I SA/Łd 1122/12

Dnia 24 października 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. i M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym A. W. i M. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 29 sierpnia 2012 roku A. i M. W. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającą skarżącym wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. W skardze zawarty został wniosek o zwolnienie skarżących od kosztów sądowych. W złożonym na formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach podatnicy wskazał, iż wspólnie ze studiująca córką prowadzą gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania w chwili obecnej jest prowadzone przez małżonków gospodarstwo rolne przynoszące dochód w wysokości 322 zł miesięcznie, bowiem w grudniu 2011 roku zlikwidowali oni prowadzona uprzednio działalność gospodarczą. Skarżący są właścicielami gospodarstwa rolne o powierzchni 6,30 ha (1,7 ha przeliczeniowego) wartości ok. 200.000 zł, domu o powierzchni 100 m2, w którym zamieszkują, maszyn rolniczych o wartości 15.000 zł i samochodu osobowego Mitssubishi ASX. Wnioskodawcy wskazali, że pobierają także dopłaty do rolnictwa ze środków U.E. (w tym roku 4.280 zł) , której jednak w całości wykorzystywane są na prowadzenie produkcji rolnej. Zarządzeniem z dnia 25 września 2012 roku, pełnomocnik skarżących został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżących za rok 2011, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, oraz ewentualnych innych stałych obciążeń gospodarstwa domowego skarżących, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłali odpis zeznania podatkowego PIT-36 za 2011 roku, z którego wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ubiegłym roku uzyskali przychody na poziomie 568.562 zł ponieśli koszty w wysokości 504.144 zł uzyskując finalnie dochód na poziomie 64.418 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego A. W. wynika, że na dzień występowania ze skarga podatnicy dysponowali na nim kwotą 10.253 zł, zas na dzień 9 października br na rachunku tym posiadali kwotę 8.212 zł. Analiza powyższego rachunku wskazuje, że za jego pośrednictwem skarżący opłacają abonament za telewizje cyfrową w wysokości 38 zł miesięcznie , oraz uiszczają stałe opłaty za usługi telekomunikacyjne w wysokości 250 – 260 zł miesięcznie. Skarżący oświadczyli ponadto że środki przechowywane na rachunku bankowym pochodzą ze sprzedaży zboża w lipcu 1-12 roku oraz dopłat do produkcji rolnej i muszą im wystarczyć na pokrycie kosztów produkcji rolnej w 2013 roku opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne, zakup opału na zimę i wyżywienie dla dwóch osób. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów i informacji nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że A. i M. W. wspólnie ze studiująca córką prowadzą gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest obecnie prowadzone przez małżonków gospodarstwo rolne z którego deklarują dochód w wysokości 322 zł miesięcznie. Skarżący są właścicielami gospodarstwa rolne o powierzchni 6,30 ha (1,7 ha przeliczeniowego) wartości ok. 200.000 zł, domu o powierzchni 100 m2, w którym zamieszkują, maszyn rolniczych o wartości 15.000 zł i samochodu osobowego Mitssubishi ASX. Wnioskodawcy wskazali, że pobierają także dopłaty do rolnictwa ze środków U.E. (w tym roku 4.280 zł), której jednak w całości wykorzystywane są na prowadzenie produkcji rolnej. Z tytułu prowadzonej w ubiegłym roku działalności gospodarczej wnioskodawcy uzyskali dochód na poziomie 64.418 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego A. W.wynika, że na dzień występowania ze skarga podatnicy dysponowali na nim kwotą 10.253 zł, zaś na dzień 9 października br na rachunku tym posiadali kwotę 8.212 zł. Analiza powyższego rachunku wskazuje, że za jego pośrednictwem skarżący opłacają abonament za telewizje cyfrową w wysokości 38 zł miesięcznie, oraz uiszczają stałe opłaty za usługi telekomunikacyjne w wysokości 250 – 260 zł miesięcznie. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązali się w pełni z nałożonych na nich obowiązków, nie udokumentowali bowiem ponoszonych wydatków eksploatacyjnych. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżących w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, iż w interesie skarżących ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych rodziny, w ocenie zaś referendarza ich postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Uwzględniając powyższe wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej (214 zł) oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawcy nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie skarżących wskazujące, że ich jedynym źródłem utrzymania są dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości 322 zł miesięcznie budzi uzasadnione wątpliwości chociażby w kontekście regulowanych za pośrednictwem należącego do skarżącej rachunku bankowego comiesięcznych wydatków na usługi telekomunikacyjne oraz telewizję cyfrową, które niemal w całości pokrywają kwotę wykazanych dochodów ( 250 zł wydatki na telefony i 38 zł telewizja). Zasadom logicznego rozumowania, i doświadczenia życiowego przeczy bowiem sytuacja, w której strona nie mająca dostatecznych środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, niemal cały posiadany dochód przeznacza na wydatki nie będące niezbędnymi do życia. Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie wnioskodawców, iż jedynym źródłem utrzymania ich rodziny jest dochód z gospodarstwa rolnego w wykazanej przez nich wysokości 322 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Skarżący są właścicielami znacznej wartości majątku gospodarstwa rolnego wartego 200.000 zł, maszyn rolniczych wartych 15.000 zł, domu oraz samochodu osobowego, nie wywiązali się z obowiązku udzielenia wyczerpujących informacji dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania czym uniemożliwili dokonanie rzetelnej analizy ich możliwości płatniczych i dlatego należało przyjąc, że nie wykazali zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. mk