I SA/Łd 1091/06

Dnia 10 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2006 roku przy udziale - sprawy ze skargi B. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] Nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzec skarżącej kwotę 2.400 (dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. określił B. i K. U. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok w kwocie 29.865,60 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik B. U. wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że w części została ona wydana na zmarłego w dniu 8 kwietnia 2001 r. męża B.U.- K. U.. Zaznaczył ponadto, że skarżąca nie była powiadomiona o wszczęciu postępowania podatkowego, co pozbawiło ją czynnego w nim udziału. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W dniu 25 maja 2006 r. pełnomocnik B.U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję żądając stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zarzucił naruszenie art. 120 i 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.). Podniósł, że decyzje organów I i II instancji wydane zostały między innymi dla osoby, która już od wielu lat nie żyje. Podkreślił, że organ odwoławczy wiedział, że zmarły mąż skarżącej nie może być stroną w sprawie. Ponadto wskazał, szereg uchybień postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie decyzji przez organ I instancji w postaci: wszczęcia postępowania po terminie przedawnienia, przedstawienia skarżącej wraz z postanowieniem o wszczęciu postępowania projektu decyzji, nie umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji oraz nie uwzględnienia terminu przedawnienia. W konkluzji wskazał, iż obie decyzję wydane zostały z rażącym naruszeniem art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie mimo uznania, iż część zarzutów zasługuje na uwzględnienie. Wywodząc, że zobowiązanie podatkowe powstałe samoistnie nie wygasa na skutek śmierci podatnika uznał, że w analizowanej sprawie istniały wystarczające podstawy prawne by przekazać ją do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zauważył przy tym, że podjęta przez organ odwoławczy decyzja wydana została dla obojga małżonków, a zatem z obrazą tych samych przepisów, które wcześniej skutkowały uchyleniem decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.. Niezależnie od powyższego, organ uznał, że istniały wystarczające podstawy do określenia wysokości niewykonanego zobowiązania podatkowego po śmierci podatnika. W pozostałym zakresie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przypadku skargi na decyzję wydaną w postępowaniu podatkowym zastosowanie znajdują uregulowania zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), która w art. 247 § 1 zawiera katalog wad postępowania obligujących sąd do stwierdzenia nieważności wydanych w nich decyzji. Jedną z nich jest skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5). W sprawie niniejszej organy podatkowe obydwu instancji wydając decyzje w sprawie w roku 2005 i 2006, a więc znacznie po dniu 8 kwietnia 2001 r. kiedy to zmarł K. U., adresowały je zarówno do B.U. , jak i jej zmarłego wiele lat wcześniej męża. Wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej stroną postępowania podatkowego, może być min. podatnik. Podatnik taki musi jednak posiadać zdolność prawną. Zdolność prawna podatnika będącego osobą fizyczną ustaje natomiast z chwilą jego śmierci. W tym momencie wygasają też jego prawa i obowiązki mające charakter osobisty i niezbywalny. Skoro więc obowiązek podatkowy, w tym obowiązek poddania się postępowaniu podatkowemu, jest obowiązkiem ściśle związanym z osobą podatnika - żaden bowiem przepis materialnego prawa podatkowego nie przewiduje możliwości przenoszenia obowiązku podatkowego w drodze cesji lub sukcesji na osoby trzecie – wygasa on wraz ze śmiercią podatnika. Wobec tego wszczęcie postępowania w sprawie określenia wysokości niewykonanego zobowiązania podatkowego po śmierci podatnika nie mogło być uznane za dopuszczalne. Postępowanie takie mogło być ewentualnie wszczęte wobec spadkobierców podatnika, a nie wobec niego samego. W tym stanie rzeczy zmarły w dniu 8 kwietnia 2001 r. K.U. nie mógł być stroną postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za rok 1999 wszczętego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. w Ł. w dniu [...] Zaskarżoną w sprawie niniejszej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. uznać należało za wydane i skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie. Obie dotknięte były wadą nieważności, o której mowa w treści przepisu art. 247 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wobec istnienia oczywistych podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji skutkującego usunięciem zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów podnoszonych w skardze uznano za niecelowe. O kosztach postępowania orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie przepisu art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.