I SA/Łd 1073/17
WyrokWSA w Łodzi2018-01-25
Skład orzekający: Joanna Grzegorczyk-Drozda, Joanna Tarno, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istniały podstawy do zastosowania instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na majątku podatnika w sytuacji, gdy obawy o niewykonanie zobowiązania opierają się na udziale podatnika w procederze wystawiania faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistego obrotu gospodarczego oraz na jego trudnej sytuacji finansowej i wyzbywaniu się majątku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 33 Ordynacji podatkowej, ponieważ zebrany materiał dowodowy wykazał istnienie uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Przesłankami do zabezpieczenia były: udział podatnika w obrocie gospodarczym opartym na nierzetelnych fakturach VAT, jego trudna sytuacja finansowa (niezapłacony podatek dochodowy, wnioski o ulgi, wygasłe decyzje ratalne), inne toczące się postępowania podatkowe, a także darowizna nieruchomości dokonana po wszczęciu kontroli. Sąd stwierdził, że te okoliczności potwierdzają istnienie obawy niewykonania zobowiązania i nie doszło do naruszenia przepisów prawa.Stan faktyczny
Skarżący K. J. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o określeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w VAT oraz zabezpieczeniu na majątku skarżącego. Organ pierwszej instancji wszczął kontrolę podatkową, w wyniku której ujawniono nieprawidłowości dotyczące transakcji zakupu towarów handlowych z elektroniki od podmiotów mających problemy z rozliczeniem VAT. W związku z obawą niewykonania przyszłych zobowiązań, organ zastosował art. 33 Ordynacji podatkowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dowolną ocenę dowodów i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP: [...] [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, kwoty odsetek za zwłokę oraz zabezpieczenie na majątku skarżącego przyszłego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja 2015 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. z [...] r., w przedmiocie określenia K. J. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, kwoty odsetek za zwłokę oraz zabezpieczenia na jego majątku przyszłego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do maja 2015 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wobec K. J. prowadzącego działalność w ramach firmy "A", Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. prowadzi kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia prawidłowości wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), dalej: "ustawa o VAT", za okres od marca do maja 2015 roku.
W związku z nieprawidłowościami ujawnionymi w toku kontroli i zaistniałą obawą niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych, organ pierwszej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi uzasadniona podstawa do zastosowania instytucji uregulowanej w art. 33 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej: "O.p.".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika (...) jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. ustalił, że strona prowadząc działalność gospodarczą dokonała transakcji zakupu towarów handlowych z zakresu elektroniki, ujętych w rozliczeniach 2015 roku, z których wynikały następujące kwoty podatku naliczonego: za marzec - łącznie 6.283.887,55 zł, za kwiecień - 5.679.289,98 zł, za maj - 5.814.533,96 zł. Podatnik dokonał również rozliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT dokumentujących zakup usług transportowych i kurierskich oraz opłat administracyjnych bezpośrednio związanych z nabyciem towarów handlowych w kwotach odpowiednio za: marzec 2015 roku na łączną kwotę VAT 4.893,79 zł, za kwiecień 2015 roku na łączną kwotę VAT 3.804,18 zł, maj 2015 roku na łączną kwotę VAT 11.461,48 zł. Powyższe kwoty związane są z nabyciem towarów handlowych z zakresu elektroniki, tj. telefonów komórkowych - iphone, kart pamięci, konsoli PS4 od następujących podmiotów:
1. B Sp. z o.o., C Sp. z o.o., D Sp. z o.o., E Sp. z o.o., F Sp. z o.o., wobec których, w wyniku kontroli, wystąpiła konieczność zastosowania przepisu art. 108 ust. 1 ustawy o VAT;
2. G Sp. z o.o., H Sp. z o.o., I Sp. z o.o., na rzecz których wydane zostały decyzje orzekające o obowiązku zapłaty podatku od towarów i usług w oparciu o art. 108 ust. 1 ustawy o VAT;
3. I Sp. z o.o., K. Sp. z o.o., L. T. Ł., którym na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw wydano decyzje określające obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług na podstawie art. 108 ustawy o VAT lub, wobec których właściwy organ podatkowy w oparciu o ustalony w wyniku prowadzonej kontroli podatkowej stan faktyczny, zastosował art. 108 ust. 1 ustawy o VAT (M Sp.z o.o., N Sp. z o.o.).
