I SA/Łd 1122/16

Dnia 13 lutego 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych za IV kwartał 2012 roku oraz I-III kwartał 2013 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – A. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2/ oddalić wniosek w pozostałym zakresie. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2013 roku oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do odliczenia w następnych okresach rozliczeniowych za IV kwartał 2012 roku oraz I-III kwartał 2013 roku. W nadesłanym następnie wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu (PPF), skarżąca wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 23-letnim synem D., 16-letnią córką W. i 10-letnim synem O.. Majątek rodziny stanowi udział (1/4) we współwłasności domu o pow. 200 m2 (o wartości 160.000 zł), udział (1/4) we współwłasności gruntów rolnych o pow. 5,96 ha (o wartości ok. 20.000 zł) i współwłasności budynków produkcyjno-gospodarczych o pow. ok. 330 m2 (o wartości 130.000 zł). Ponadto w skład majątku rodziny wchodzą udziały we współwłasności pojazdów w postaci samochodu osobowego marki Mercedes C 200 (2008 rok) o wartości 30.000 zł i wózka widłowego o wartości 8.000 zł. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 900 zł miesięcznie. Ponadto pobiera rentę rodzinną w wysokości 770 zł i świadczenia "500+", łącznie zatem dochód rodziny stanowi kwotę 2.920 zł netto. Natomiast wydatki na opłaty i ogrzewanie wynoszą ok. 1.000 zł. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2017 roku wezwano pełnomocnika skarżącej do złożenia przez skarżącą dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą i jej pełnoletniego syna D. rachunków oraz lokat bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania kwoty miesięcznego dochodu netto osiąganego przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i prowadzonego gospodarstwa rolnego, wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez pełnoletniego syna skarżącej D. oraz udokumentowania wskazanych we wniosku kwoty zobowiązań i stałych wydatków rodziny wraz z wyjaśnieniem, czy w kosztach tych partycypuje ojciec małoletnich dzieci skarżącej - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w dniu 3 lutego 2017 roku przedstawił dodatkowe dokumenty źródłowe dotyczące jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do przepisu art. 243 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 23-letnim synem D., 16-letnią córką W. i 10-letnim synem O., które samotnie wychowuje. Jej mąż nie żyje. Majątek rodziny stanowi udział (1/4) we współwłasności domu o pow. 200 m2 (o wartości 160.000 zł), udział (1/4) we współwłasności gruntów rolnych o pow. 5,96 ha (o wartości ok. 20.000 zł) i współwłasności budynków produkcyjno-gospodarczych o pow. ok. 330 m2 (o wartości 130.000 zł). Ponadto w skład majątku rodziny wchodzą udziały we współwłasności pojazdów w postaci samochodu osobowego marki Mercedes C 200 (2008 rok) o wartości 30.000 zł i wózka widłowego o wartości 8.000 zł. Łączny dochód rodziny stanowi kwotę 2.920 zł netto. Natomiast udokumentowane przez skarżącą wydatki na opłaty i ubezpieczenie wynoszą ok. 2.099 zł. Salda rachunku bankowego wynikające z nadesłanych wyciągów bankowych w analizowanym okresie opiewało na kwoty rzędu 85,95 zł. Jednocześnie z nadesłanych dodatkowych dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 205.696,06 zł przy kosztach wynoszących 213.470,65 zł, co skutkowało stratą w wysokości -7.774,59 zł (według wydruku z dnia 27.01.2017 r. przedstawiającego zestawienie obrotów z miesiąca grudnia). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym kwotę dochodu rodziny i niezbędnych wydatków oraz kwotę wpisów od 3 aktualnie wniesionych skarg do Sądu (3.292 zł) referendarz sądowy uznał, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego w celu zachowania prawa skarżącej do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na tym etapie postępowania uznać należy za przedwczesny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej świadczy wprawdzie o występującym obecnie braku znaczących zdolności płatniczych i utrzymywaniem się z dochodu osiąganego z tytułu działalności gospodarczej, renty rodzinnej i świadczeń "500+". Jednakże sam fakt osiągania aktualnie niskich dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie wyklucza, iż sytuacja majątkowa skarżącej ulegnie poprawie w przyszłości. Dodatkowo nie można wykluczyć, że w przyszłości zatrudnienie znajdzie jej najstarszy syn D.. Okoliczności te nie pozwalają zatem na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącą. Z powyższych względów za przedwczesne uznano orzekanie o kosztach sądowych występujących potencjalnie w przyszłości. Odmowa przyznania całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o jego przyznanie w przyszłości w sytuacji braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.