I SA/Łd 1118/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: St. sekretarz sądowy Alina Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi A Spółki Cywilnej [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP:[...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonego pisma o przedłużenie terminu do ustosunkowania się do postanowienia w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości w podatku VAT za I,III i IV kwartał 2015 r. 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi A. R.-T. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 16 lok.1 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zaskarżonym postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. z [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie złożonego pisma A spółki cywilnej o prolongatę do 5 lipca 2017 r. terminu na ustosunkowanie się do postanowienia tego organu z [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. odmówił ww. spółce wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych od zaległości w podatku od towarów i usług za I, III-IV kwartał 2015 r. w łącznej kwocie 718,55 zł. Postanowienie to zostało doręczone spółce 22 czerwca 2017 r. W dniu 29 czerwca 2017 r. spółka A złożyła wniosek o wydłużenie ustawowego terminu ustosunkowania się do otrzymanego pisma, jako powód podając "zawiłości ujęte w uzasadnieniu", których zrozumienie i wyjaśnienie wymagało od podatnika więcej czasu. Następnie 5 lipca 2017 r. podatnik złożył zażalenie na ww. postanowienie organu pierwszej instancji [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. postanowieniem z [...] r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 13 lutego 2018 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 991/17, Sąd oddalił skargę podatnika. Wracając do kwestii przedłużenia terminu ustosunkowania się do postanowienia z [...] r., Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś. rozpatrzył to żądanie wydając [...] r. postanowienie, którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przedłużenia terminu do złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Rozstrzygnięcie to doręczone spółce 25 lipca 2017 r. W zażaleniu na to postanowienie spółka wskazała między innymi, że możliwość przedłużenia terminu wniesienia zażalenia na postanowienie nie jest zabroniona, a co nie jest zabronione – jest dozwolone. Organ nie miał zatem podstaw prawnych do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Spółka zwróciła uwagę, że w toczących się z jej wniosku postępowaniach podatkowych organ pierwszej instancji dwukrotnie przedłużał termin udzielenia odpowiedzi, a odmowa przyznania podatnikowi takiego uprawnienia świadczy o nierównym traktowaniu, co stoi w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi. Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że termin wniesienia zażalenia na postanowienie wynika wprost w przepisów prawa i nie może być przedłużony ani skrócony przez organ podatkowy. Żądanie podatnika złożone w niniejszej sprawie, a dotyczące przedłużenia ww. terminu, było zatem nieuprawnione. Odnosząc się do zarzutu spółki, dotyczącego nierównego traktowania podatnika, w sytuacji gdy organ podatkowy uprawniony jest do przedłużenia terminu załatwienia sprawy, a uprawnienie takie nie przysługuje stronie postępowania. Dyrektor wyjaśnił, że kwestia możliwości przedłużenia terminu załatwienia sprawy uregulowana została w rozdziale 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.). W art. 139 O.p. wskazane zostały terminy załatwiania spraw, natomiast art. 140 O.p. reguluje zasady zawiadamiania o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie. Przepisy Ordynacji podatkowej wyraźnie określają terminy wnoszenia środków zaskarżenia (odwołań, zażaleń), natomiast ustawa ta nie zawiera żadnych regulacji dotyczących możliwości ich zmiany. Wobec braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia żądania spółki, organ podatkowy – w świetle art. 165a § 1 O.p. – zobligowany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego. Postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez spółkę A, która wniosła o przywrócenie terminu rozpatrzenia zażalenia z 5 lipca 2017 r. w sprawie wniosku o anulowanie odsetek za I, III-IV kwartał 2015 r. W uzasadnieniu podatnik powtórzył, że w jego ocenie Ordynacja podatkowa dopuszcza możliwość przedłużenia (prolongaty) terminu pod nazwą "Przywrócenie terminu", czego organy podatkowe nie uwzględniły w swoich postanowieniach. Zdaniem podatnika nie ma znaczenia określenie (nazwanie) prośby o przedłużenie terminu, istotna jest treść żądania i intencja podmiotu wnoszącego pismo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy podniósł nadto, że rozpatrywane pismo strony skarżącej z 29 czerwca 2017 r. nie mogło być potraktowane jako zażalenie na postanowienie, gdyż nie zawierało żadnych znamion środka zaskarżenia. W szczególności w piśmie tym nie wyrażono niezadowolenia z rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji, ani też nie sformułowano żadnych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W punkcie wyjścia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 236 § 2 O.p. zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten w myśl art. 239 O.p. ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Oznacza to, że w przypadku uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia zażalenia organ II instancji ma obowiązek stwierdzić tę okoliczność w postanowieniu wydanym w trybie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 239 O.p. Rację należy przyznać organowi, który wskazał, że termin wniesienia zażalenia na postanowienie wynika wprost z przepisów prawa, ma charakter zawity, jest wyznaczony przez ustawę, co oznacza, że organ podatkowy nie ma żadnego wpływu na jego długość. W szczególności termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ. Upływ terminu ustawowego organ bierze pod uwagę z urzędu. Powyższe znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczącym zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia (np. powołany przez organ odwoławczy wyrok WSA w Gliwicach z 4 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 12/16, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). Gdy zażalenie zostanie złożone po terminie, organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić ten fakt w drodze postanowienia. Treść art. 228 § 1 punkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (np. wyrok NSA z 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 854/08, CBOSA). Organy podatkowe prawidłowo zatem uznały, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują możliwości wydłużenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu podatkowego i w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 165a § 1 O.p. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 lutego 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2450/11, czy też wyrok WSA w Gliwicach z 13 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 732/17, CBOSA). Wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji (wyrok NSA z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt I GSK 329/14, CBOSA). Reasumując, termin wniesienia zażalenia na postanowienie jest terminem ustawowym, a organ podatkowy nie ma żadnych kompetencji do jego zmiany (ani poprzez skrócenie ani przez przedłużenie). Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-Ś., do którego skierowano żądanie wydłużenia ww. terminu, nie mógł zatem rozpatrzyć żądania spółki w sposób merytoryczny, tj. wyrazić lub nie wyrazić zgody na złożenie zażalenia w oczekiwanym przez stronę terminie. Odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w przypadku braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia żądania – w świetle art. 165a § 1 O.p. – ma charakter obligatoryjny i nie jest pozostawiona uznaniu organu podatkowego. Wydane w sprawie rozstrzygnięcia zostały zatem podjęte w zgodzie z prawem. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), należało orzec jak w sentencji. DB