I SA/Łd 1033/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy w całości w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006 r. p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – P. T. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 200 zł (dwieście); 2/ oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu [...] r. skarżący reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z treści wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami E. i E. T. Mieszka w domu należącym do rodziców. Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochody ze stosunku pracy w wysokości 1.317 zł (brutto). E. T. otrzymuje emeryturę w wysokości 1.485 zł. Z wniosku wynika, że ojciec skarżącego nie osiąga żadnego dochodu. Skarżący oświadczył, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu, tj. należności za dostawę energii elektrycznej, gazu, opału, wody i wywóz śmieci w wysokości 600 zł oraz koszty utrzymania małoletniego syna, w kwocie 500 zł miesięcznie. Podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Z dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że w kosztach utrzymania domu partycypuje matka skarżącego E. T.. Z zaświadczenia ZUS wynika, że z dniem 1 marca 2010 r. matce skarżącego przyznano emeryturę w wysokości 1.551 zł (netto). Z załączonego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009, wynika że skarżący osiągnął dochód w wysokości 46.429 zł (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu oraz składek na ubezpieczenia społeczne). Skarżący załączył również kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r. w sprawie wyznaczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. do łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z wyjaśnień strony wynika, że postępowanie egzekucyjne nadal się toczy, w jego wyniku został zajęty rachunek bankowy skarżącego. Zarządzeniem z dnia [...]r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bez rozpoznania, wskazując że strona skarżąca nie uzupełniła w terminie wniosku poprzez wskazanie zakresu żądania. Od powyższego zarządzenia pełnomocnik skarżącego wniósł sprzeciw, w którym podniósł, że skoro strona nie wskazała w jakim zakresie żąda przyznania prawa pomocy, to świadczy to o tym, że żądała przyznania tego prawa w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a."., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem, że w wyniku zaskarżenia postanowienia referendarza sądowego, wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby nie był on jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności postanowienia (zarządzenia) zaskarżonego sprzeciwem i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 P.p.s.a. Przesłanki przyznania prawa pomocy są określone ogólnie, co oznacza, że ustawodawca pozostawił uznaniu sądu ocenę okoliczności, które zdaniem wnioskodawcy przemawiają za korzystnym dla niego rozstrzygnięciem. Ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest on w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i wobec powyższego powinno się ograniczać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału strony w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy złożony w rozpoznawanej sprawie, Sąd przyjął, że strona skarżąca żąda przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Powyższe nie oznacza, że Sąd zaakceptował, wyrażony w sprzeciwie, pogląd pełnomocnika skarżącego, zgodnie z którym, w sytuacji gdy strona nie określi wyraźnie jaki jest zakres żądania, wówczas należy przyjąć, że żąda przyznania prawa pomocy w całości. W ocenie Sądu powyższy pogląd nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa, w myśl których prawo pomocy jest przyznawane wyłącznie na wniosek strony (art. 243 § 1 P.p.s.a.), zatem rozstrzygnięcie sądu nie może wykraczać ponad zakres żądania. Porównując sytuację majątkową i rodzinną skarżącego z treścią przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie wykazał, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z informacją zawartą we wniosku, skarżący uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 984 zł (netto). Z treści zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę wynika, że wynagrodzenie to nie jest obciążone sądowymi ani administracyjnymi tytułami egzekucyjnymi. Jest to okoliczność istotna jeśli zważyć, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne. Matka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1.551 zł (netto) i partycypuje w kosztach utrzymania domu, w którym mieszka wnioskodawca. Skarżący nie sprecyzował w jakich proporcjach ponosi wspólnie z matką wydatki na utrzymanie nieruchomości. Sąd przyjął, że nie może być to kwota 600 zł jak wskazano we wniosku, bowiem w takim wypadku suma wydatków skarżącego przekraczałyby jego miesięczny dochód. Skarżący nie podał również, czy ponosząc wydatki na utrzymanie syna, w kwocie 500 zł, wykonuje obowiązek wynikający z orzeczenia sądu, czy też czyni to dobrowolnie. Nie przedstawił również żadnego dokumentu świadczącego o tym, że faktycznie łoży na utrzymanie syna. W tym zakresie Sąd dał wiarę oświadczeniu skarżącego, co do wysokości tych wydatków pomimo, że stanowią one przeszło połowę zarobków skarżącego. Sąd nie przychylił się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania pełnomocnika, gdyż uznał, że miesięczny dochód skarżącego w zestawieniu z wykazanymi przez niego wydatkami, pozwalają na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, w wysokości 200 zł. Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z pewnym uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania Zdaniem Sądu żądanie przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie jest nieuzasadnione, w sytuacji gdy skarżący ustanowił pełnomocnika z wyboru. Sąd uznał zatem, że pomimo trudnej sytuacji finansowej, przyznanie pełnomocnika z urzędu jest niecelowe, skoro skarżący ustanawiając pełnomocnika z wyboru, posiada środki na jego opłacenie. Ponadto pełnomocnik skarżącego występując o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie określił, czy występuje o przyznanie adwokata, radcy prawnego czy doradcy podatkowego. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. P.Z-C.