I SA/Łd 1059/16

Dnia 9 marca 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi S. L. i J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – S. L. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. S. L. i J. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 400 zł skarżący S. L. w dniu 12 grudnia 2016 roku uiścił wpis w tej kwocie, a następnie złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w osobie S. S.. We wniosku tym skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J.. Majątek rodziny stanowi mieszkanie o pow. 60,5 m2 (o wartości 165.000 zł), oszczędności w kwocie 3.000 zł i akcje pracownicze PGNIG o wartości 97.500 zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że osiąga dochód z tytułu świadczenia przedemerytalnego w kwocie 878,17 zł netto, a jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.711,80 zł netto. Wydatki rodziny związane z opłatami eksploatacyjnymi, ubezpieczeniem zdrowotnym, dojazdami do pracy, zakupem żywności, dzieży, obuwia wynoszą przy tym 2.579 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz rzecznikiem patentowym. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł dodatkowo, że środki, którymi dysponuje, są niemal w całości pochłaniane na bieżące wydatki o charakterze bytowym, tj. żywność, lekarstwa i utrzymanie mieszkania. W ocenie skarżącego zobowiązanie do poniesienia kosztów sądowych stanowi dla dwuosobowego gospodarstwa domowego wnioskodawcy znaczące obciążenie jego budżetu. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 18 stycznia 2017 roku wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego żonę J. rachunków i lokat bankowych okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania kwoty ponoszonych wydatków na opłaty eksploatacyjne, czynsz, ubezpieczenie i inne cele oraz złożenie odpisu zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2015 i 2016 rok, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 3 marca 2017 roku nadesłał dodatkowe oświadczenia i dokumenty dotyczącego jego sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną J.. Majątek rodziny stanowi mieszkanie o pow. 60,5 m2, oszczędności w kwocie 3.000 zł i akcje pracownicze PGNIG o wartości 97.500 zł. Skarżący osiąga dochód z tytułu świadczenia przedemerytalnego w kwocie 878,17 zł netto, a jego żona z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.711,80 zł netto. Wydatki rodziny związane z opłatami eksploatacyjnymi, ubezpieczeniem zdrowotnym, dojazdami do pracy, zakupem żywności, dzieży, obuwia, według oświadczenia skarżącego wynoszą przy tym 2.579 zł. Jednakże nadesłane dokumenty kwoty tej jednoznacznie nie potwierdzają. Dotyczą one wprawdzie operacji na rachunku bankowym skarżącego, lecz tylko jedna z nich zawiera opis wskazujący, iż jest to "opłata za miesiąc grudzień wraz z rozliczeniem wody", a ponadto zamykają się one kwotą jedynie 1.069,67 zł. Uwagę zwraca przy tym fakt, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia wyciągów bankowych z posiadanych przez małżonków rachunków bankowych. W żadnym razie nie stanowi wykonania tego obowiązku nadesłane Zestawienie rachunków klienta (J. L.) czy Zestawienie produktów klienta (S. L.), wynika z nich jedynie, że kwota środków dostępnych na rachunku skarżącego na dzień 27 lutego 2017 roku wynosiła 3.372,91 zł. Ponadto z nadesłanych dokumentów wynika, że w 2016 roku skarżący osiągnął dochód w wysokości 15.666,45 zł, a jego żona w kwocie 30.935,06 zł (według PIT-37). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podkreślić przy tym należy, że przeprowadzona analiza sytuacji majątkowej skarżącej dowodzi wprawdzie, że łączny dochód małżonków zamyka się kwotą jedynie 2.589,97 zł i kwotę tę niewątpliwie pomniejszają wydatki związane z utrzymaniem rodziny i opłatami eksploatacyjnymi, aczkolwiek wobec wykazanej kwoty oszczędności (3.000 zł) i posiadanych akcji pracowniczych (o wartości 97.500 zł) nie sposób uznać, że skarżący znajduje się na skraju ubóstwa, która to okoliczność uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Co więcej, fakt zgromadzenia oszczędności w wysokości 3.000 zł przy osiąganej kwocie dochodu rodziny przesądza, iż sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu na poniesienie kosztów postępowania, w tym kosztów związanych z wniesieniem skargi i ustanowieniem pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Nie bez znaczenia dla takiej oceny sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych skarżącego pozostaje przy tym brak wywiązania się z obowiązku przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Ponadto w tym kontekście należy zauważyć, że skarżący uiścił wpis od skargi, dowodząc tym samym, że posiada środki na jego poniesienie w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.