I SA/Łd 1096/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Porczyńska (spr.), Sędziowie J. Brolik, B. Klimowicz, Protokolant K. Brykalska-Stępień, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2004 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu odwołania L. P. od decyzji Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], odmawiającej umorzenia zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych, wynikającego z tytułu sprzedaży w 2000 r. lokalu mieszkalnego w kwocie 8.000,00 zł oraz odsetek z zwłokę, utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. Podatnik wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległego zobowiązania podatkowego oraz odsetek w dniu 6.III.2003 r. Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Urzędu Skarbowego co do zasadności odmowy umorzenia zaległości. Organy podatkowe wskazały, że art.67 § 1 ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./ stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika i na jego wniosek organ podatkowy może umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Przepis ten ma charakter uznaniowy co oznacza, że organ podatkowy podejmując decyzję o przyznaniu ulgi musi zbadać, czy istnieje ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny uzasadniający zastosowanie ulgi. Wystąpienie jednakże powyższych przesłanek samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wyrażenia zgody na udzielenie ulgi. Umorzenie zaległości podatkowej i odsetek jest instytucją nadzwyczajną. Za jej zastosowaniem przemawiać zatem będą zdaniem Izby Skarbowej wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu. Izba podkreśliła, że pomimo posiadania środków pieniężnych ze sprzedaży lokalu podatnik nie poczynił żadnych działań w kierunku wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku podatkowego, lecz przeznaczył posiadane środki na inne cele, między innymi na spłatę kredytu zaciągniętego przez żonę, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej i na remont budynku nie stanowiącego własności podatnika. Zatem postępowanie podatnika spowodowało powstanie takiego stanu faktycznego, skutkiem którego jest powstanie zaległości podatkowej i odsetek. Izba stwierdziła, że ze składanych przez podatnika pism wynika, iż na "ważny interes" składa się zła sytuacja materialna i finansowa. Stwierdziła także, że analiza dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym potwierdza złą sytuację materialną. W latach 2000 i 2001 podatnik osiągnął dochody w wysokości 870,40 zł i 6.647,50 zł. Z protokółu o stanie majątkowym z dnia 14.III.2003 r. wynika, że podatnik nie osiąga żadnych dochodów, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny - bez prawa do zasiłku i pozostaje na utrzymaniu żony. Opierając się jednakże na przesłankach celowości, moralności i słuszności Izba Skarbowa uznała, że podane okoliczności nie skłaniają do odejścia od zasady powszechności obciążeń podatkowych. W skardze na powyższą decyzję skarżący wyjaśnia, że kredyt na wykup mieszkania od Gminy i jego remont, które to mieszkanie zostało następnie sprzedane z uwagi na trudną sytuację i niemożliwość wywiązania się z obciążeń finansowych, kredyt zaciągnęła jego żona. Zobowiązany był więc zwrócić pieniądze żonie. Remont domu wykonał natomiast za prawo zajęcia jednego pomieszczenia. Zaległości podatkowe skarżący chciał uregulować z chwilą podjęcia pracy. Jednakże ma kłopoty ze znalezieniem pracy dającej możliwość sukcesywnej spłaty długu. Jest chory, ma poważne schorzenie kręgosłupa. Skarżący uważa, że jego sytuacja jest moralnie, etycznie i prawnie podstawą do wydania decyzji o umorzeniu jego długu w całości. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm./ stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.I.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę (art. 67 Ordynacji podatkowej) stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i jako taka powinna mieś zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych. O powyższym świadczy fakt, iż ustawodawca normując warunki jej zastosowania posłużył się sformułowaniami stanowiącymi klauzule generalne "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Decyzje podejmowane na podstawie powyższego przepisu są rozstrzygnięciami mającymi charakter uznania administracyjnego, a więc uzależnionymi nie tylko od zaistnienia przewidzianych prawem warunków, lecz również od uznania organu podatkowego. Ocena prawidłowości decyzji organu administracyjnego powinna być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji). Umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek można rozpatrywać wyłącznie w płaszczyźnie wykonywania zobowiązań podatkowych, co oznacza, iż kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma ocena prawidłowości w posłużeniu się przez organy podatkowe klauzulami generalnymi z art. 67 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu organy podatkowe odmawiając stronie umorzenia zaległości podatkowej w sposób właściwy zastosowały powyższe klauzule generalne. Zgodnie z przyjętym orzecznictwem wniosek o umorzenie zaległości podatkowych jest uzasadniony, gdy przemawia za tym "ważny interes podatnika", gdy przemawia za tym "interes publiczny" oraz gdy przemawiają za tym obie przesłanki łącznie (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2000 r., sygn. akt III SA 830/00). Z uwagi na okoliczność, iż skarżący nie powołuje się w ogóle na "interes publiczny", organy skoncentrowały się na ustaleniu istnienia po jego drugiej klauzuli. W ocenie skarżącego powodem uzasadniającym umorzenie zaległości podatkowych jest jego trudna sytuacja materialna spowodowana brakiem pracy i choroba. Orzecznictwo uznaje jako warunek umorzenia zobowiązania podatkowego wymóg, by nie zostało ono spowodowane działaniem czynników, na które podatnik mógł mieć wpływ. Organy zasadnie podniosły, że pomimo posiadania środków pieniężnych ze sprzedaży lokalu podatnik nie poczynił żadnych działań w kierunku wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Sąd nie znalazł również żadnych przesłanek, zgodnie z którymi organy podatkowe zobowiązane były umorzyć przedmiotową zaległość z urzędu (art. 67 § 4 Ordynacji podatkowej). Podkreślić należy, że Sąd Administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Kontrolując stosownie do swych kompetencji legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się aby naruszała ona prawo. Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29.VIII.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137, poz.926 ze zm./, organ podatkowy, ze względu na ważny interes podatnika lub interes publiczny, na jego wniosek, może rozłożyć umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzje w zakresie stosowania ulg podatkowych mają charakter uznania administracyjnego. Oznacza to tyle, że nawet przy istnieniu uzasadnionego interesu podatnika w okolicznościach konkretnej sprawy organ nie musi przyznać ulgi podatkowej. Przy takiej konstrukcji podstawy przedmiotowych rozstrzygnięć istota kontroli legalności sprowadza się do badania zgodności z przepisami proceduralnymi. Nie oznacza to jednak, że organ podatkowy może działać w sposób dowolny w oparciu o z góry przyjęte kryteria, nie uwzględniając indywidualnych okoliczności sprawy oraz norm proceduralnych, niezbędnych do właściwego zastosowania prawa materialnego. Odmawiając stronie skarżącej umorzenia zaległości podatkowej organy obu instancji oparły swe rozstrzygnięcia na należycie zebranym i rozpatrzonym materiale dowodowym, przekonywująco wykazując w motywach decyzji powody, które legły u ich podstaw. Uwzględniono sytuację finansową strony skarżącej. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.