I SA/Łd 1032/12

Dnia 12 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 roku postanawia: odmówić przyznania skarżącemu – M. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. M. H. pismem z dnia 16 lipca 2012 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2005 rok. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 19 września 2012 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 877 zł M. H. złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. We wniosku tym skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem. Osiąga dochód z tytułu dzierżawy ziemi w wysokości 100 zł. Jego żona pobiera zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem w łącznej kwocie 468 zł, a ponadto z tytułu umowy najmu mieszkania osiąga dochód w kwocie 1.500 zł miesięcznie. Skarżący wskazał przy tym, że w skład jego majątku wchodzą nieruchomości w postaci budynku mieszkalnego o pow. 90m2, mieszkania o pow.44 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 5,5 ha (w tym las i użytki rolne), do jego żony należy zaś mieszkanie o pow. 57 m2 w całości wynajmowane. Wyjaśnił także, iż należąca do niego nieruchomość rolna wraz z budynkiem mieszkalnym jest obciążona kredytem hipotecznym (do 2022 r.). Miesięczna rata kredytu wynosi 530 zł. Ponadto z uwagi na wypowiedziany kredyt odnawialny w wysokości 22.000 zł w rachunku w Banku A. miesięcznie spłaca ratę w wysokości 900 zł. Skarżący dodał, że w związku ze złożonym w Urzędzie Skarbowym w T. M. zobowiązaniem o utrzymaniu w niezmienionym stanie składników majątkowych nie ma możliwości sprzedaży nieruchomości. Z tego względu nie dysponuje środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł dodatkowo, że ze względu na wszczęte postępowanie podatkowe w 2005 roku i związane z nim liczne tytuły egzekucyjne zmuszony był do rezygnacji z działalności gospodarczej. Obecnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Żona pobiera zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu udzielonego urlopu wychowawczego. W życiu codziennym finansowo wspiera go rodzina. W tej sytuacji nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w niniejszej sprawie. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 3 października 2012 roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedstawienia decyzji potwierdzającej posiadanie przez niego statusu osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku, określenia kwoty pomocy uzyskiwanej od rodziny oraz wskazania kwoty przeznaczanej miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 26 października 2012 roku nadesłał decyzję o uznaniu go za osobę bezrobotną, wypowiedzenie umowy rachunku bankowego jego żony, porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia w rachunku bankowym oraz wyciągi z rachunku bankowego z dwóch miesięcy. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu środka odwoławczego M. H. podniósł, iż jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka, a środki dostępne na koncie bankowym skarżącego to "limit overdraftu" w ramach wypowiedzianego przez bank kredytu. Limit ten zmniejsza się w każdym miesiącu o 900 zł, a skorzystanie z dostępnych środków w ocenie skarżącego i tak spowodowałoby sytuację, że musiałby zwrócić te pieniądze wraz z odsetkami. Stwierdził ponadto, że przedstawił na wezwanie Sądu wyciągi z dwóch, a nie trzech miesięcy, bo tylko takie były w jego posiadaniu, a pobranie dodatkowych wyciągów związane jest z koniecznością poniesienia kosztów. Wskazał, iż nie jest w stanie sprzedać posiadanych nieruchomości, ponieważ złożył w US w T. M. zobowiązanie o utrzymaniu w niezmienionym stanie składników majątku. Dodatkowo argumentował, iż prowadzone przeciw niemu postępowanie podatkowe za 2005 rok spowodowało wystawienie licznych tytułów egzekucyjnych, co zmusiło skarżącego do rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej oraz ponoszenia ogromnych kosztów na obsługę prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 14 marca 2012 r., poz. 270.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Wykładnia art. 246 § pkt 1 ppsa prowadzi do wniosku, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki (Komentarz do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.) Odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego Sąd zauważa, że podane przez skarżącego informacje są niepełne i budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności. W szczególności na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów i wyjaśnień trudno w sposób jednoznaczny ustalić rzeczywistą sytuację materialną skarżącego – pomimo wezwania nie nadesłał on do Sądu wyciągów za ostatnie 3 miesiące, ograniczając się do okresu dwumiesięcznego, a dodatkowo wyciągi te pozbawione były ostatniej strony. Co istotne środki figurujące na wskazanym rachunku bankowym w wysokości 12.249 zł znacznie przekraczają kwotę wpisu w niniejszej sprawie. Istotnym pozostaje również w ocenie Sądu fakt dokonania na rachunek bankowy 2 wpłat gotówkowych w okresie od 9 sierpnia do 13 września 2012 r. Za niewiarygodne uznał Sąd twierdzenia skarżącego zawarte w sprzeciwie, że nie jest w stanie określić źródła pochodzenia tych wpłat, ponieważ wyciągi bankowe są w dyspozycji WSA. Nie można dać również wiary argumentacji zawartej w sprzeciwie, że przy dochodach na poziomie 1130 zł i wydatkach wynoszących ok. 1430 zł ( rata kredytu 530 i 900 zł) oraz kosztach utrzymania rodziny określonych na ok. 600 zł, opłat w wysokości 650 zł oraz pomocy finansowej rodziny rzędu 1500-1600 zł skarżący jest w stanie utrzymać siebie oraz rodzinę i w minimalnym choć zakresie ponosić koszty związane z utrzymaniem nieruchomości rolnej o pow. 5,5 ha, wiejskiego budynku mieszkalnego o pow. 90 m² ziół, a także wynajmowanego mieszkania o pow. 57 m², czy wreszcie mieszkania, w którym wraz z rodziną zamieszkuje. Niezwykle istotnym w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że skarżący wraz z małżonką posiadają nieruchomości o znacznej wartości rynkowej w postaci budynku mieszkalnego o pow.90 m2, mieszkania o pow. 44 m2, mieszkania o pow. 57 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 5,5 ha, w skład której wchodzą las i użytki rolne. Wszystkie te okoliczności przesądziły o braku spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w niniejszej sprawie. Konkludując przyjąć należało, że sytuacja przedstawiona przez stronę budzi uzasadnione wątpliwości, ponieważ informacje podane przez nią są w ocenie Sądu, niepełne i wybiórcze. Sytuacji tak przedstawionej nie można uznać za spójną i nie budzącą wątpliwości, co prowadzi do oceny, iż strona nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. mak