I SA/Łd 1092/11

Dnia 20 października 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. i J. S. wspólników spółki cywilnej – Firmy Handlowo-Transportowej VIA s.c. A.P., J. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Firmy Handlowo-Transportowej VIA s.c. A. P., J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku oraz styczeń 2006 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania A. P. i J. S. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Firma Handlowo-Transportowa A s.c. A. P., J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku oraz styczeń 2006 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 1.500 zł A. P.i J. S. wspólnicy spółki cywilnej – Firma Handlowo-Transportowa A s.c. wystąpili z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach wspólnicy wskazali, że przedmiotem prowadzonej przez Spółkę działalności jest transport drogowy towarów pojazdami uniwersalnymi. Spółka posiada środki trwałe o wartości 20.000 zł, wartość jej zysku za ostatni rok obrotowy wynosi 27.080,96 zł. Natomiast saldo posiadanego rachunku zamyka się kwotą 1.719 zł. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wspólnicy podnieśli, że wskutek postępowań podatkowych dotyczących tzw. afery paliwowej Spółce przypisano kilkaset tysięcy złotych podatku VAT wraz z odsetkami, a jej wspólnikom podobne kwoty podatku dochodowego od osób fizycznych. Przeciwko wspólnikom, także do majątku wspólnego prowadzona jest egzekucja administracyjna, w ramach której zajęto rachunki bankowe, jak i pojazdy stanowiące jedyne środki trwałe Spółki. Do wspólnego majątku wspólników nie należą żadne przedmioty, które mogłyby zostać spieniężone na poczet kosztów sądowych. Wspólnicy posiadają zobowiązania kredytowe w kwocie około 16.000 zł. Wydłużają się również terminy regulowania zobowiązań wobec kontrahentów. Zjawisko zadłużenia nie będzie natychmiast skutkowało postępowaniami sądowymi, czy egzekucyjnymi, z których dokumenty jasno wykażą stopień jego zadłużenia. Umiejętnie gospodarując środkami, płacąc po terminie, prolongując zapłatę i finansując ją z kredytów, można ten proces spowolnić i oddalić w czasie. Jednak proces ten w stosunku do Spółki systematycznie postępuje. W rezultacie pokrycie kosztów sądowych w tej i innych sprawach sądowych zachwiałoby nadszarpniętą zdolnością płatniczą wnioskodawczyni i spowodowałoby stan trwałej niewypłacalności. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawców, zarządzeniem z dnia 12 września 2011 roku wezwano pełnomocnika strony skarżącej do złożenia przez A. P. dodatkowych dokumentów i informacji, tj.: wskazania wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z podaniem kwoty dochodu i składników majątkowych należących do tych osób (ruchomości, nieruchomości, zasobów pieniężnych), nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych – z okresu ostatnich 3 miesięcy, wskazania źródła i kwoty miesięcznego dochodu brutto osiąganego przez skarżącego, określenia kwoty środków przeznaczanych na własne utrzymanie i podstawowe opłaty eksploatacyjne, nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za 2010 rok, a także do złożenia przez J. S. dodatkowych dokumentów i informacji, tj.: wskazania wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z podaniem kwoty dochodu i składników majątkowych należących do tych osób (ruchomości, nieruchomości, zasobów pieniężnych), nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych – z okresu ostatnich 3 miesięcy, wskazania źródła i kwoty miesięcznego dochodu brutto osiąganego przez skarżącego, określenia kwoty środków przeznaczanych na własne utrzymanie i podstawowe opłaty eksploatacyjne, nadesłania odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za 2010 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma z dnia 3 października 2011 r. przedłożył wymagane przez Referendarz sądowego dokumenty i informacje dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawców. W szczególności pełnomocnik wskazał, że J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 13-letnim synem J.. Syn nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów i nie posiada rachunku bankowego. J. S. uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł "na rękę" z działalności gospodarczej w ramach Spółki A. Na opłaty eksploatacyjne i własne utrzymanie przeznacza kwotę 1.000 zł miesięcznie. Z kolei A. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. oraz małoletnimi dziećmi (15-letnim J. oraz 15-letnią M.). Od 2001 roku małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Żona posiada własny majątek w postaci domu jednorodzinnego. Dzieci nie posiadają majątku i nie uzyskują dochodów. Jedynym dochodem małżonki jest świadczenie przedemerytalne w wysokości 867,25 zł miesięcznie. Ani żona, ani dzieci nie posiadają rachunków bankowych. A. P. uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł "na rękę" z działalności gospodarczej w ramach Spółki A. Na własne utrzymanie przeznacza kwotę 1.000 zł miesięcznie. Do pisma załączono kserokopie PIT-36 wspólników za 2010 rok, kopię PIT 37 A. P. za 2010 rok oraz kserokopię decyzji o wymiarze zasiłku przedemerytalnego A. P.. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08, opubl. CBOIS). Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że przedmiotem prowadzonej przez wspólników działalności w ramach Firmy Handlowo-Transportowej A s.c. jest transport drogowy towarów pojazdami uniwersalnymi. Spółka posiada środki trwałe o wartości 20.000 zł, wartość jej zysku za ostatni rok obrotowy wynosi 27.080,96 zł. Natomiast saldo posiadanego przez nią rachunku bankowego zamyka się kwotą 1.719 zł. Jednocześnie J. S. jako jeden ze wspólników Firmy Handlowo-Transportowej A s.c. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 13-letnim synem J. . Syn nie posiada żadnego majątku, nie uzyskuje dochodów i nie posiada rachunku bankowego. J. S. uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł z tytułu działalności gospodarczej w ramach Spółki A. Na opłaty eksploatacyjne i własne utrzymanie przeznacza kwotę 1.000 zł miesięcznie. W 2010 roku według zeznania podatkowego (PIT-36) osiągnął dochód w łącznej kwocie 20.982,80 zł. Z kolei A. P. jako drugi ze wspólników Firmy Handlowo-Transportowej A s.c. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A. oraz dwójką 15-letnich dzieci. Od 2001 roku małżonkowie pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej. Żona wnioskodawcy posiada własny majątek w postaci domu jednorodzinnego. Dzieci nie posiadają majątku i nie uzyskują dochodów. Jedynym dochodem A. P. jest świadczenie przedemerytalne w wysokości 867,25 zł miesięcznie. Ani żona, ani dzieci nie posiadają rachunków bankowych. A. P. uzyskuje dochód w wysokości 1.500 zł z tytułu działalności gospodarczej w ramach Spółki A. Na własne utrzymanie przeznacza kwotę 1.000 zł miesięcznie. W 2010 roku według zeznania podatkowego (PIT-36) osiągnął dochód w łącznej kwocie 17.406,73 zł. Natomiast jego żona uzyskała w 2010 roku dochód w wysokości 9.557,50 zł (według PIT-37). Mając na uwadze powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, że wniosek A. P. i J. S. nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na fakt, że wnioskodawcy nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Referendarza sądowego wykazane saldo na rachunku bankowym opiewające na kwotę 1.719 zł w zestawieniu z kwotą wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w wysokości 1.500 zł pozwala bezspornie przyjąć, że wnioskodawcy w dniu składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowali kwotą umożliwiającą jego poniesienie, co tym samym przesądza o braku zasadności tegoż wniosku. Przedstawiona sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze, w tym choćby kwota zysku za ostatni rok obrotowy, nie uzasadniają także zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych. Z uwagi bowiem na ich rozłożenie w czasie nie można wykluczyć w chwili obecnej, że przyszła sytuacja materialna wspólników umożliwi im poniesienie tychże kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. P.Z-C.