Z materiału dowodowego zebranego w toku kontroli wynika, że: bezpośredni kontrahenci, od których nabywa towar K. J., albo poprzedni ich dostawcy, mają siedziby w wirtualnych biurach, co skutkuje utrudnieniem lub zupełnym brakiem możliwości weryfikacji transakcji i/lub nie składają oni deklaracji podatkowych, nie wywiązując się tym samym z obowiązku rozliczenia podatku należnego przy sprzedaży towaru, a podatek naliczony z wystawionych przez nich faktur VAT podlega odliczeniu na kolejnym etapie fakturowanego obrotu, towar, będący przedmiotem obrotu nie trafia do ostatecznego konsumenta krajowego, na którym ciążyłoby zapłacenie 23% podatku VAT, lecz jest przedmiotem transakcji zagranicznych (WDT lub Tax Free) opodatkowanych stawką 0%; towar, będący przedmiotem WDT, fakturowany jest w łańcuchu dostaw najpierw na kolejnych nabywców z różnych państw unijnych, a ostatecznie na podmiot krajowy, który nie wywiązuje się z obowiązku rozliczenia podatku należnego przy sprzedaży tego towaru; transakcje WDT, zadeklarowane przez K. J., które głównie generują kwotę zwrotu podatku VAT, nie zostały potwierdzone przez administrację podatkową kraju z Unii (Bułgaria), zmiany kolejnych właścicieli towaru odbywają się w bardzo krótkim czasie na podstawie mailowych dyspozycji, towar przechowywany jest przez kolejne etapy transakcji w centrach logistycznych (a nie pod adresem sprzedawcy), brak jest fizycznego przemieszczania towaru i dotyczy to większości transakcji wystawiane są jedynie dokumenty magazynowe, brak jest pisemnych umów dystrybucyjnych z przeważającą liczbą kontrahentów (oparcie relacji handlowych na zaufaniu), występuje zaangażowanie w transakcje dużych sum pieniędzy i pewność transakcji na każdym etapie, pomimo braku bezpośredniej kontroli nad jakością towaru. Biorąc pod uwagę powyższe, organ podatkowy uznał, że faktury zakupu ujęte przez K. J. nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu gospodarczego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że określenie w decyzji o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Nie oznacza to jednak, że jest to kwota rzeczywiście obciążającego go zobowiązania, podlegającego wpłacie do budżetu państwa, ponieważ tę kwotę określi decyzja wymiarowa. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy wskazał, że zarzuty dotyczące ustaleń dokonanych w toku postępowania kontrolnego nie dotyczą przedmiotowej decyzji w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego i jako takie nie mogą być rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji. Nie może być bowiem treścią decyzji zabezpieczającej rozstrzygnięcie merytoryczne w zakresie prawidłowości rozliczeń podatkowych strony z prowadzonej działalności gospodarczej. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii na podstawie całego zebranego materiału dowodowego dokona się w ramach postępowania wymiarowego, zakończonego odrębną decyzją, na którą będzie przysługiwał odrębny środek zaskarżenia.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku podstaw do dokonania zabezpieczenia kwoty zwrotu różnicy podatku, w sytuacji gdy organ podatkowy nie dokonał jeszcze zwrotu podatku, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że zaskarżona decyzja określa i zabezpiecza przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, nie zabezpiecza natomiast nienależnie zwróconego zwrotu w podatku, gdyż - jak sam wskazuje pełnomocnik - zwroty za przedmiotowe miesiące nie zostały dokonane.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. ocenił, że za dokonaniem zabezpieczenia przemawia również analiza sytuacji majątkowo-finansowej strony.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji wskazał na dane wynikające ze złożonych zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) również z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2015 rok, na formularzu PIT-36L, w którym strona wykazała: przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej - 208.032.715,25 zł, koszty uzyskania przychodu - 204.638.288,66 zł, dochód - 3.394.426,59 zł, podatek do zapłaty - 640.387,00 zł.