I SA/Łd 1093/10

PostanowienieWSA w Łodzi2010-11-05

Skład orzekający: Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca może uzyskać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, wykazując, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyznaje się osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca, będąca przedsiębiorcą z dochodami i majątkiem, nie wykazała takiego stanu, gdyż posiada dochody z działalności gospodarczej i majątek, które pozwalają na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania.
Stan faktyczny
Skarżąca D. M. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej ustalającą jej zobowiązanie w ryczałtowanym podatku dochodowym za 2005 rok. Wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, przedstawiając oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym oraz dokumenty finansowe. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, posiada dom i środki trwałe, a także spłaca kredyt i leasing. Dochody z działalności są zmienne, ale obecnie dochodowa, a miesięczne obroty firmy są wysokie.
Rozstrzygnięcie
Odmówić skarżącej D. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 listopada 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: ustalenia zobowiązania w ryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej D. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] roku D. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku ustalającej jej wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.305 zł podatniczka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach, oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że D. M. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema córkami w wieku szkolnym. Wyrokiem Sądu Okręgowego w P. T. z [...] roku miedzy skarżącą i jej mężem została ustanowiona separacja, od 2008 roku między skarżącą i jej mężem toczy się także sprawa o podział majątku wspólnego, w ramach którego wydane zostało postanowienie o zabezpieczeniu postępowania zakazujące skarżącej zbywania przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego objętego postępowaniem. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w zakresie transportu drogowego oraz alimenty otrzymywane przez córki od ojca w łącznej kwocie 2.700 zł., które jednak są regulowane niesystematycznie. Z przedstawionego przez wnioskodawczynię zaświadczenia z urzędu skarbowego wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2008 roku uzyskała dochód w wysokości 42.202 zł , zaś w 2009 roku z tego tytułu poniosła stratę w wysokości 155.972 zł, jednak w tym roku skarżąca uzyskała dochód z najmu w wysokości 2.860 zł oraz z tytułu zasiłku chorobowego w wysokości 1.901 zł. Z nadesłanego zestawienia dochodów wynika, że w br. prowadzona działalność gospodarcza jest dochodowa i z jej tytułu do końca sierpnia br. skarżąca uzyskała przychód rzędu 554.014 zł ponosząc koszty działalności w wysokości 530.256 zł osiągając w efekcie dochód w wysokości 23.757 zł. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 130 m2, w którym zamieszkuje z córkami, zaś środki trwałe wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej stanowią samochód ciężarowy Renault Premium z 1999 roku wartości ok. 15.000 zł, naczepa trailler z 1990 roku wartości 25.000 zł oraz ciągnik siodłowy MAN z 2002 roku wartości 22.000 zł. Wnioskodawczyni wskazał, że posiada kredyt obrotowy w Banku A. na kwotę 130.000 zł zabezpieczony hipoteka na posiadanej nieruchomości, którego miesięczna rata wynosi 12.000 zł i kończy się w październiku br. oraz spłaca raty leasingowe za samochód osobowy Toyota Corolla w wysokości około 2.500 zł miesięcznie do grudnia br. Poza tym ponosi koszty utrzymania, których wysokość miesięczna wynosi 515 zł (energia elektryczna, woda, ścieki) do tego w sezonie zimowym dochodzi wydatek na opał w wysokości 2.450 zł na pół sezonu grzewczego (ok. 410 zł w przeliczeniu na miesiąc) ponadto 300 zł miesięcznie stanowią wydatki skarżącej na telefon stacjonarny i 42 zł to opłata za telewizję cyfrową. Na podstawie nadesłanych wyciągów z konta osobistego można ustalić, że w miesiącu sierpniu skarżąca poniosła koszty składek na ZUS w łącznej kwocie 1.837 zł miesięcznie. Skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych: rachunku firmowego nr [...] w banku A. wykorzystywanego wyłącznie do obsługi kredytu obrotowego oraz rachunku osobistego w banku A. za okres od 19 kwietnia do 18 sierpnia br, na którym suma obrotów za ten okres przekroczyła kwotę 100.000 zł i w miesiącu sierpniu rachunek został zamknięty oraz z rachunku firmowego w B. za miesiące lipiec i sierpień br., na którym również miesięczne obroty wahają się w granicach ok. 40.000 zł. Z nadesłanych przez podatniczkę kopi deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że miesięczne obroty jej firmy w czerwcu br. wynosiły 45.211 zł, lipcu osiągnęły wartość 279.471 zł w sierpniu 47.737 zł, zaś we wrześniu 8.670 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema uczącymi się córkami, Źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w zakresie transportu drogowego oraz alimenty otrzymywane przez córki od ojca w łącznej kwocie 2.700 zł., które jednak są regulowane niesystematycznie. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 130 m2, w którym zamieszkuje z córkami, zaś wartość środków trwałych wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. 62.000 zł, nadto w leasingu posiada samochód Toyota Corolla i z tego tytułu spłaca raty leasingowe w wysokości około 2.500 zł miesięcznie do grudnia br.. Z końcem października br zakończyła spłatę kredytu obrotowego którego miesięczna rata wynosiła 12.000 zł. Stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej kształtują się na poziomie ok. 925 zł ,do których dochodzą koszty opłat za telefon oraz telewizje cyfrową W roku 2008 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca uzyskała dochód w wysokości 42.202 zł, zaś w 2009 roku z tego tytułu poniosła stratę w wysokości 155.972 zł, w br. prowadzona działalność gospodarcza jest dochodowa i z jej tytułu do końca sierpnia br. skarżąca uzyskała przychód rzędu 554.014 zł ponosząc koszty działalności w wysokości 530.256 zł osiągając w efekcie dochód w wysokości 23.757 zł. przy czym że miesięczne obroty jej firmy w czerwcu br. wynosiły 45.211 zł, lipcu osiągnęły wartość 279.471 zł w sierpniu 47.737 zł, zaś we wrześniu 8.670 zł. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej ( 2.305 zł) oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty procesu, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż systematycznie reguluje ona należności z innych tytułów, stanowiące jej zobowiązania prywatnoprawne. Oceniając przedmiotowy wniosek o prawo pomocy należy zwrócić uwagę na obroty skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej. Wyciągi z jej rachunków bankowych, deklaracje VAT – 7 świadczą o tym, że miesięczny poziom obrotów z tej działalności kształtuje się na poziomie około 50.000 zł. Powyższe wskazuje, że podatniczka może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, skarżąca będąc przedsiębiorcą i właścicielem znacznej wartości majątku nie należy do tego kręgu podmiotów. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Sz.Ch.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło