I SA/Łd 1132/05
WyrokWSA w Łodzi2006-05-23
Skład orzekający: A. Wrzesińska-Nowacka, Z. Kmieciak, T. Porczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo zinterpretował pismo strony jako zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, nie wyjaśniając jego charakteru i nie wydając postanowienia w przedmiocie zarzutu?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny naruszył przepisy postępowania, nie wyjaśniając rzeczywistego charakteru żądania strony i nie wydając postanowienia w przedmiocie zarzutu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zaskarżone postanowienie zostało uchylone. Organ egzekucyjny powinien najpierw ustalić zakres żądania skarżącego, wyjaśnić charakter jego pism i rozpoznać zgłoszone zarzuty zgodnie z prawem.Stan faktyczny
R. K. kwestionował postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Po otrzymaniu upomnień i tytułów wykonawczych, skarżący wnosił pisma zatytułowane 'skarga na czynności egzekucyjne' oraz 'zażalenia', podnosząc zarzuty dotyczące wadliwości tytułów wykonawczych, zastosowania zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych oraz braku uwzględnienia jego roszczeń z tytułu zasiłku chorobowego. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy uznały te pisma za zarzut w postępowaniu egzekucyjnym oparty na art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie wyjaśniając jednak w pełni charakteru żądań strony i nie wydając postanowienia w przedmiocie zarzutu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i określono, że postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka (spr.), Sędzia NSA Z. Kmieciak, Sędzia NSA T. Porczyńska, Protokolant A. Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2006 roku sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
A Oddział w Ł. upomnieniami z dnia [...] Nr [...] wezwał R. K. do uiszczenia należności z tytułu składek na A za czerwiec 2003 r., luty 2004 r. oraz za okres od maja do grudnia 2004 r. oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca do listopada 2004 r.
Wobec nieuregulowania powyższych należności we wskazanym terminie 26 kwietnia 2005 r. A Oddział w Ł. wystawił (wskazując jako zobowiązanego R. K.) tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] i przekazał je wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji organowi egzekucyjnemu- Dyrektorowi Oddziału A w Ł.. Tytuły wykonawcze wraz z zawiadomieniem o dokonaniu czynności egzekucyjnej zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 31 maja 2005 r. Bank, prowadzący rachunek R. K. otrzymał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności w dniu 4 maja 2005 r.
Pismem z dnia 6 maja 2005 r. zobowiązany wystąpił do A Oddział w Ł. o wypłatę zasiłku chorobowego za okres od 3 marca 2004 r. do 14 września 2004 r.
W dniu 17 maja 2005 do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego z dnia 11 maja 2005 r. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". W piśmie tym strona wskazała, iż w dniu 6 maja 2005 r. dowiedziała się w banku o dokonaniu czynności egzekucyjnej i o nakazaniu jej uregulowania zaległych należności finansowych wobec wierzyciela- A. Stwierdziła, iż zaskarża w całości zajęcie rachunku bankowego i wniosła o zawarcie ugody bądź wydanie decyzji stwierdzającej zawyżenie dochodzonej należności z uwagi na istnienie po stronie zobowiązanego zobowiązania z tytułu zasiłku chorobowego.
Organ egzekucyjny potraktował to pismo z uwagi na termin jego złożenia ( tak wskazano w piśmie z 28 czerwca 2005 r.) jako zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wniesiony na podstawie art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r., Nr 110,poz. 968 ze zm.).
6 czerwca 2005 r. R. K. wniósł do Sądu Rejonowego dla Ł.
w Ł. pisma ( odrębnie do każdego tytułu wykonawczego) nazwane zażaleniami na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego – wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez A o numerach od [...] do [...]. Zarzucał w nich naruszenie art. 233 § 11 i § 1 k.p.c. poprzez niewskazanie w treści tytułu numeru rachunku bankowego zobowiązanego oraz określenie w zawiadomieniu do tytułu wykonawczego dwóch adresów zameldowania zobowiązanego. Ponadto podniósł, iż w tytule nie określono precyzyjnie deklaracji, na podstawie której wystawiono tytuł, zastosowano też zbyt uciążliwy środek egzekucyjny oraz nie uwzględniono możliwości potrącenia wzajemnej wierzytelności zobowiązanego w stosunku do A. Postanowieniami z dnia [...] o sygn. akt od [...] do [...] Sąd Rejonowy stwierdził na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. niedopuszczalność drogi sądowej i przekazał sprawę Dyrektorowi A Oddział w Ł. jako właściwemu do jej rozpoznania. W uzasadnieniu jednobrzmiących postanowień Sąd wskazał, odwołując się do treści art. 2 § 1, art. 19 § 4 i art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, iż wobec charakteru egzekwowanego świadczenia oraz rodzaju prowadzonej egzekucji właściwy do rozpoznania zarzutów opartych na art. 33 pkt. 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest organ egzekucyjny, którym jest w tym przypadku Dyrektor oddziału A.
