I SA/Łd 111/25

WyrokWSA w Łodzi2025-05-14

Skład orzekający: Wiktor Jarzębowski, Paweł Kowalski, Grzegorz Potiopa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy podatnik kwestionuje wycenę rzeczoznawcy majątkowego, a następnie zostaje obciążony kosztami postępowania podatkowego w związku z koniecznością powołania biegłego, można odmówić umorzenia tych kosztów, argumentując świadomym działaniem podatnika i brakiem przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, zwłaszcza gdy podatnik jest osobą chorą psychicznie, pobiera minimalną rentę i odziedziczony majątek jest praktycznie niezbywalny?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy podatkowe nie dokonały właściwej oceny stanu faktycznego sprawy w kontekście przesłanek umorzenia kosztów postępowania podatkowego. W szczególności, sąd uznał, że trudna sytuacja zdrowotna i materialna podatniczki, wynikająca z choroby psychicznej, minimalnych dochodów i praktycznie niezbywalnego udziału w odziedziczonym lokalu, uzasadnia poważne pochylenie się nad przesłanką ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. Argumentacja organów o świadomym działaniu podatniczki i braku podstaw do umorzenia została uznana za nieprzystającą do stanu faktycznego, zwłaszcza w odniesieniu do osoby chorej psychicznie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia kosztów postępowania podatkowego w wysokości 567,95 zł, stanowiących wynagrodzenie rzeczoznawcy majątkowego za sporządzenie operatu szacunkowego. Podatniczka wniosła o umorzenie, wskazując na trudną sytuację finansową i zdrowotną (renta, choroba psychiczna, niepełnosprawność) oraz kwestionując wycenę odziedziczonego mieszkania. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że podatniczka świadomie doprowadziła do konieczności powołania biegłego i nie wykazała istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia poprzedniego wyroku przez NSA, uchylił decyzje organów, podzielając zarzuty skargi dotyczące niewłaściwej oceny stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Grzegorz Potiopa, Protokolant Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 czerwca 2022 r. nr 1001-IEW-1.4268.1.2022.5.1008.KM w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów wynagrodzenia rzeczoznawcy majątkowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 31 stycznia 2022 r., nr 1008-SEW-2.4268.10.2021.21.AS. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 578/22, wydany w przedmiotowej sprawie ze skargi E. O., dalej: "Strona" albo "Podatniczka" na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 10 czerwca 2022 r. i przekazał sprawę tutejszemu sądowi do ponownego rozpoznania Zaskarżoną decyzją z 10 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 31 stycznia 2022r., którą odmówiono Podatniczce umorzenia kosztów postępowania podatkowego w wysokości 567,95 zł, które stanowią wynagrodzenie rzeczoznawcy majątkowego za wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość mieszkania będącego przedmiotem spadku. Z przedstawionego przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy wynika, iż pismem z 17 maja 2021r. Strona zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty o umorzenie kwoty 567,95 zł, która stanowi wynagrodzenie rzeczoznawcy majątkowego za wykonanie operatu szacunkowego mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...]