I SA/Łd 1066/15

Dnia 16 czerwca 2016 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 18 maja 2016 r. w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 18 maja 2016 r. Wyrokiem z 4 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. W dniu 21 kwietnia 2016 roku spółka wystąpiła ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia, w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie robót budowlanych. Swoją statutową działalność zakończyła w połowie 2014 roku, bowiem w wyniku działań organów kontroli skarbowej utraciła płynność finansową i zdolność do wykonywania robót. Spółka oświadczyła także, że rok 2014 zakończyła stratą w wysokości 127.338 zł, na dowód czego przedstawiła rachunek zysków i strat oraz bilans za 2014 rok. Skarżąca wskazała ponadto, że wartość jej kapitału zakładowego wynosi 100.000 zł zaś wartość środków trwałych na koniec 2014 roku wynosił 69.577 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca nadesłała bilans i rachunek zysków i strat za 2015 rok, z którego wynika, że w roku tym spółka poniosła stratę w wysokości 19.930 zł. Kopie deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące od grudnia 2015 roku do lutego 2016 roku wskazują, że strona w tym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej. Skarżąca ma zajęte rachunki bankowe. Wniosek spółki o ogłoszenie upadłości został oddalony postanowieniem z 26 lutego 2015 roku Sądu Rejonowego dla Łodzi –Śródmieścia w Łodzi XIV Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych wobec braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Spółka oświadczyła, że oddała leasingowane ruchomości osobie trzeciej do używania z obowiązkiem pokrywania kosztów leasingu. Ponieważ zgromadzenie wspólników skarżącej spółki nie podjęło uchwały o dopłatach bieżące koszty działalności spółki pokrywa z własnych środków jej wspólnik dominujący. W oświadczeniu złożonym do sprawy sygn. akt I SA/Łd 1326/15 spółka wskazała, że jej zobowiązania z tytułu umowy kredytu oraz leasingu samochodu osobowego są pokrywane przez jej większościowego wspólnika i prezesa zarządu co miesięczne raty z tego tytułu wynoszą 13.500 zł plus odsetki. Postanowieniem z 18 maja 2016 r. referendarz sądowy przyznał A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych) i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Skarżąca spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym stwierdziła, że wykazała w sposób nie budzący wątpliwości brak środków na poniesienie kosztów postępowania, bez względu na ich wysokość. Skarżąca wykazała także, iż nie dysponuje majątkiem który można przeznaczyć na ten cel. Z uwagi na zajęcie przez komornika, od dłuższego czasu nie ma też dostępu do środków zgromadzonych na rachunku bankowym. zaskarżane postanowienie zostało wydane na podstawie przesłanek pozaustawowych, z naruszeniem postanowień art. 246 § 2 p.p.s.a. albowiem skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Fakt tymczasowego ponoszenia przez wspólnika spółki, części kosztów postępowania obciążających Skarżącego jest obojętny z punktu widzenia oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe spółka wniosła o zwolnienie w całości od wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 maja 2015 r., poz. 658 – dalej: "ustawa zmieniająca"). W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania W związku z tym w rozpatrywanej sprawie będzie miał zastosowanie przepis art. 260 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, bowiem sprawa została zainicjowana skargą wniesioną dnia 24 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej może zostać przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona ma przekonać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie przez nią pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych informacji udzielonych przez spółkę wynika, że spółka zaprzestała swojej działalności statutowej jej wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów tego postępowania. W związku z toczącym się wobec niej postępowaniem podatkowym i zabezpieczającym ma zajęte rachunki bankowe. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej (1.552 zł) stosownie do treści art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł, stanowiącej ułamek należnego wpisu od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należało za niezasadny bowiem w toku dotychczasowego postępowania skarżąca mimo swoje trudnej sytuacji finansowej ponosiła koszty procesu oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, a w złożonym wniosku nie wykazała aby jej sytuacja finansowa uległa radykalnemu pogorszeniu. Skarżąca cały czas pokrywa koszty swojej bieżącej działalności oraz reguluje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu umowy kredytowej i leasingu w wysokości wielokrotnie przewyższającej należności sądowe, co uzasadnia jej częściową partycypację w kosztach procesu . Odmawiając uwzględnienia wniosku w całości sąd wziął również pod uwagę, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, sąd ocenił, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 799/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na uwadze powyższe Sąd w pełni popiera argumentację referendarza sądowego, zgodnie z którą wniosek strony skarżącej zasługuje na częściowe uwzględnienie i przyznaje jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł. Z tych względów na mocy art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia Ake.