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że ww. kwota podatku nie została zapłacona w obowiązującym terminie. Wnioskiem wysłanym za pośrednictwem poczty w dniu 29 kwietnia 2016 r., uzupełnionym i zmienionym w dniach 12 maja 2016 r. oraz 8 czerwca 2016 r. K. J. wystąpił do organu pierwszej instancji z prośbą o rozłożenie na 4 raty (w tym 3 raty płatne po 80.000,00 zł miesięcznie w należności głównej, pozostała kwota w 4-ej racie) zapłaty zaległości w podatku dochodowym w wysokości 19% pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2015 w pozostałej do uregulowania kwocie 400.599,94 zł wraz z odsetkami za zwłokę, które na dzień złożenia wniosku wyniosły 176,00 zł. W toku prowadzonego postępowania ulgowego organ ustalił dodatkowo, że z uwagi na nieregulowanie w trakcie roku zaliczek na podatek dochodowy za rok 2015, konto K. J. obciążono odsetkami za zwłokę należnymi zgodnie z art. 53a O.p. za styczeń, maj i czerwiec 2015 roku w łącznej wysokości 63.769,00 zł. Na poczet ww. kwoty oraz części zobowiązania zarachowano kwotę 307.000,00 zł, zabezpieczoną w toku postępowania prowadzonego na podstawie decyzji z dnia [...] r., uchylonej rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Podatnik jednak sam zdecydował (pismo z dnia 12 maja 2016 r., uzupełnione w dniu 24 maja 2016 r.) o przeznaczeniu tej kwoty na poczet ww. zobowiązań.
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B. - uwzględniając istnienie w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika - rozłożył na 4 raty (w tym 3 raty płatne po 80.000,00 zł miesięcznie w należności głównej, pozostała kwota w 4-ej racie) zapłatę zaległości w podatku dochodowym w wysokości 19% pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2015 w pozostałej do uregulowania kwocie 400.599,94 zł wraz z odsetkami za zwłokę, które na dzień złożenia wniosku wyniosły 176.00 zł. Terminy płatności rat zostały ustalone od 5 lipca do 5 października 2016 r.
Następnie wnioskiem z dnia 8 września 2016 r. K. J. wniósł o zmianę ww. decyzji w trybie art. 253a O.p. w części dotyczącej 4. raty, poprzez rozłożenie jej na następne 3 raty. Kolejnym pismem z dnia 7 października 2016 r. podatnik zmienił zakres żądania i wystąpił z prośbą o rozłożenie kwot zaległości oraz odsetek za zwłokę na większą ilość rat.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł.– B. uznał, że udzielenie ulgi zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku jest celowe ze względu na ważny interes strony i decyzją z dnia [...] r. zmienił decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej 4 raty zgodnie z zaproponowanym przez podatnika harmonogramem ratalnym. Terminy płatności rat zostały ustalone w okresie od 7 października 2016 r. do 25 sierpnia 2017 r.
Organ zwrócił uwagę, że wnioski o udzielenie ulgi K. J. argumentował brakiem środków finansowych na jednorazową spłatę długu. Jak wyjaśnił podatnik w toku postępowania - jego długotrwały już konflikt z rosyjskim kontrahentem o wypłatę odszkodowania w kwocie 350.000 zł, aktualnie rozstrzyga się przed sądem. Sprawa, która odbyła się w październiku 2016 roku została jednak odroczona do dnia 20 lutego 2017 r. Środki z odszkodowania - jak zaznaczał podatnik argumentując wnioski - miały zostać przeznaczone na spłatę zaległości wobec Urzędu Skarbowego.
Jednocześnie z ustaleń organu odwoławczego wynika, że decyzja z dnia [...]r. rozkładająca na raty zaległość w podatku dochodowym w wysokości 19% pobieranym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2015 - z uwagi na niedotrzymanie terminu płatności trzech następujących po sobie rat, tj. od piątej do siódmej - wygasła z mocy prawa w trybie art. 259 § 1a O.p. Aktualny stan zaległości K. J. ze wszystkich podatków wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 5 września 2017 r. wynosi 283.594,18 zł.