. We wniosku wskazała, że przedmiotowe zobowiązanie zostało ustalone w związku nabyciem spadku - 1/3 części ww. lokalu mieszkalnego. Z odziedziczonego mieszkania Strona nie odniosła żadnej korzyści majątkowej, gdyż nie może go użytkować. Mieszkanie zajmuje inna osoba, jest zadłużone i wymaga generalnego remontu. Podatniczka wskazała, iż znajduje się w złej sytuacji finansowej i zdrowotnej; utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 1.025,00 zł; przeznacza wysokie kwoty na leczenie i lekarstwa. Ponadto, zdaniem Podatniczki, biegły w operacie szacunkowym zawyżył wycenę odziedziczonego mieszkania w stosunku do realnej, rynkowej ceny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej potwierdził ustalenia organu I instancji co do braku podstaw uzasadniających umorzenie przedmiotowej należności. Przytoczył treść art. 270 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540), dalej: "O.p.",F oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniających treść nieostrych pojęć "ważnego interesu osoby obowiązanej" oraz "interesu publicznego", wskazując następnie, że biegły rzeczoznawca wykonał zlecenie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty i przedstawił wycenę przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Z uwagi na fakt, że wycena ta przekroczyła o więcej niż 33% wartość zadeklarowaną przez podatnika w toku prowadzonego postępowania, Naczelnik postanowieniem z 15 marca 2021r., zgodnie z wcześniejszym pouczeniem, obciążył Stronę kosztami (w 1/3 części), stanowiącymi wynagrodzenie rzeczoznawcy majątkowego za wykonanie operatu szacunkowego. Jak podkreślono, Strona nie zgadzając się z wyceną odziedziczonego lokalu, świadomie doprowadziła do konieczności powołania biegłego i sporządzenia operatu szacunkowego. Korzystając ze swojego prawa - odmowy uznania wartości odziedziczonego lokalu - winna mieć na uwadze ewentualną konieczność poniesienia kosztów postępowania z tytułu wynagrodzenia biegłego za sporządzenie operatu, o czym była poinformowana. Zatem przedstawione okoliczności powstania przedmiotowych kosztów postępowania nie spełniają ustawowych przesłanek warunkujących udzielenie ulgi w ich spłacie. W ocenie Dyrektora, zobowiązanie nie powstało z przyczyn niezależnych od podatnika, w wyniku zdarzenia nagłego, losowego, czy też innego zdarzenia posiadającego nadzwyczajny charakter. Organ nie dostrzegł także okoliczności nadzwyczajnych, spowodowanych działaniem czynników, na które nie miała wpływu skarżąca i które byłyby niezależne od jej postępowania, a dopiero taka sytuacja, z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej, przemawiałaby za udzieleniem przedmiotowej ulgi. Organ odwoławczy wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania Strona złożyła liczne pisma, w których powoływała się na trudną sytuację zdrowotną. Przedstawiła wiele zaświadczeń, skierowań i orzeczeń o stopniu niepełnosprawności potwierdzających schorzenia oraz całkowitą niezdolność do pracy. Dyrektor uznał zatem, że wobec tak szeroko udokumentowanej sytuacji zdrowotnej, skarżąca wykazała zaistnienie ustawowej przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej. Jednak udokumentowane schorzenia, choć są niewątpliwie istotnym zdarzeniem, które należy uwzględnić w procesie decyzyjnym o przyznaniu bądź odmowie udzielenia ulgi, nie stanowią samoistnie podstawy do umorzenia powstałych kosztów postępowania. Analizując sytuację finansową skarżącej Dyrektor odwołał się do materiału dowodowego zebranego w postępowaniu dotyczącym umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn, z którego wynikało, iż otrzymuje ona rentę w wysokości 1.066,30 zł netto miesięcznie. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, która osiąga dochody z emerytury w wysokości 1.176,89 zł netto miesięcznie. Zatem, łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi 2.243,19 zł. Z kolei miesięczne koszty utrzymania wynoszą 2.243,19 zł. Rozpatrując powyższe okoliczności, organ odwoławczy stwierdził brak znamion wystąpienia przesłanki interesu publicznego, gdyż w interesie publicznym - przejawiającym się przede wszystkim w konieczności przestrzegania prawa oraz konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości - jest odmowa udzielenia wnioskowanej przez skarżącą ulgi w spłacie. Organ podkreślił, iż Strona nie podjęła żadnych czynności związanych z obowiązkiem regulowania danin, pomimo znacznego upływu czasu od powstania kosztów (postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty wydane zostało 