I SA/Łd 1043/11

Dnia 19 września 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od maja do grudnia 2004 rok p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącemu A. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 6.900 zł (sześć tysięcy dziewięćset złotych); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu [...] roku A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2004 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 69.049 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych informacji nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną oraz synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo –spedycyjnej, która jednak od kilku lat przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu) jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych został zajęty przez organy podatkowe na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego starszego, pełnoletniego syna, który także udziela mu pomocy w postaci rzeczowej ponosząc koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz zaspokajaniem podstawowych potrzeb wnioskodawcy. Skarżący wyjaśnił, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej A została zlikwidowana w 2008 roku. Z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych wynika, że jego żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 roku odnotowała stratę w wysokości 453.899 zł, zaś w roku ubiegłym jej obroty wyniosły 2.265.689 zł koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 2.448.031 dając w efekcie stratę w wysokości 182.342 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 za miesiące styczeń – kwiecień oraz lipiec 2011 roku wynika, iż firma żony skarżącego w styczniu zanotowała obrót na poziomie 62.000 zł oraz dokonała nabycia towarów i usług w wysokości 85.000 zł, w lutym te wartości kształtowały się odpowiednio ponad 129.000 i 93.000 zł, w marcu 194.000 i 164.000 zł, w kwietniu 443.000 i 290.000 zł, zaś w lipcu 145.000 i 123.000 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że A. K. wspólnie z żoną oraz synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która jednak od kilku lat przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu) jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych został zajęty przez organy podatkowe. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego starszego, pełnoletniego syna, który także udziela mu pomocy w postaci rzeczowej ponosząc koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz zaspokajaniem podstawowych potrzeb wnioskodawcy. Żona skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w styczniu zanotowała obrót na poziomie 62.000 zł oraz dokonała nabycia towarów i usług w wysokości 85.000 zł, w lutym te wartości kształtowały się odpowiednio ponad 129.000 i 93.000 zł, w marcu 194.000 i 164.000 zł, w kwietniu 443.000 i 290.000 zł, zaś w lipcu 145.000 i 123.000 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie oraz fakt, że przed tutejszym sądem zawisła druga skarga wnioskodawcy, a łączna wysokość wpisów sądowych w obu sprawach przekracza kwotę 100.000 zł stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i dlatego zasadnym jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 6.900 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów wpisu sądowego uznać należy za niezasadny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, które skarżącemu zabezpiecza najstarszy syn. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż w ramach działalności gospodarczej jego żona co miesiąc obraca znacznymi kwotami pieniędzy często wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie, nie wskazując przy tym źródła finansowania prowadzonej działalności gospodarczej przynoszącej od kilku lat straty. W tym miejscu wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Skarżący nie wskazał źródła bieżącego finansowania działalności gospodarczej prowadzonej w znacznych rozmiarach przez jego żonę, wobec powyższego za niewiarygodne uznać należało jego twierdzenia o braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania. Uwzględniając jednak łączną wysokość obciążających stronę kosztów sądowych uznać należało, iż skarżący zasługuje na częściowe zwolnienie z obowiązku ich poniesienia i dlatego wnioskodawca uzyskał zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 6.900 zł stanowiącą 1/10 wpisu należnego od skargi w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. P.Z-C.