Powyższe okoliczności – zdaniem organu – stanowią uzasadnioną obawę, że przyszłe zobowiązanie wraz z odsetkami liczonymi na dzień wydania zaskarżonej decyzji w kwocie łącznej 19.247.241,00 zł, nie zostanie wykonane.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. organ pierwszej instancji właściwie wskazał na istnienie uzasadnionej obawy niewykonania przyszłych zobowiązań podatkowych również z uwagi na dokonaną przez K. J. w dniu 4 października 2016 r. darowiznę na rzecz córki, nieruchomości położonej w Ł. przy al. A 3. Powyższa czynność została dokonana po wszczęciu kontroli podatkowej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, a przede wszystkim do stwierdzenia, że darowizna ta stanowi "nieznaczną" część majątku podatnika, organ zauważył, że jest to jedyna nieruchomość o znacznej wartości, wolna od zabezpieczenia hipotecznego. W złożonym oświadczeniu z dnia 12 maja 2016 r. K. J. wskazał, że zamieszkuje we własnym mieszkaniu o powierzchni 59 m² położonym w Ł. przy ul. B 127/131 m. 50 (szacunkowa wartość wg strony 270.000 zł). Poza ww. nieruchomością podatnik posiadał - na dzień 8 września 2016 r. - także nieruchomości położone: w Ł. przy ul. C 55/5 o powierzchni 141 m² (wartość szacunkowa wg strony 450.000 zł, ustanowiona hipoteka), w Ł. przy ul. C 55/6 o powierzchni 38 m² (wartość szacunkowa wg strony 110.000 zł, ustanowiona hipoteka), w Ż. przy ul. D 136/14 o powierzchni 54 m² (wartość szacunkowa wg strony 210.000 zł, ustanowiona hipoteka), w Ł. przy al. A 3 o powierzchni 860 m² - lokal użytkowy (wartość szacunkowa wg strony 2.580.000 zł).
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej strona oprócz negowania stanowiska organu pierwszej instancji, nie wskazuje majątku wystarczającego na pokrycie przyszłych zobowiązań.
Z oświadczenia podatnika wynika także fakt, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Z tytułu prowadzonej na własne nazwisko działalności gospodarczej we wrześniu 2016 roku - jak oświadczył - osiągnął dochód w wysokości ok. 35.000 zł. Na dzień sporządzenia ww. oświadczenia był również właścicielem: samochodu ciężarowego - PEUGEOT EXPERT rok produkcji 2014 (wartość szacunkowa wg strony 45.000 zł), samochodu osobowego - KIA CADENZA rok produkcji 2012 (wartość szacunkowa wg strony 70.000 zł).
Ponadto podatnik wskazał, że na dzień 8 września 2016 r. posiadał zgromadzoną gotówkę w kwocie 2.000 zł oraz środki finansowe na rachunkach bankowych w kwocie ok. 80.000 zł niezbędne - jak oświadczył - do bieżącego prowadzenia działalności gospodarczej. Jest także posiadaczem polis ubezpieczeniowych - jednak nie wskazał ich wartości.
Organ zauważył również, że wobec strony były prowadzone lub nadal są prowadzone inne postępowania w zakresie wywiązywania się podatnika z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
Rozliczenia wykazane w deklaracjach za III i IV kwartał 2012 roku były przedmiotem kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.-B., który uznając, iż w sprawie zachodzi uzasadniona podstawa do zastosowania instytucji uregulowanej w art. 33 O.p., wydał decyzję z dnia [...] r. określającą i zabezpieczającą na majątku strony przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 roku wraz z odsetkami za zwłokę należnymi na dzień wydania decyzji w kwocie łącznej 167.127,00 zł.
Z kolei rozliczenia wykazane w deklaracjach za okresy: od stycznia do grudnia 2013 r., od stycznia do marca 2014 r., od kwietnia do września 2014 r., październik 2014 r., od listopada do grudnia 2014 r. - są przedmiotem postępowania kontrolnego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. co może spowodować przypisanie stronie kolejnych zaległości podatkowych.