15.03.2021r.). Sytuacja zdrowotna Podatniczki, choć trudna, nie stanowi jednak wystarczającego uzasadnienia do zastosowania ulgi w postaci umorzenia. W ocenie Dyrektora, jest to ulga wyjątkowa, która wiąże się z całkowitym zwolnieniem zobowiązanego z konieczności uiszczenia należności. Takie zaś rozwiązanie musi być uzasadnione szczególnymi okolicznościami związanymi z niemożnością uregulowania zobowiązania oraz brakiem wpływu na jego powstanie, a z materiału dowodowego wynika, że Strona uzyskuje dochody, posiada udział w odziedziczonej nieruchomości, co pozwala na wyciągnięcie uzasadnionego wniosku, że posiada majątek, który może stanowić zabezpieczenie kosztów postępowania. Organ odwoławczy uznał, że odmowne załatwienie wniosku nie wpłynie bezpośrednio na pogorszenie sytuacji materialnej Strony oraz nie będzie bezpośrednią przyczyną ewentualnego sięgnięcia w przyszłym okresie do pomocy ze środków Państwa. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nadmienił, iż w judykaturze przyjmuje się, że rozstrzygnięcie dotyczące udzielania ulg w spłacie kosztów, stanowiących m.in. wynagrodzenie biegłych i tłumaczy, powinno przybrać formę postanowienia, na które (zgodnie z art. 270a O.p. w zw. z art. 236 § 2 pkt 1 O.p.) służy zażalenie. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty, wydając w niniejszej sprawie decyzję, posłużył się niewłaściwą formą prawną rozstrzygnięcia, co jednak nie rzutuje na istotę sprawy, tj. kierunek podzielanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia (odmowa udzielenia ulgi), stąd nie zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzji, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 270 § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że pomimo wyjątkowo trudnej sytuacji podatnika (niskich przychodów, niepełnosprawności, chorób) nie istniały przesłanki do umorzenia ustalonych kosztów postępowania; - art. 121 § 1 O.p. poprzez brak zastosowania tego przepisu i działanie przez organ w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, polegający na wydawaniu decyzji sprzecznej z ustaleniami poczynionymi przez ten organ (który stwierdził, że podatnik posiada ważny interes w umorzeniu należności, ale jednocześnie zdecydował aby pomimo wyjątkowo niskich przychodów skarżącej, które ledwie wystarczają na jej utrzymanie i to na wyjątkowo niskim poziomie, nie umorzyć jej należności); - art. 124 O.p. poprzez brak zastosowania tego przepisu i wydanie decyzji, która nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach opisanych w jej uzasadnieniu (skoro organ stwierdził, że podatnik posiada ważny interes w umorzeniu należności, to niezrozumiałe jest dlaczego pomimo wyjątkowo niskich przychodów skarżącej nie zdecydował o ich umorzeniu); - art. 187 § 1 O.p. i 191 O.p. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów zgromadzonych w toku postępowania, które przekonywały o tym, że względem podatnika należy zastosować dobrodziejstwo umorzenia zaległości podatkowej, o jaki mowa przepisie art. 270 § 1 O.p.; - art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez wydanie decyzji o utrzymaniu w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w sytuacji gdy ta powinna zostać zmieniona. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uchylając wydany po uprzednim rozpoznaniu sprawy wyrok WSA w Łodzi, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "trudna sytuacja zdrowotna podatnika", wynikająca z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na chorobę psychiczną, wespół z jej minimalnymi dochodami (1.176,89 zł renty miesięcznie, co sprawia, że żyje ona de facto na skraju ubóstwa i tylko absolutne minimum jej potrzeb może mieć zaspokajanych - ta okoliczność nie wymagała dalszych dowodów, a organ/sąd winny ją były przyjąć na zasadzie swobodnej oceny dowodów/doświadczenia życiowego), de facto niezbywalnym udziałem w odziedziczonym lokalu mieszkalnym, uzasadnia poważne pochylenie się nad przesłanką ważnego interesu podatnika, a także nad przesłanką interesu publicznego i zajęcie w tym zakresie jasnego stanowiska. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wszak czytamy, że "nie służy interesom państwa podejmowanie prób przymusowego wykonania zobowiązania podatkowego, które generować będą jedynie koszty, bez efektów w postaci odzyskania należności (...). Umorzenie zaległości podatkowych (kosztów postępowania) powinno być formą pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki <> wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków (kosztów postępowania) w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi)". W konkretnej sprawie brak jest w ww. deklarowanym aspekcie umotywowanego stanowiska Sądu pierwszej instancji i organów podatkowych. NSA zwrócił uwagę, że sąd pierwszej instancji zaaprobował stanowisko organu podatkowego, iż skarżąca nie zgadzając się z wyceną odziedziczonego lokalu, świadomie doprowadziła do konieczności powołania biegłego i sporządzenia operatu szacunkowego. Korzystając ze swojego prawa - odmowy uznania wartości odziedziczonego lokalu - winna była mieć natomiast na uwadze ewentualną konieczność poniesienia kosztów postępowania z tytułu wynagrodzenia biegłego za sporządzenie operatu, o czym była poinformowana. Zdaniem sądu pierwszej instancji, w kontekście braku ziszczenia się przesłanek z art. 270 § 1 O.p. nie było podstaw do udzielenia ulgi, zwłaszcza że na podstawie art. 8 ust. 4 u.p.s.d. skarżąca została poinformowana, że w przypadku, gdy wartość lokalu wskazana przez biegłego rzeczoznawcę przewyższy o więcej niż 33% wskazaną przez podatnika wartość odziedziczonego lokalu, organ pierwszej instancji obciąży skarżącą kosztami wynagrodzenia biegłego rzeczoznawcy za sporządzenie operatu szacunkowego. Jednak zdaniem NSA, zastosowana przez organy i sąd I instancji argumentacja w żaden sposób nie przystaje do stanu faktycznego sprawy, nie jest spójna i logiczna. Jak można bowiem oczekiwać wspomnianego "świadomego działania" od osoby podatniczki, która jest chora psychicznie? Jak skarżąca miałaby w swojej sytuacji zdrowotnej przewidywać konieczność poniesienia kosztów postępowania z tytułu wynagrodzenia biegłego za sporządzenie operatu? Jak miałaby w swojej sytuacji zdrowotnej ocenić swoją sytuację płatniczą? Jak można odpowiedzialnie twierdzić, że w sytuacji pobierania minimalnej renty, która w całości jest wydawana na bieżące bardzo skromne utrzymanie i lekarstwa, zapłacenie kosztów postępowania z tytułu wynagrodzenia biegłego za sporządzenie operatu "nie będzie bezpośrednią przyczyną ewentualnego sięgnięcia przez skarżącą w przyszłym okresie do pomocy ze środków Państwa"? NSA stwierdził, że takich odpowiedzi nie zawiera ani zaskarżony wyrok ani orzeczenia organów podatkowych. NSA wskazał, że w tym zakresie nie został również wyjaśniony i oceniony stan faktyczny sprawy, który by uzasadniał wyciągnięte przez organy podatkowe i sąd pierwszej instancji wnioski. NSA wskazał, iż nie przesądził o udzieleniu skarżącej ulgi w wykonaniu zobowiązania podatkowego; do decyzji w tym przedmiocie uprawnione są wszak organy podatkowe; sąd administracyjny nie jest organem podatkowym, postępowanie przed sądami administracyjnymi nie stanowi kontynuacji podatkowego postępowania administracyjnego. NSA wskazał natomiast, że sąd pierwszej instancji nie ocenił dostatecznie wnikliwie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy - dla jego nieulegającej wątpliwości subsumcji pod normę wynikającą z art. 270 § 1 o.p. Podkreślenia przy tym wymaga, że użyte w art. 270 § 1 o.p. zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy prawnej i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Stanowią one swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych i określającą dyrektywy wyboru organu podatkowego. W sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w omawianym przepisie, a więc nie występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania i przyznanie ulgi jest wykluczone. Jednakże stwierdzenie przez organ podatkowy, że którakolwiek z tych przesłanek występuje, otwiera drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa lub odsetki za zwłokę mogą być umorzone, a jeśli tak - to w jakiej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. W rozpatrywanej sprawie istotne jest to, że wydany w niej wcześniejszy wyrok tutejszego Sądu, a mianowicie wyrok z dnia 22 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Łd 578/22, oddalający skargę E. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 10 czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zapłacie kosztów postępowania podatkowego, został uchylony w całości wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 331/23, a sprawa została przekazana tutejszemu sądowi do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), w skrócie P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem istotne jest to, że we wskazanym wyżej wyroku kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że stwierdzona przez organ odwoławczy, co znalazło akceptację w wyroku Sądu, trudna sytuacja zdrowotna podatniczki, wynikająca z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na chorobę psychiczną, wespół z jej minimalnymi dochodami (1.176,89 zł renty miesięcznie, co sprawia, że żyje ona de facto na skraju ubóstwa i tylko absolutne minimum jej potrzeb może mieć zaspokajanych - to okoliczność, która nie wymagała dalszych dowodów, a organ/sąd winny ją były przyjąć na zasadzie swobodnej oceny dowodów/doświadczenia życiowego), a ponadto dysponowanie de facto niezbywalnym udziałem w odziedziczonym lokalu mieszkalnym, uzasadnia poważne pochylenie się nad przesłanką ważnego interesu podatnika, a także nad przesłanką interesu publicznego i zajęcie w tym zakresie jasnego stanowiska. W sprawie brak jest umotywowanego stanowiska Sądu pierwszej instancji i organów podatkowych w zakresie ustalenia, w konkretnym stanie faktycznym, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego – dochodzenie należności publicznej, które może pogłębić trudna sytuację materialną podatniczki, czy zastosowanie ulgi. Ponadto NSA zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że wadliwie zaaprobował stanowisko organu podatkowego, iż skarżąca nie zgadzając się z wyceną odziedziczonego lokalu, świadomie doprowadziła do konieczności powołania biegłego i sporządzenia operatu szacunkowego, a korzystając ze swojego prawa - odmowy uznania wartości odziedziczonego lokalu - winna była mieć natomiast na uwadze ewentualną konieczność poniesienia kosztów postępowania z tytułu wynagrodzenia biegłego za sporządzenie operatu, o czym była poinformowana. Wadliwość takiego rozumowania wynika z faktu, że nie można oczekiwać świadomego działania i oceny sytuacji od osoby chorej psychicznie. Sąd odwoławczy skonstatował, że Sąd pierwszej instancji nie ocenił dostatecznie wnikliwie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy - dla jego nieulegającej wątpliwości subsumcji pod normę wynikającą z art. 270 § 1 O.p. Odnosząc się do powyższych stwierdzeń Sądu odwoławczego należy podkreślić, że nie tyle wynika z nich zarzut błędnej wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa, co zarzut wydania wyroku na podstawie niewłaściwie ocenionego stanu faktycznego sprawy. A zatem niezależnie od tego, czy obecnie w sprawie znajduje zastosowanie art. 190 P.p.s.a., czy też nie ma ona zastosowania, gdyż wskazówki Sądu odwoławczego nie dotyczą wykładni konkretnych przepisów lecz oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy w kontekście mogącego mieć zastosowanie przepisu prawa przewidującego ulgę, to Sąd pierwszej instancji także ocenia, że organy podatkowe nie dokonały właściwej oceny stanu faktycznego sprawy, co nie daje pewności, że zasadnie odmówiły umorzenia kosztów postępowania podatkowego. Użyte w art. 270 § 1 o.p. zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy prawnej i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia kosztów postępowania. Stanowią one swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych i określającą dyrektywy wyboru organu podatkowego. W sytuacji, gdy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w omawianym przepisie, a więc nie występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny, przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania i przyznanie ulgi jest wykluczone. Jednakże stwierdzenie przez organ podatkowy, że którakolwiek z tych przesłanek występuje, otwiera drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa lub odsetki za zwłokę mogą być umorzone, a jeśli tak - to w jakiej części. Istotne jest zatem, aby przed podjęciem decyzji w zakresie zastosowania lub odmowy zastosowania ulgi organ podatkowy dokonał wyczerpujących ustaleń stanu faktycznego w zakresie konkretnych okoliczności odpowiadających ustawowym przesłankom zastosowania art. 270 o.p., a zatem aby ustalił, czy te konkretne okoliczności zawierają się w pojęciu "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Sąd stwierdza, że organy podatkowe w stopniu wystarczającym wyjaśniły istotne okoliczności sprawy, w szczególności wyjaśniły jaka jest sytuacja majątkowa i osobista Skarżącej, jakie ma dochody i wydatki, jaka jest jej sytuacja zdrowotna, gdzie zamieszkuje, czy ma możliwości gromadzenia środków finansowych i korzystania z mienia odziedziczonego. W tym zakresie skarga nie zawiera zarzutów. Sąd zgadza się natomiast z zarzutami skargi, że organy nie wyprowadziły właściwych wniosków z oceny sytuacji majątkowej i osobistej Skarżącej przyjmując, że za zastosowaniem ulgi nie przemawia ani ważny interes podatnika, ani interes publiczny (decyzja organu pierwszej instancji), oraz że za zastosowaniem ulgi przemawia wprawdzie ważny interes podatnika ale nie przemawia interes publiczny, gdyż Skarżąca jest wprawdzie w trudnej sytuacji majątkowej i dochodowej ale odmowne załatwienie wniosku o ulgę nie pogorszy istotnie tej sytuacji, nie spowoduje jej zachwiania i nie będzie w przyszłości bezpośrednia przyczyną ewentualnego sięgnięcia po pomoc państwową (decyzja organu odwoławczego). Taka ocena stanu faktycznego w kontekście wystąpienia przesłanki w postaci "Interesu publicznego" jest niewłaściwa. Skarżąca utrzymuje się bowiem z niewielkiej renty co sprawie, że w zasadzie żyje na skraju ubóstwa i tylko absolutne minimum jej potrzeb może być zaspokojonych, a odziedziczony udział w lokalu, właściwie niezbywalny, nie jest dla Skarżącej źródłem dochodów. Realne jest zatem to, że odmowa zastosowania wnioskowanej ulgi rzeczywiści pogorszy sytuację Podatniczki i może spowodować, że zwróci się ona o wsparcie ze środków publicznych. Biorąc pod uwagę chorobę psychiczną Skarżącej nie można też odpowiedzialnie i pewnie stwierdzić, że kwestionując wycenę spadkowego majątku powinna liczyć się z koniecznością poniesienia wydatków na rzeczoznawcę. Biorąc powyższe pod uwagę oraz mając na względzie stanowisko wyrażone w tym zakresie w wyroku NSA wydanym w tej sprawie należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji ponownie analizując sprawę powinien ocenić, czy za udzieleniem ulgi rzeczywiście nie przemawia interes publiczny, bowiem o zaistnieniu ważnego interesu Podatniczki przesądził już tutejszy Sąd we wcześniejszym wyroku. Uzasadnione są zatem zarzuty naruszenia wskazany w skardze przepisów prawa procesowego, w szczególności przez niewłaściwą ocenę zgromadzonych dowodów, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i ostatecznie na odmowę zastosowania wnioskowanej ulgi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje obu organów wydane w tej sprawie. Orzeczenie o przyznaniu wynagrodzenia działającemu w ramach przyznanego prawa pomocy adwokatowi Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu. ds

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło