I SA/Łd 1093/10

Dnia 17 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA C. Koziński po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. M. od postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w ryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej D. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 1 września 2010 roku D. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku ustalającej jej wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok od dochodów nieznajdujacych pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.305 zł podatniczka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach, oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że D. M. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema córkami w wieku szkolnym. Wyrokiem Sądu Okręgowego w P. T. z 2007 roku miedzy skarżącą i jej mężem została ustanowiona separacja, od 2008 roku między skarżącą i jej mężem toczy się także sprawa o podział majątku wspólnego, w ramach którego wydane zostało postanowienie o zabezpieczeniu postępowania zakazujące skarżącej zbywania przedmiotów wchodzących w skład majątku wspólnego objętego postępowaniem. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w zakresie transportu drogowego oraz alimenty otrzymywane przez córki od ojca w łącznej kwocie 2.700 zł., które jednak są regulowane niesystematycznie. Z przedstawionego przez wnioskodawczynię zaświadczenia z urzędu skarbowego wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2008 roku uzyskała dochód w wysokości 42.202 zł , zaś w 2009 roku z tego tytułu poniosła stratę w wysokości 155.972 zł, jednak w tym roku skarżąca uzyskała dochód z najmu w wysokości 2.860 zł oraz z tytułu zasiłku chorobowego w wysokości 1.901 zł. Z nadesłanego zestawienia dochodów wynika, że w br. prowadzona działalność gospodarcza jest dochodowa i z jej tytułu do końca sierpnia br. skarżąca uzyskała przychód rzędu 554.014 zł ponosząc koszty działalności w wysokości 530.256 zł osiągając w efekcie dochód w wysokości 23.757 zł. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 130 m2, w którym zamieszkuje z córkami, zaś środki trwałe wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej stanowią samochód ciężarowy Renault Premium z 1999 roku wartości ok. 15.000 zł, naczepa trailler z 1990 roku wartości 25.000 zł oraz ciągnik siodłowy MAN z 2002 roku wartości 22.000 zł. Wnioskodawczyni wskazał, że posiada kredyt obrotowy w Banku A. na kwotę 130.000 zł zabezpieczony hipoteka na posiadanej nieruchomości, którego miesięczna rata wynosi 12.000 zł i kończy się w październiku br. oraz spłaca raty leasingowe za samochód osobowy Toyota Corolla w wysokości około 2.500 zł miesięcznie do grudnia br. Poza tym ponosi koszty utrzymania, których wysokość miesięczna wynosi 515 zł (energia elektryczna, woda, ścieki) do tego w sezonie zimowym dochodzi wydatek na opał w wysokości 2.450 zł na pół sezonu grzewczego (ok. 410 zł w przeliczeniu na miesiąc) ponadto 300 zł miesięcznie stanowią wydatki skarżącej na telefon stacjonarny i 42 zł to opłata za telewizję cyfrową. Na podstawie nadesłanych wyciągów z konta osobistego można ustalić, że w miesiącu sierpniu skarżąca poniosła koszty składek na ZUS w łącznej kwocie 1.837 zł miesięcznie. Skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych: rachunku firmowego nr [...] w banku A. wykorzystywanego wyłącznie do obsługi kredytu obrotowego oraz rachunku osobistego w banku A. za okres od 19 kwietnia do 18 sierpnia br, na którym suma obrotów za ten okres przekroczyła kwotę 100.000 zł i w miesiącu sierpniu rachunek został zamknięty oraz z rachunku firmowego w B. za miesiące lipiec i sierpień br., na którym również miesięczne obroty wahają się w granicach ok. 40.000 zł. Z nadesłanych przez podatniczkę kopi deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że miesięczne obroty jej firmy w czerwcu br. wynosiły 45.211 zł, lipcu osiągnęły wartość 279.471 zł w sierpniu 47.737 zł, zaś we wrześniu 8.670 zł. W dniu 29 listopada 2010 roku pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2010 roku, w którym odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Tego samego dnia pełnomocnika skarżącej złożył pismo procesowe w którym uzupełnił przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. W przedmiotowym wniosku pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że ostatnia rata kredytu obrotowego stanowi zadłużenie przeterminowane w kwocie 10592,13 złotych, które skarżąca jest obowiązana spłącić. Dodatkowo przedstawiony został dowód wskazujący na obowiązek zapłaty przez skarżącą ostatniej faktury z tytułu przedmiotowej umowy leasingowej dotyczącej samochodu marki Toyota Corolla, którą skarżąca również jest obowiązana ponieść. Wskazano również, że skarżąca poniosła w miesiącu październik 2010 roku stratę w wysokości 10 752,79 złotych i poprzez to tym bardziej nie jest wstanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dodatkowo w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2010 roku pełnomocnik skarżącej podniósł, że koszty utrzymania ustalone przez referendarza są ustalone nieprawidłowo. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że przedmiotowych kosztów utrzymania domu nie da się dokładnie udokumentować i udowodnić. Stąd też skarżąca na wezwanie sądu do przedstawienia dowodów na ponoszenie kosztów przedstawiła dowody tylko w ograniczonym zakresie nie uważając za konieczne udowadnianie pozostałego zakresu kosztów ponoszonych na utrzymanie domu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema uczącymi się córkami, Źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą w zakresie transportu drogowego oraz alimenty otrzymywane przez córki od ojca w łącznej kwocie 2.700 zł., które jednak są regulowane niesystematycznie. Skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 130 m2, w którym zamieszkuje z córkami, zaś wartość środków trwałych wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej wynosi ok. 62.000 zł, nadto w leasingu posiada samochód Toyota Corolla i z tego tytułu spłaca raty leasingowe w wysokości około 2.500 zł miesięcznie do grudnia br. Z końcem października br zakończyła spłatę kredytu obrotowego którego miesięczna rata wynosiła 12.000 zł. Stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej kształtują się na poziomie ok. 925 zł ,do których dochodzą koszty opłat za telefon oraz telewizje cyfrową. Należy zauważyć, że strona nie udowodniła ani nie udokumentowała konieczności ponoszenia kosztów w większym zakresie, na co sama wskazała w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2010 roku, gdyż uważała, że nie ma takiej potrzeby i możliwości. Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy, zwłaszcza korzystającego z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W roku 2008 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca uzyskała dochód w wysokości 42.202 zł, zaś w 2009 roku z tego tytułu poniosła stratę w wysokości 155.972 zł, w br. prowadzona działalność gospodarcza jest dochodowa i z jej tytułu do końca sierpnia br. skarżąca uzyskała przychód rzędu 554.014 zł ponosząc koszty działalności w wysokości 530.256 zł osiągając w efekcie dochód w wysokości 23.757 zł. przy czym że miesięczne obroty jej firmy w czerwcu br. wynosiły 45.211 zł, lipcu osiągnęły wartość 279.471 zł w sierpniu 47.737 zł, zaś we wrześniu 8.670 zł. Należy co prawda zauważyć, że skarżąca poniosła stratę w związku z prowadzona działalnością gospodarczą do końca października 2010 roku jednakże obowiązek uiszczenia wpisu w określonej wysokości został określony 22 września br. zarządzeniem przewodniczącego wydziału i skarżąca mogła poczynić oszczędności w chwili uzyskiwania zysku na poczet konieczności poniesienia kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (2.305 zł) oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłyby zostać pokryte koszty procesu, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż systematycznie reguluje ona należności z innych tytułów, stanowiące jej zobowiązania prywatnoprawne. Oceniając przedmiotowy wniosek o prawo pomocy należy zwrócić uwagę na obroty skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej. Wyciągi z jej rachunków bankowych, deklaracje VAT – 7 świadczą o tym, że miesięczny poziom obrotów z tej działalności kształtuje się na poziomie około 50.000 zł. Powyższe wskazuje, że podatniczka może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, skarżąca będąc przedsiębiorcą i właścicielem znacznej wartości majątku nie należy do tego kręgu podmiotów. Dodatkowo wartość środków trwałych związanych wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej wynosi 62000 złotych co wskazuje że skarżąca posiada majątek umożliwiający uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 2305 złotych. Sąd zauważa także, iż w sprawie o sygnaturze [...], w której skarżącym jest małżonek skarżącej, nie był składany wniosek o przyznanie prawa pomocy, a przedmiotowy wpis został uiszczony. Wskazuje to na możliwość uiszczenia opłaty sądowej również w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowałoby Sąd do uwzględnienia wniosku w żądanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a orzeczono jak w postanowieniu. Sz.Ch.