I SA/Łd 1053/06

Dnia 26 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2007 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie I SA/Łd 1053/06 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że zażalenie J. M. z dnia 15 lutego 2006 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia i w związku z tym pozostawił jej bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniono, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] Nr [...] zostało doręczone w dniu 8 lutego 2006 r. Zgodnie z art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, na postanowienie to przysługiwało prawo wniesienia zażalenia w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia. Organ podatkowy stwierdził, że termin do wniesienia zażalenia upłynął 15 lutego 2006r. Przesyłka zawierająca zażalenie została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 16 lutego 2006 r., a więc po terminie przewidzianym do jego wniesienia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podał, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] nr [...] otrzymał dnia 9 lutego 2006 r. lub 10 lutego 2006 r., a nie jak podano w piśmie dnia 8 lutego 2006 r., w którym to dniu przebywał poza miejscem zamieszkania. Zdaniem skarżącego jego zażalenie zostało wysłane zgodnie z regulaminowym terminem tj. 16 lutego 2006 r., nie ma zatem podstawy pozostawienia pisma bez rozpatrzenia. Podniósł, że nie otrzymał odpowiedzi na pismo z dnia 15 lutego 2006 r., a w szczególności na zawarte w nim pytanie, czy Urząd Skarbowy może nakładać sankcję i wszczynać egzekucję przeciwko podatnikowi, nie dając mu możliwości wcześniejszego wykazania swoich racji, obrony, czy wypowiedzenia się w sprawie. Ponadto podał, iż Urząd Skarbowy w R. nie przysłał mu protokołów pokontrolnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, iż skarżący ustanowił pełnomocnika do działania w jego imieniu. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowienie z dnia [...] Nr [...] doręczył pełnomocnikowi w dniu 8 lutego 2006r. W związku z tym siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 15 lutego 2006 r. Zażalenie z dnia 15 lutego 2006r. zostało złożone przez skarżącego w dniu 16 lutego 2006 r. Zdaniem organu podatkowego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi w dniu 8 lutego 2006 r., a zażalenie skarżącego zostało wniesione w dniu 16 lutego 2006 r. tj. z uchybieniem terminu. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, że przedmiotowe zażalenie potraktował również jako skargę na działalność Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. i w piśmie z dnia 24 marca 2006 r. uznał zgłoszone zarzuty za bezpodstawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, czy jest ono zgodne z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. dokonując wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia uznał, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Niewątpliwie organ odwoławczy przed przystąpieniem do oceny żądań i zarzutów zawartych w zażaleniu jest zobowiązany do dokonania tzw. wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia. Kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia odwołania (zażalenia) – jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania (zażalenia), czego następstwem jest ostateczność decyzji (postanowienia) (patrz B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 584). Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego II instancji stanowił art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie zaś do art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 2 k.p.a.). Ustalenie daty doręczenia postanowienia jest zatem kwestią bardzo istotną. Zgodnie z wyrażoną w art. 109 § 1 k.p.a. zasadą decyzję (postanowienie) doręcza się stronom na piśmie. Wyjątek od zasady pisemności wprowadzony w art. 14 § 2 jest bardzo wąski. Doręczenie decyzji (postanowienia) następuje z zachowaniem zasad doręczenia pism organu uregulowanych w art. 39 – 49 i tylko w przypadku zachowania tych reguł doręczenie będzie skuteczne. Stosownie do art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W tym miejscu zauważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego pominięcie przez organ pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym. W niniejszej sprawie nie można jednak przyjąć, że organy podatkowe postąpiły zgodnie z powołaną wyżej regulacją. Stosownie do treści art. 26 § 4 i 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień przystąpienia przez organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyprowadzić można wniosek co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym również w zakresie doręczenia tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2004 r. FSK 296/04 Lex nr 164924). Z akt niniejszej sprawy wynika, że tytuł wykonawczy z dnia 25 listopada 2005 r. został doręczony skarżącemu – J. M. Pismem z dnia 5 grudnia 2005 r. podatnik złożył sprzeciw i zakwestionował zasadność powyższego tytułu wykonawczego. Zauważyć należy, iż do akt niniejszej sprawy została włączona kopia pełnomocnictwa opatrzona datą 18 marca 2005 r. Z treści pełnomocnictwa wynika, że jest ono bezterminowe udzielone przez J. M. B. F. do występowania w jego imieniu w Urzędzie Skarbowym w R. we wszelkich sprawach (k. 3 – akta administracyjne). Zwrócić należy uwagę, iż zgodnie z art. 33 § 3 k.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z akt niniejszej sprawy wynika, że kopia pełnomocnictwa nie została poświadczona przez J. M. Zdaniem Sądu, z treści pełnomocnictwa z dnia 18 marca 2005 r. nie wynikało, czy odnosi się ono wyłącznie do postępowania w sprawie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe podatnika, czy odnosi się również do postępowania egzekucyjnego w administracji. Podkreślić też należy, iż treść pism składanych przez skarżącego w toku niniejszego postępowania oraz treść zażalenia wskazywała, że pełnomocnictwo z dnia 18 marca 2005 r. nie obejmowało swoim zakresem umocowania do reprezentowania mocodawcy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, jeżeli organ podatkowy miał wątpliwości, czy pełnomocnictwo z dnia 18 marca 2005 r., z treści którego wynika, że jest bezterminowe i dotyczy wszystkich spraw podatnika, obejmowało swym zakresem umocowanie do reprezentowania mocodawcy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to powinien to wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości. Tymczasem organ podatkowy zaniechał powyższych ustaleń, w konsekwencji czego tytuł wykonawczy doręczył skarżącemu, a w toku dalszego postępowania egzekucyjnego doręczał pisma jednocześnie stronie i pełnomocnikowi. Wobec braku wyjaśnienia reprezentacji podatnika w postępowaniu egzekucyjnym, powstała sytuacja, która nie pozwala na przyjęcie, że jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma, natomiast bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego rozpoczyna się z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi. Organy podatkowe są obowiązane postępować zgodnie z przepisami prawa, w tym z przepisami proceduralnymi. Obowiązkiem organu jest więc wyjaśnienie wszelkich wątpliwości, czemu uchybiły w niniejszym postępowaniu. A zatem doszło do naruszenia przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uzupełnić postępowanie uwzględniając powyższe uwagi oraz ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy. Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.