I SA/Łd 1085/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 27 czerwca 2017 r., wydanego w przedmiocie wniosku A. Spółki jawnej z siedzibą w Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za grudzień 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 23 lutego 2017 r. oddalił skargę A. Spółki jawnej w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za grudzień 2013 r. Strona skarżąca wniosła 5 maja 2017 r. skargę kasacyjną od tego wyroku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 250 zł, skarżąca wniosła o zwolnienie jej od obowiązku poniesienia tej opłaty. Uzasadniając wniosek wskazała, że posiada zobowiązania na poziomie 5.754.034,94 zł, które mimo osiągniętego zysku za poprzedni rok, bardzo ciążą na jej kondycji finansowej. Do pisma załączono sprawozdanie finansowe za 2016 r. W złożonym następnie oświadczeniu o majątku i dochodach, spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że jej zobowiązania wynoszą 4.484.458 zł, na jej majątek składają się zaś: budynek produkcyjny o wartości 2.101.776,69 zł i grunt o powierzchni 0.8119 ha, wartości 202.975 zł. Według danych zawartych w formularzu, wspólnik spółki, P. S.uzyskuje dochód miesięczny netto w wysokości 16.613,90 zł, natomiast wspólniczka – E. S., dochód w kwocie 16.681 zł. W odniesieniu do zobowiązań spółki wymieniony został kredyt w wysokości 1.495.300 zł oraz pozostałe zobowiązania w wysokości 2.989.158 zł. Postanowieniem z 27 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał między innymi na dysproporcję pomiędzy wysokością wpisu od skargi kasacyjnej a zyskiem spółki za lata 2015–2016, w wysokości odpowiednio 203.243,55 zł i 269.310,25 zł. Referendarz zwrócił dalej uwagę, że na koniec 2016 r. środki pieniężne w kasie i na rachunkach spółki osiągnęły łącznie kwotę 682.299,97 zł. Ponadto, zdaniem referendarza, skoro spółka posiadała zdolność kredytową pozwalającą zaciągnąć kredyt w wysokości przekraczającej 1 mln zł, to nie można przyjąć, że nie posiada środków finansowych na poniesienie ww. wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza strona skarżąca wniosła o jego uchylenie i przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powtórzyła między innymi, że posiada zobowiązania na poziomie 4.484.485 zł, które pomimo osiągniętego zysku za poprzedni rok, bardzo ciążą na jej kondycji finansowej. Zabezpieczenie tych zobowiązań sprawia, że spółka w pierwszej kolejności musi spłacać zobowiązania wobec banku. Ewentualne opóźnienia mogłyby powodować obowiązek poniesienia znacznych opłat. Zdaniem spółki na przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu jej zdolność kredytowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. Rozpatrywany obecnie wniosek jest oczywiście bezzasadny. Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka osiąga roczny obrót w prowadzonej działalności gospodarczej na poziomie 16 mln zł. Mimo regulowania swoich zobowiązań osiąga zyski przekraczające 200 tys. zł rocznie. Na koniec ubiegłego roku dysponowała na rachunkach i w kasie środkami przekraczającymi 600 tys. zł. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do sumy 250 zł. W konsekwencji przyjąć należy, że referendarz sądowy trafnie ocenił, iż przesłanka z art. 246 § 2pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym sąd – na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.– utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. AKE.