żony - przedłożeniem dokumentów dotyczących wypowiedzenia umowy rachunku bankowego. Uwagę zwraca przy tym fakt, że skarżący już uprzednio przedstawiał jedynie wybrane przez siebie fragmenty wyciągów z rachunku bankowego. Mając na uwadze powyższe, uznać należało, że ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w drodze postanowienia z dnia 12 lutego 2013 roku. Podkreślić przy tym należy, że wykazany aktualnie dochód rodziny skarżącego w porównaniu z dochodem przedstawionym w uprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy wzrósł z kwoty 2.068 zł do kwoty 2.668 zł. Niewątpliwie także zmniejszeniu uległa wysokość raty z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego z kwoty 530 zł do kwoty 480 zł miesięcznie. Okoliczności te bezspornie dowodzą, że sytuacja majątkowa skarżącego w analizowanym okresie nie tylko się nie pogorszyła, lecz uległa zmianie na korzyść skarżącego, co tym samym potwierdza zasadność odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oceny tej nie zmienia podnoszony przez skarżącego fakt wyprowadzenia się żony do rodziców i związany z nim brak pomocy finansowej ze strony rodziny. Dobitność twierdzeń skarżącego w tym względzie, wbrew jego oczekiwaniom, nie może być bowiem potraktowana jako wiarygodny dowód potwierdzający trudności w realizacji podstawowych płatności powodujących pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy mające uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AK.