I SA/Łd 109/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Paweł Janicki po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 109/14 w sprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zlikwidowanej spółce cywilnej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za IV kwartał 2007 r. oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2008 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności ze spółką oraz pozostałym wspólnikiem za zaległości spółki cywilnej z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2008 r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]r. w przedmiocie określenia zlikwidowanej spółce cywilnej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za IV kwartał 2007 r. oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2008 r. oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności ze spółką i pozostałym wspólnikiem za zaległości spółki cywilnej z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2008 r. W dniu 19 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie. W motywach wskazała na niedyspozycję zdrowotną trwającą od 11 kwietnia 2014 r. do 11 maja 2014 r., potwierdzoną załączonym do wniosku zwolnieniem lekarskim. Pełnomocnik podkreśliła, że stan choroby uniemożliwiał wykonywanie obowiązków zawodowych, w tym sporządzenie i nadanie wniosku o uzasadnienie wyroku i jego doręczenie. Zaznaczyła, że nie było także możliwości powierzenia wykonania tej czynności innej osobie, gdyż pełnomocnik prowadzi samodzielnie Indywidulaną Kancelarię Adwokacką, nie zatrudniając pracowników, w tym aplikantów. Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku, jako spóźniony. Na skutek zażalenia wniesionego przez stronę skarżącą postanowieniem z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 295/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie WSA w Łodzi z dnia 3 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia NSA wskazał, że nie miał racji sąd I instancji stwierdzając, iż wniosek został złożony jeden dzień po terminie, co uniemożliwiło jego merytoryczne rozpoznanie. W dniu 19 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego wniosła o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie. W motywach wskazała na niedyspozycję zdrowotną trwającą od 11 kwietnia 2014 r. do 11 maja 2014 r., potwierdzoną załączonym do wniosku zwolnieniem lekarskim. Dzień 11 maja 2014 r. był więc, wskazanym przez pełnomocnika skarżącego, dniem ustania przyczyny niezłożenia w ustawowym terminie wniosku o uzasadnienie wyroku. Licząc od tego dnia siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, upływał w niedzielę 18 maja 2014 r. tj. dzień ustawowo wolny od pracy. NSA wskazał, iż zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy, zaś niedziela jest dniem ustawowo wolnym od pracy, co wynika wprost z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. (Dz. U. z dnia 19 stycznia 1951 r. nr 4 poz. 28 ze zm.). Wobec tego ostatnim dniem terminu do złożenia przedmiotowego wniosku był następny dzień po dniu wolnym od pracy, który w niniejszej sprawie przypadał w dniu 19 maja 2014 r. i w tym dniu pełnomocnik skarżącego nadała wniosek o uzasadnienie wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 109/14 nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli ta nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. Według powyższego przepisu konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Stosownie zaś do treści przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, natomiast Sąd rozpoznając wniosek strony musi ocenić, czy w terminie przewidzianym do dokonania czynności nastąpiła taka przeszkoda. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa sądowego kryterium braku winy wiąże się generalnie z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminowi istnieje więc tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się m. in. chorobę (w tym nagłą chorobę) uniemożliwiającą wyręczenie się drugą osobą. Strona winna przy tym uprawdopodobnić (a nie udowodnić) brak swojej winy w uchybieniu terminu, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała praktycznie aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 333-339). Ponadto, przy ocenie zawinienia sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swoje interesy, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. Uchybiony termin nie może zostać przywrócony, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (postanowienie NSA z 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl.). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (postanowienie NSA z 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99, LEX nr 45409). Jeżeli natomiast strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, OSNP – 2002/19/11). Dalej, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Należy podzielić również pogląd, iż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (postanowienie NSA z 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdza, w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1935 r., C.III 258/35, OSP z 1936 r., poz. 150; akceptowane przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, Warszawa 1998 r., t. 1, s. 318, uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 września 1992 r., III CZP 112/92, OSNC z 1993 r., nr 5, poz. 75; akceptowanej przez J. Gudowskiego [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 240,). Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że profesjonalny pełnomocnik skarżącego nie dokonała złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przewidzianym w art. 141 § 2 p.p.s.a terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, co było spowodowane niedyspozycją zdrowotną trwającą w okresie od 11 kwietnia 2014 r. do 11 maja 2014 r., potwierdzoną zwolnieniem lekarskim. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że aby zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu pełnomocnik strony musiałaby uprawdopodobnić, że stan zdrowia uniemożliwił jej dokonanie czynności w przewidzianym terminie. W orzecznictwie dominuje pogląd, ze nie każda choroba jest przeszkodą do dokonania określonej czynności procesowej. Jest nią z reguły nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli przykładowo strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie korzystając z pomocy domowników (por. post NSA: z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 809/04; z dnia 30 maja 2012, sygn. akt I OZ 389/12, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Tymczasem z zaświadczenia lekarskiego przedstawionego przez pełnomocnika strony skarżącej wynika, że w okresie trwającej choroby mogła ona chodzić. W ocenie Sądu mogła zatem również dokonać tak prostej czynności procesowej jaką jest złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. W tym celu pełnomocnik mogła się chociażby skontaktować i ewentualnie posłużyć swoim mocodawcą. Jest to o tyle istotne, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wiąże się z przymusem adwokackim. Za bezpodstawne należy również uznać twierdzenie pełnomocnika, że prowadzi kancelarię jednoosobowo i nie mogła w związku z tym zajmować się w okresie choroby sprawami zawodowymi, ponieważ nie zatrudnia aplikantów, ani pracowników. W ocenie Sądu prowadząc profesjonalną działalność pełnomocnik powinien wziąć pod uwagę okoliczność choroby, urlopu czy też innych nagłych nawet zdarzeń powodujących niemożliwość wykonywania powierzonych mu zadań. Reasumując, Sąd nie znajduje podstaw by uczynić zadość żądaniom pełnomocnika skarżącego. Powołana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, jaką była choroba pełnomocnika trwająca od 11 kwietnia do 11 maja 2014 r. mogłaby stanowić przesłankę przywrócenia terminu, gdyby miała charakter niespodziewany, bądź też z zaświadczenia lekarskiego wynikałoby, że stan zdrowia we wskazanym okresie uniemożliwiłby dokonanie czynności z art. 141 § 2 p.p.s.a. – osobiście lub przy pomocy osób trzecich. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. mko