I SA/Łd 1069/04

Dnia 3 marca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędziowie : Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor Cezary Koziński (spr.), Protokolant : Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto zł) tytułem zwrotu kosztów sądowych. I SA/Łd 1069/04 U Z A S A D N I E N I E Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. - jako organ egzekucyjny, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...] wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej we W., prowadził administracyjne postępowanie egzekucyjne przeciwko Panu M. D. zam. W. 29a. Zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2004 roku Nr VII/83176/151039/ESU/04 dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego w Banku PKO S.A. I Oddział R. W dniu 22 czerwca 2004 roku, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., wpłynęło pismo Pana M. D., informujące o "bezprawności tytułu egzekucyjnego" oraz o "sfałszowaniu" decyzji, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. W uzasadnieniu tego pisma dłużnik stwierdził, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w L. nr [...] określająca kwotę długu celnego, została wydana z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne, po terminie przewidzianym w ustawie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., pismem z dnia 7 lipca 2004 roku Nr VII/070-077/515/04 wezwał dłużnika do sprecyzowania żądania zawartego w złożonym wniosku. Odpowiadając na powyższe pismo zobowiązany oświadczył, że pismo to należy traktować jako wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wobec tego organ egzekucyjny, w dniu 22 lipca 2004 r., zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej we W. (wierzyciela) o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 30 lipca 2004 r. Nr 450000-RE-3150-681/00/L/aw, wierzyciel stwierdził, że nie zaistniały okoliczności, które stanowiłyby przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [..] Nr [..] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to zobowiązany wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Organ odwoławczy, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. postanowienie Pan M. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której zawarł żądanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu wygaśnięcia długu celnego przed ogłoszeniem decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] a ponadto zarzucił: - bezprawne wystawienie tytułu wykonawczego z dnia 16 kwietnia 2004 roku NrW2W/254/01, - niewymagalność obowiązku celnego w związku z rażącym naruszeniem przez wierzyciela art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 roku - Prawo celne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż zarówno w zażaleniu jak i w skardze skarżący podnosi te same zarzuty, t.j. wygaśnięcie długu celnego oraz brak podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji. Z uwagi na treści objęte wnioskiem zobowiązanego (umorzenie postępowania egzekucyjnego) organ egzekucyjny pismem z dnia 22 lipca 2004 r. Nr VII/077-070/540/04 wystąpił do wierzyciela, t.j. Dyrektora Izby Celnej we W. o zajęcie pisemnego stanowiska w stosunku do kwestii podniesionych przez zobowiązanego. Mając na względzie negatywne stanowisko wierzyciela zawarte w piśmie z dnia 30 lipca 2004 r. nr 450000-RE-3150-681/00/L/aw, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż utrzymując w mocy powyższe postanowienie, miał na względzie obowiązujące przepisy prawa jak również aktualne orzecznictwo sądowe. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przed podjęciem egzekucji, gdy postępowanie prowadzone jest na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny obowiązany jest zbadać z urzędu dopuszczalność prowadzenia egzekucji. Badanie to obejmuje w szczególności ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ ten nie jest upoważniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego wystawionym przez wierzyciela tytułem wykonawczym. Badanie przez organ egzekucyjny zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, zamieniłoby je w kolejną fazę postępowania orzekającego. Zatem zakaz wynikający z cyt. art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma ograniczeń czasowych. Kontrola ze strony organu egzekucyjnego, jest niedopuszczalna nie tylko w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ale także w toku całego postępowania, aż do jego zakończenia. Oznacza to, że w postępowaniu wszczętym na wniosek uprawnionego wierzyciela - na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny, który nie jest równocześnie wierzycielem, nie jest uprawniony do podejmowania działań z urzędu. W związku z tym w kwestii dotyczącej wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z przyczyn wymienionych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, decydujące znaczenie ma stanowisko wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...] wynika, iż organy egzekucyjne odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego, po rozpatrzeniu wniosku dłużnika w tym zakresie. Sąd stwierdza, iż art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z póź. zm.) nie daje dłużnikowi samoistnej podstawy do złożenia wniosku o umorzenie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego. Do umorzenia postępowania może dojść wskutek rozpatrzenia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego, na podstawie art. 33 w/w ustawy, lub na żądanie wierzyciela. Niewątpliwie wniosek Pana M. D. z dnia [...] zawierał zarzut przedawnienia, a tym samym nieistnienia egzekwowanego obowiązku pieniężnego, o którym mowa w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tego wzywanie dłużnika do sprecyzowania żądań (zarzutów) zawartych we wniosku, było ze strony organu egzekucyjnego nieuprawnione. Organ egzekucyjny, przed rozpoznaniem zarzutów dłużnika na prowadzone postępowanie egzekucyjne, był zobligowany do uzyskania stanowiska wierzyciela w tym zakresie (art. 34 § 1). Wierzyciel powinien wyrazić swoje stanowisko w formie postanowienia, na które dłużnikowi przysługiwało zażalenie (art. 34 § 2). Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. w dniu 22.07.2004 r. przesłał Dyrektorowi Izby Celnej we W. zarzuty dłużnika wraz z pismem w którym stwierdził, iż nie jest on "uprawniony do rozstrzygania wniosku i działania z urzędu w sprawach zawieszenia bądź umorzenia postępowań egzekucyjnych z przyczyn obligatoryjnie wymienionych w art. 56 par. 1 pkt 1 do 3 i 5 oraz art. 59 par. 1 do 8 i 10 powołanej ustawy egzekucyjnej". Wierzyciel – Dyrektor Izby Celnej we W., odnosząc się do zarzutów dłużnika, nie zachował formy postanowienia, czym pozbawił go możliwości wniesienia zażalenia i jednocześnie obrony swoich praw. Sąd stwierdza ponadto, iż organ egzekucyjny naruszył przepis art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Z akt sprawy wynika, iż dłużnikowi w ogóle nie doręczono upomnienia przypominającego o obowiązku wpłacenia należności pieniężnej. Na kserokopii upomnienia widnieje notatka – "wywieszono na tablicy ogłoszeń Urzędu Celnego, zgodnie z art. 267 K.c. (Dz.U. Nr 23, poz. 117) od dnia 31.05.2001 do dnia 14.06.2001 r." Sposób sporządzania i wysyłania upomnień reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z póź. zm), natomiast sposoby doręczania pism w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym reguluje ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z póź. zm.), która nie przewiduje doręczenia pisma poprzez jego wywieszenie na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu administracji państwowej. Z załączonego do akt sprawy tytułu wykonawczego nie wynika również by przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. Pozycje 69, 70 i 71 tytułu wykonawczego, informujące o doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego, są niewypełnione. Zgodnie z przepisem art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Do akt sprawy dołączono kserokopię zajęcia rachunku bankowego dłużnika wraz z podpiętym potwierdzeniem odbioru. Jednakże rodzaj doręczanego pisma oznaczono kodami z systemu komputerowego obsługującego administracyjne postępowanie egzekucyjne. W związku z tym zarówno strona tego postępowania jak i Sąd nie są w stanie określić jakiego rodzaju pisma to potwierdzenie odbioru dotyczy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), należało uchylić zaskarżone postanowienie.