I SA/Łd 1050/14

Dnia 13 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: określenia przybliżonego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok wraz z odsetkami za zwłokę i dokonania jego zabezpieczenia na majątku podatniczki p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej D. G. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł (dwieście złotych); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 22 sierpnia 2014 roku D. G. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą jej przybliżone zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok wraz z odsetkami za zwłokę i dokonującą jego zabezpieczenia na majątku podatniczki. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego na formularzu PPF Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz akt sprawy wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest jej emerytura w wysokości 1.972 zł brutto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 206 zł . Z dochodu tego w związku z zajęciem komorniczym potrącana jest kwota 492 zł z tytułu egzekucji administracyjnej Skarżąca nie posiada żadnego majątku, zaś ustalone przez organ podatkowy miesięczne koszty utrzymania wnioskodawczyni zamykają się kwotę ok 160 zł (opłaty za gaz, prąd, telewizję i telefon) dodatkowo skarżąca opłaca składkę na ubezpieczenie [...] w wysokości 35 zł miesięcznie oraz do końca 2014 roku spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi 760 zł. Postanowieniem z 16 kwietnia 2013 r. referendarz przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 200 zł, zaś w pozostałym zakresie oddalił wniosek We wniesionym sprzeciwie pełnomocnik skarżącej wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i wskazała, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postepowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz rodziny. Argumentowała, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, która nie ma możliwości uzyskania jakiegokolwiek dodatkowego dochodu. Skarżącej po ściągnięciu należności przez komornika oraz opłaceniu wszystkich rachunków pozostaje jedynie niewielka kwota, za którą strona musi kupić jedzenie, środki czystości oraz potrzebne leki, dlatego też poniesienie opłaty sądowej nawet w wysokości 200 zł jest dla skarżącej zbytnim ciężarem, zwłaszcza, że Daniela Górska nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc ze strony najbliższych i sama musi zabezpieczyć wszystkie swoje potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z dnia 19.11.2004 r., FZ 463/04). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednak konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Warunki zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania – a tego dotyczy wniosek skarżącej – określa art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270; dalej "p.p.s.a."). W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt sprawy wynika, że D. G. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest jej emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości ok. 2180 zł brutto, z której w związku zajęciem komorniczym skarżącej do wypłaty przypada kwota 1.352 zł. Skarżąca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Ustalone w postępowaniu podatkowym miesięczne koszty jej utrzymania zamykają się kwotą ok. 160 zł. Dodatkowo ok. 35 zł miesięcznie stanowią wydatki strony z tytułu ubezpieczenia w [...], do końca 2014 roku spłaca ona również kredyt, którego miesięczna rata wynosi 760 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie (500 zł), Sąd uznał, że skarżąca dysponuje stałym miesięcznym dochodem, który w zestawieniu z przedstawionymi we wniosku stałymi miesięcznymi wydatkami pozwala w ocenie Sądu na uiszczenie kwoty 200 zł, stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej przez stronę skargi. Odnosząc się do kwestii spłacanego przez stronę do końca 2014 r. kredytu należy wskazać, że zobowiązania prywatnoprawne nie mogą dostatecznie uzasadniać wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Taka sytuacja doprowadziłaby bowiem do przerzucenia kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania na Skarb Państwa. W związku z powyższym skoro strona jest w stanie regulować swoje zobowiązania wynikające z zaciągniętego kredytu o znacznie większej wartości niż wartość opłaty sądowej, do której została wezwana, to nie można uznać, że wpłata części wpisu sądowego od skargi zagrozi egzystencji strony. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób (podmiotów), które faktycznie nie dysponują środkami na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części, nie zaś do tych osób, które priorytetowo traktują inne zobowiązania. Reasumując stały miesięczny dochód strony, w zestawieniu z wykazanymi niezbędnymi kosztami utrzymania, pozwala w ocenie Sądu na wygospodarowanie kwoty 200 zł, tytułem kosztów przedmiotowego postępowania, stanowiącej ułamek należnego wpisu od wniesionej skargi, zwłaszcza że sytuacja materialna skarżącej ulegnie zmianie in plus wraz z końcem 2014 r., a ewentualne dalsze koszty postępowania będą już niższe. W tej sytuacji na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. mko