I SA/Łd 1079/11

Dnia 9 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca : Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedziba w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu [...] roku "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku określającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 rok W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł podatniczka wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, bowiem nie posiada środków na ich opłacenie wobec wycofania się kontrahentów oraz zablokowania rachunku bankowego. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach oraz dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że spółka prowadzi działalność w zakresie skupu i sprzedaży materiałów budowlanych. Ostatni rok obrotowy zakończyła stratą w wysokości około 100.000 zł, jej strata za rok 2009 wynosiła 14.371 zł zaś strata w roku 2008 ponad 318.000 zł. Zgodnie z bilansem za 2010 rok skarżąca nie posiada środków trwałych. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 50.000 zł. Saldo na rachunku bankowym na dzień 29 sierpnia br. wynosiło 1,38 zł. Z nadesłanych przez skarżącą deklaracji podatkowych (VAT-7) za ostatnie 4 miesiące wynika, że jej przychód w kwietniu wyniósł 678.486 zł, w tym miesiącu skarżąca dokonała także nabycia towarów i usług za kwotę 807.847 zł, w maju wartości te wynosiły odpowiednio przychód 929.945 zł, nabycie 900.807 zł, w czerwcu przychód 961.634 zł, nabycie 993.477 zł, zaś w lipcu przychód zamknął się kwotą 901.979 zł , a nabycie wyniosło 909.634 zł. Postanowieniem z dnia 21 września 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego orzeczenia skarżąca Spółka wniosła sprzeciw w uzasadnieniu wskazując, że Referendarz sądowy oparł zaskarżone postanowienie na błędnych ustaleniach faktycznych bowiem obroty skarżącej się spółki w żaden sposób nie świadczą o jej faktycznych możliwościach płatniczych i dysponowaniu środkami finansowymi, gdyż są to obroty kompensacyjne. Spółka sprzedaje kontrahentom cement, za który otrzymuje palety, które z kolei sprzedaje za cement kolejnemu kontrahentowi. Zapłata za towar następuje na zasadzie kompensaty wzajemnych zobowiązań pomiędzy kontrahentami. Skarżąca nie dysponuje więc środkami finansowymi na rachunku bankowym, z których mogła by uiścić opłatę sądową w kwocie 2.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o sytuacji majątkowej. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie wpis stosunkowy od skargi wynosi 2.000 złotych. W złożonym oświadczeniu że skarżąca spółka ostatni rok obrotowy swojej działalności zakończyła stratą w wysokości około 100.000 zł, w latach ubiegłych również odnotowywała straty z tego tytułu. Jej kapitał zakładowy stanowi kwota 50.000 zł saldo rachunku bankowego spółki wynosi 1,38 zł. Średnie miesięczne obroty spółki w okresie ostatnich 4 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku ustalone w oparciu o deklaracje VAT-7 wynosiły około 870.000 zł. Wprawdzie ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca Spółka na dzień złożenia wniosku na rachunku bankowego posiadała kwotę w wysokości 1,38 zł, jednak w ocenie Sądu oświadczenie to nie może być uznane za wystarczające, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, a posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmiot prowadzący taką działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia powyższej zasady jest w ocenie Sądu naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania np. "transakcje kompensacyjne" – nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r. I ACz 393/92 "Wokanda" 1993, nr 2, s. 32, postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04 niepubl.). Dla uwzględnienia wniosku o przyznania prawa pomocy nie wystarczy jedynie syntetyczne wykazanie okoliczności dotyczących aktualnej sytuacji strony skarżącej, konieczne jest również szczegółowe wskazanie przyczyn takiego stanu rzeczy. W ocenie Sądu jest to warunek niezbędny dla możliwości pełnej oceny sytuacji majątkowej strony, w tym jej możliwości płatniczych, usprawiedliwiającej staranie się o pomoc Skarbu Państwa w żądanym zakresie. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że strata wynikająca z prowadzonej działalności gospodarczej - podnoszona przez skarżącą Spółkę - jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie musi oznaczać braku środków finansowych. Natomiast wysokość miesięcznych obrotów firmy świadczy o tym, że skarżąca w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie i to mimo blokady rachunku bankowego, którą skutecznie obchodzi poprzez kompensacyjny sposób rozliczeń z kontrahentami. Z tych wszystkich względów, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. P.Z-C.