Reasumując organ wskazał, że nieprawidłowości ujawnione w toku kontroli podatkowej, inne postępowania prowadzone wobec strony, sytuacja finansowa podatnika skutkująca wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, niespłacanie rat, darowizna na rzecz córki, wydanie decyzji wymiarowej w podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2012 roku i niemożność wyegzekwowania kwoty zobowiązania, jak i wskazanie w odwołaniu, cyt.: "iż na skutek podejmowanych przez organ podatkowy decyzji podatnik pozbawiony jest znacznych środków pieniężnych co może doprowadzić podatnika do zamknięcia działalności gospodarczej" - dawały w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dostateczne podstawy do przyjęcia, że została spełniona przesłanka istnienia uzasadnionej obawy niewykonania przez stronę zobowiązań podatkowych.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, K. J. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny arbitralnej i uznanie, że zaszły podstawy do dokonania zabezpieczenia na majątku podatnika kwoty 19.247.241,00 zł, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 33 § 2 w zw. z § 1 O.p., oraz art. 122, art. 124 i art. 210 § 4 O.p. poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności poprzez dokonanie rażąco dowolnych ustaleń faktycznych oraz brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, które polegały w zakresie proceduralnym na niedochowaniu standardów oraz celów postępowania podatkowego, a także poprzez niezasadne przyjęcie, iż w sytuacji w której organ podatkowy nie dokonał jeszcze zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rzecz podatnika, jest możliwe dokonanie zabezpieczenia kwoty zwrotu różnicy podatku, albowiem organ podatkowy nie może zabezpieczać kwoty, którą wciąż sam posiada.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowił art. 33 O.p., zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności, gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio (§ 1).
Z kolei w myśl § 2 tego artykułu zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, przed wydaniem decyzji:
1) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego;
2) określającej wysokość zobowiązania podatkowego;
3) określającej wysokość zwrotu podatku.
Zaś § 3 wskazuje, że w przypadku, o którym mowa w § 2 pkt 2, zabezpieczeniu, z zastrzeżeniem art. 54 § 1 pkt 1, podlega również kwota odsetek za zwłokę należnych od zobowiązania na dzień wydania decyzji o zabezpieczeniu.
Zgodnie z § 4 w przypadku, o którym mowa w § 2, organ podatkowy na podstawie posiadanych danych, co do wysokości podstawy opodatkowania określa w decyzji o zabezpieczeniu.
Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem szczególnym, którego głównym celem jest zabezpieczenie skuteczności przyszłej egzekucji obowiązku. Jest to zatem postępowanie pomocnicze w stosunku do postępowania egzekucyjnego.
Przesłanką zabezpieczenia jest tylko i wyłącznie uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego. Zdarzenia w postaci trwałego nieuiszczania wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych lub zbywanie majątku są tylko przykładami zachowania sugerującego zaistnienie przesłanki ustawowej. Zatem skoro wyliczenie zawarte w art. 33 § 1 O.p. stanowi jedynie egzemplifikację przykładowo wybranych okoliczności, które mogą uzasadniać stan obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, to organy podatkowe mogą za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości, uzasadniająca sięgnięcie do instytucji zabezpieczenia. Wymienienie w art. 33 § 1 O.p. okoliczności uzasadniających obawę niewykonania zobowiązania ma takie znaczenie, że sam ustawodawca uznał, iż w każdym wypadku ich wystąpienia spełniona jest przesłanka dokonania zabezpieczenia. Sam już zatem fakt zaistnienia którejś z okoliczności wskazanych w tym przepisie świadczy o tym, że zachodzi obawa niewykonania zobowiązania. Organ podatkowy nie musi nawet wykazywać związku między zaistnieniem powyższych zdarzeń, a wystąpieniem obawy niewykonania zobowiązania. Wystarczy, że wykaże, iż mają miejsce zdarzenia wskazane w tym przepisie (por. wyrok O.p. Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 2070/11, LEX nr 1218765).
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. I FSK 1383/08 (LEX nr 785839), uzasadniona obawa musi istnieć już w chwili rozstrzygania w przedmiocie zabezpieczenia, jednak obawa ta odnoszona jest zarazem do zdarzenia, które jeszcze nie nastąpiło (a nawet nie wiadomo czy w ogóle wystąpi). Ten stan rzeczy sprawia, że rozważanej kwestii niepodobna rozpatrywać w kontekście tradycyjnie pojmowanych dowodów. Trudno bowiem wskazać, jakie okoliczności uzasadniałyby w sposób pewny (to zaś jest istotą dowodu), istnienie takiej obawy. Jeśli z kolei zważyć, że problem wykonania bądź niewykonania zobowiązania podatkowego jest materią dotyczącą rzeczywistości mającej się dopiero ziścić w przyszłości, to niepodobna oczekiwać dowodu na to, że nie zostanie ono wykonane. W odniesieniu do przyszłości zawsze bowiem przedmiotem rozważań jest pewien stan hipotetyczny, co sprawia, że ocenie (a także wykazywaniu argumentów mających wskazywać na rzecz tej oceny), podlegać może tylko możliwość ziszczenia się tego stanu.
Należy podkreślić, że treść art. 33 § 1 O.p. wyraźnie stanowi o uzasadnionej obawie, a więc takiej, która ma swoje źródło w obiektywnie stwierdzonym stanie faktycznym sprawy, jak również o wykonaniu zobowiązania, a więc nie tylko dobrowolnie, ale i w drodze egzekucji. Nie ma przy tym wątpliwości, iż to, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w konkretnym wypadku pozostawiono do uznania właściwego w sprawie organu. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy zauważyć - wbrew twierdzeniom skarżącego - że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż warunki, o których mowa w art. 33 O.p. zostały spełnione, a tym samym dokonanie zabezpieczenia na majątku skarżącego było uzasadnione.
Przesłanką zabezpieczenia było bowiem ujawnienie w postępowaniu kontrolnym, że skarżący dokonał obniżenia podatku należnego w oparciu o faktury VAT wystawiane przez nierzetelnych kontrahentów. Ponadto podstawę do wydania decyzji o zabezpieczeniu stanowiła sytuacja gospodarczo-finansowa skarżącego, gdyż do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zapłacił on pełnej wysokości podatku dochodowego za 2015 rok, a zobowiązanie za ten okres było przedmiotem orzekania organu w zakresie udzielenia ulgi poprzez rozłożenie podatku na raty. Organ zauważył również, że wobec strony były prowadzone lub nadal są prowadzone inne postępowania w zakresie wywiązywania się podatnika z obowiązków wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Aktualny stan zaległości K. J. ze wszystkich podatków wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 5 września 2017 r. wynosi 283.594,18 zł.
Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że skarżący podejmował działania polegające na wyzbyciu się majątku, gdyż dokonał on darowizny nieruchomości położonej w Ł. przy al. A 3 na rzecz córki.
Reasumując, zdaniem Sądu organy wykazały istnienie zasadniczej przesłanki zabezpieczenia, tj. uzasadnionej obawy, że zobowiązanie obciążające podatnika nie zostanie wykonane. Potwierdzają to okoliczności wymienione w treści decyzji organu pierwszej instancji, wskazujące na uczestnictwo skarżącego w procederze wpuszczania w obieg gospodarczy wystawianych wzajemnie faktur VAT nieodzwierciedlających rzeczywistego obrotu gospodarczego, a także okoliczności świadczące o złej sytuacji gospodarczej skarżącego. Umocniła to ponadto okoliczność podniesiona w treści decyzji Dyrektora Izby Skarbowej dotycząca wyzbycia się majątku firmy podatnika.
Nie doszło zatem do zarzucanego w skardze naruszenia art. 33 § 2 w zw. z § 1 O.p.
Sąd nie dopatrzył się także uchybienia zasadom: prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zupełności postępowania podatkowego (art. 187 O.p.), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, zaś przyjęte rozstrzygnięcie nie narusza prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie zawarte w decyzjach organów obu instancji jest logiczne i spójne, spełnia wymogi zawarte w art. 210 § 4 O.p. i mieści się w zasadzie swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 O.p.
Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
P.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło