I SA/Łd 1076/16

Dnia 18 stycznia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] [...] w przedmiocie określenia przybliżonej wartości zwrotu podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnym okresie za poszczególne miesiące 2010 roku i 2011 roku oraz zabezpieczenia na majątku kwot zaległości podatkowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – A. G. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. A. G., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia przybliżonej wartości zwrotu podatku od towarów i usług oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnym okresie za poszczególne miesiące 2010 roku i 2011 roku oraz zabezpieczenia na majątku kwot zaległości podatkowych. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem M., 17-letnią córką N. oraz 8-letnim synem K.. Majątek rodziny stanowi dom i gospodarstwo rolne o pow. 60 ha niezabudowane będące w dzierżawie. Jednocześnie skarżąca podała, że pozostaje z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej, wspólnie jednak prowadzą gospodarstwo rolne, z którego osiągają dochód w wysokości ok. 5.000 zł miesięcznie netto. Ich wydatki natomiast zamykają się kwotą ok. 2.000 zł miesięcznie. Ponadto spłacają kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich, którego miesięczna rata w przeliczeniu na złotówki wynosi ok. 3.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że przez długi okres zajmowała się produkcją jaj, posiadała duży kurnik na około 100.000 kur, jednakże z uwagi na zmianę prawa unijnego dotyczącą obowiązku zwiększenia powierzchni klatek w kurniku i ogólnoświatowy kryzys gospodarczy w 2008 roku, a także nierzetelne działania niektórych swoich kontrahentów jej sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Z uwagi na utratę rentowności zmuszona była do zamknięcia działalności. Z kwot uzyskanych z tytułu dochodzonych roszczeń częściowo zaspokoiła swoich wierzycieli. Jednakże fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej doprowadził do sytuacji, w której nie posiada ona źródeł dochodów wystarczających na pokrycie opłaty od skargi. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 9 grudnia 2016 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej określonych we wniosku na kwotę 2.000 zł i wysokości dochodów własnych skarżącej i jej męża, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy, informując, że skarżąca podała kwotę "800 000 zł" z gospodarstwa rolnego prowadzonego wspólnie z mężem, przedstawienie odpisów zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za 2015 rok i nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącej i jej męża za ostatnie 3 miesiące - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma z dnia 22 grudnia 2016 roku nadesłał dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 326/08, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem M., 17-letnią córką N. i 8-letnim synem K.. Majątek rodziny stanowi dom i gospodarstwo rolne o pow. 60 ha niezabudowane będące w dzierżawie. Skarżąca pozostaje z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej, wspólnie jednak prowadzą gospodarstwo rolne. Osiągany z tego tytułu dochód roczny (po odliczeniu kosztów produkcji) wynosi ok. 80.000 zł, co daje miesięcznie, jak podaje skarżąca po odliczeniu podatków, kwotę 5.000 zł. Udokumentowane przy tym miesięczne wydatki rodziny stanowią kwotę jedynie ok. 1.438 zł, a zatem jest to kwota niższa od wykazanej we wniosku, nawet z uwzględnieniem kwoty opłacanej tytułem ubezpieczenia. Ponadto we wniosku skarżąca oświadczyła, że małżonkowie spłacają kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich, którego miesięczna rata w przeliczeniu na złotówki wynosi ok. 3.000 zł, żaden jednak z nadesłanych wyciągów bankowych (dokumentów przedstawiających "Historię konta") nie potwierdza dokonywania spłaty tego zadłużenia, co sugeruje, że skarżąca, wbrew wezwaniu, nie nadesłała wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Jednocześnie uwagę zwraca wykazany na nadesłanych fakturach VAT płatnik/najemca w osobie męża skarżącej – "Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A M. G." (np. faktura nr [...] z dnia [...] r.). W złożonym wniosku skarżąca przemilczała bowiem kwestię prowadzenia przez męża tego przedsiębiorstwa i osiągania dochodu z tej działalności. Wydatki zaś wynikające z tych faktur ujęła w ramach wydatków prowadzonego wspólnie z mężem gospodarstwa domowego, co niewątpliwie negatywnie wpływa na ocenę jej oświadczeń z punktu widzenia ich wiarygodności. Podkreślić przy tym należy, że z operacji zachodzących na rachunku bankowym wynika, że w ramach prowadzonego przedsiębiorstwa mąż skarżącej w rozważanym okresie dokonywał kilkakrotnie zasilenia konta bankowego w kwotach rzędu od 50 zł do 1.800 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności, skarżąca przedstawiła jedynie wybiórcze dokumenty dotyczące dochodu osiąganego przez jej męża, zasłaniając się w tym względzie umową o rozdzielności majątkowej, która w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy pozostaje bez znaczenia. Jednocześnie skarżąca w ramach dokumentowania kosztów utrzymania gospodarstwa domowego nadesłała faktury VAT wystawione na przedsiębiorstwo prowadzone przez jej męża. Ponadto uwagę zwraca dobra sytuacja finansowa skarżącej, albowiem dochód miesięczny skarżącej wynosi 5.000 zł, co w zestawieniu z kwotą wpisu od skargi (500 zł), nawet z uwzględnieniem ponoszonych wydatków, i niewątpliwie osiąganym dochodem przez jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, znajdującym potwierdzenie w drodze dokonanych operacji bankowych, pozwala przyjąć, że skarżąca jest w stanie ponieść te koszty, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie tej utwierdza dodatkowo dochód skarżącej za 2015 rok w kwocie 557.373,29 zł (według PIT-36). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. E.J.