14 czerwca 2005 r. do Dyrektora Oddziału A wpłynęło kolejne pismo R. K. z dnia 8 czerwca 2005 r., adresowane do organu nadzoru egzekucyjnego, zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne". W piśmie tym skarżący zaskarżył tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], wystawione przez A. Zarzucił im wady formalno-prawne polegające na niewskazaniu w ich treści pełnego numeru rachunku bankowego skarżącego i wskazaniu dwóch adresów zameldowania. W jego ocenie tytuł wykonawczy nie spełniał też norm z art. 776 k.p.c. i nie powinien uprawniać do zajęcia prawa majątkowego. Powołał się ponownie na to, iż nie dokonano rozliczeń kompensacyjnych i nie uwzględniono jego roszczeń z tytułu zasiłku chorobowego. Wniósł też o odstąpienie od naliczania odsetek i kosztów postępowania egzekucyjnego i polubowne rozwiązanie sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel - A Oddział w Ł. przedstawił stanowisko w sprawie poniesionych przez dłużnika w piśmie z 11 maja 2005 r. zarzutów, uznając je za bezzasadne. Odwołał się do własnej decyzji z [...]., którą odmówił R. K. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 3 marca 2004 r. do 28 września 2004 r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Uznał w związku z tym, iż zaległości wobec Funduszu A za okres od maja 2004 r. do grudnia 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz wobec Funduszu A za okres od lipca do sierpnia 2004 r. i za listopad 2004 r. z odsetkami za zwłokę są nadal wymagalne w pełnej wysokości i mogą być dochodzone.
Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, Dyrektor A Oddział w Ł. wydał w dniu [...] postanowienie w sprawie kontynuowania postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Uzasadnił swoje stanowisko nieuznaniem zarzutów przez wierzyciela.
Na powyższe rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zobowiązany złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. Uzasadniając środek zaskarżenia strona podniosła, iż wierzyciel wydając zaskarżone postanowienie nieprawidłowo zinterpretował przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. Nr 31 ,poz. 267 ). Decyzja w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku chorobowego została już przez stronę zaskarżona do sądu. Mimo to organ egzekucyjny nadal prowadzi postępowanie egzekucyjne, stosując uciążliwe dla skarżącego środki, skutkujące pozbawieniem skarżącego oraz jego pracowników wynagrodzenia za pracę. Odmowa zawarcia porozumienia z wierzycielem naraża skarżącego i prowadzoną przez niego firmę na realną szkodę , przewyższającą wysokość egzekwowanych należności.
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie organu pierwszej instancji. Wskazał, iż zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela co do zasadności zarzutów. Wskazał, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie mają do niego zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Podniósł także, iż w momencie otrzymania upomnienia ( 21 marca 2005 r.) R. K. nie kwestionował wysokości zadłużenia w stosunku do wierzyciela. Zauważył ponadto, iż zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesienie zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ odwoławczy przypomniał również, iż pismem z 6 lipca 2005 r. A Oddział w Ł. poinformował stronę, i w aktualnym stanie faktycznym jej wniosek o rozłożenie zaległości na raty nie może być rozpatrzony. Nie zostało natomiast jeszcze wydane rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tych względów zażalenie R. K. w ocenie organu odwoławczego nie zasługiwało na uwzględnienie. Organ odwoławczy stwierdził także, iż Sąd Rejonowy dla Ł. w Ł. odnosząc się do zażaleń skarżącego z 6 czerwca 2005 r., złożonych w związku z zawiadomieniami o zajęciu prawa majątkowego postanowieniami z [...] ( sygn. akt od [...] do [...]) uznał się niewłaściwym do ich rozpoznania.
Do zarzutów podniesionych w zażaleniach skierowanych do Sądu Rejonowego oraz w piśmie z 14 czerwca 2005 r. A odniósł się w piśmie z dnia 28 czerwca 2005 r., w którym poinformował R. K., iż Sąd uznał się za niewłaściwy do rozpoznania jego zażaleń. Wyjaśnił, iż okres i wysokość zadłużenia z tytułu składek wskazano w wezwaniu przedegzekucyjnym. Poinformował go też o sposobie załatwienia jego pisma z 17 maja 2005 r. Odnosząc się do pisma z 8 czerwca 2005 r. wskazał, iż organ egzekucyjny prowadzi w tym przypadku postępowanie na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie stosuje się w nim powoływanych przez R. K. przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Zobowiązanemu nie przysługuje więc w tym wypadku zażalenie na podstawie art. 795 § 2 k.p.c. Organ prowadzący egzekucję z rachunku bankowego nie ma obowiązku wskazywania numeru rachunku bankowego, nie zobowiązuje go bowiem do tego art. 81 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zawiadomieniu podano dwa adresy zobowiązanego - zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej dla właściwej identyfikacji dłużnika. Poinformowano też, że nie jest możliwe umorzenie odsetek, zaś pismo to potraktowano jako wniosek o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty i umorzenie kosztów egzekucyjnych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. R. K. stwierdził, iż zaskarżone postanowienie jest oczywiście błędne i narusza jego słuszny interes. Naruszono przy jego wydawaniu szereg norm prawa administracyjnego, a waga tych uchybień miała wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Naruszenie przepisów postępowania skutkowało tym, iż sprawa nie została merytorycznie rozpoznana, doszło też do naruszenia przepisów prawa materialnego- ustawy o ubezpieczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa poprzez odmowę uznania istnienia roszczeń skarżącego, opartych na tej ustawie. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej w Ł..
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wniósł o oddalenie skargi.
Pismem procesowym z dnia 16 stycznia 2006 r. skarżący uzupełnił zarzuty skargi i wskazał konkretne przepisy prawa, które w jego ocenie zostały naruszone. Podniósł, iż wbrew wymogowi, określonemu w art. 27 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do tytułu wykonawczego nie dołączono ani dowodu doręczenia skarżącemu upomnienia, ani też nie wskazano przepisu, zwalniającego wierzyciela z obowiązku doręczenia upomnienia. Wadliwie także, z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podano w tytule wykonawczym dwa alternatywne adresy zamieszkania zobowiązanego. Nie podano także w tytule, wbrew wymogowi wynikającemu z art., 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Nie powołano się na decyzję A, z której wynikać by miał obowiązek spełnienia przez skarżącego egzekwowanego świadczenia. Organ egzekucyjny zobowiązany zaś jest z mocy prawa badać dopuszczalność egzekucji oraz prawidłowość wystawienia tytułów wykonawczych, a w szczególności, czy posiadają one wszystkie elementy, wymienione w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na wadliwość tytułu wykonawczego Izba Skarbowa winna była uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie administracyjne z uwagi na jego bezprzedmiotowość na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Strona zarzuciła także, iż osoba działająca z upoważnienia wierzyciela i podpisująca w jego imieniu tytuł wykonawczy nie ma stosownego umocowania. Izba Skarbowa nie weryfikowała umocowania poprzez żądanie przedstawienia upoważnienia, poprzestając na zapewnieniu przez A, iż I. P. jest uprawniona do podpisywania tytułów. Ponadto osoba wystawiająca tytuł wykonawczy podpisała się nieczytelnie, do tytułu winna więc być też dołączona karta wzoru podpisów. W ocenie skarżącego naruszono również art. 64 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez obciążenie skarżącego kosztami nieprawidłowo wszczętej egzekucji, bez wydanej stosownej decyzji organu A.
Odnosząc się do tych zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż nie były one podnoszone w postępowaniu administracyjnym ani w skardze. Odnosząc się do nich organ zauważył, iż z akt sprawy wynika, iż skarżący został wezwany do uregulowania egzekwowanej należności upomnieniem z dnia 25 lutego 2005 r., doręczonym mu 21 marca 2005 r. Dopiero po niewywiązaniu się przez niego z obowiązku zapłaty w terminie wskazanym w upomnieniu, wystawiono sporne tytuły wykonawcze. Kierując te tytuły do organu egzekucyjnego ,wierzyciel dołączył do nich upomnienie wraz z dowodem jego doręczenia zobowiązanemu. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa, wskazanych w piśmie. Odnośnie zarzutu braku wskazania podstaw prawnych w tytułach wykonawczych, organ zwrócił uwagę, iż podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły deklaracje. Prowadzenie egzekucji administracyjnej dotyczącej należności wynikających z deklaracji jest dopuszczalne na podstawie art. 3 a § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tytułach wykonawczych w polu 30 jako podstawę prawną należności wskazano deklaracje, zaś w polu 29 tych tytułów wskazano odpowiednie przepisy prawa stanowiące podstawę prawną dochodzonych obowiązków. Nie jest również zasadny zarzut wskazania w tytułach wykonawczych dwóch adresów zamieszkania zobowiązanego. Wskazano w nich jeden adres, zresztą zgodny z tym, jaki strona podawała w pismach kierowanych do organów i do sądu. Wprawdzie na upomnieniu podano adres błędny, jednak z potwierdzenia odbioru wynika, iż pismo to dotarło do adresata. Dwa adresy- zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej podano natomiast na zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, jednakże nie stanowi to naruszenia obowiązujących przepisów. Zawiadomienia te również skarżący odebrał. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, iż w jego ocenie nie ma wątpliwości co do umocowania osoby podpisującej tytuły wykonawcze do działania w imieniu wierzyciela. Tytuły zostały opatrzone urzędowymi pieczęciami A oraz imienną pieczątką, z podaniem stanowiska służbowego osoby działającej z upoważnienia Dyrektora Oddziału A. Organ zauważył również, iż strona nie kwestionowała w postępowaniu administracyjnym prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, kwestia ta nie budziła zatem jej wątpliwości.
W odpowiedzi na stanowisko organu strona skarżąca podniosła, iż na nieprawidłowości w wystawieniu tytułów wykonawczych zwracała uwagę Izbie Skarbowej znaczenie wcześniej.
W toku postępowania sądowoadministacyjnego przeprowadzono uzupełniające postępowanie dowodowe, w przedmiocie ustalenia terminowości złożenia zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, w toku postępowania egzekucyjnego doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działania organów publicznych pod względem zgodności z prawem ( art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych- Dz.U. nr 153,poz. 1269 ). Stwierdzając naruszenie prawa obowiązane są zastosować środki przewidziane ustawą ( art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.). Sąd I instancji nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, a jedynie granicami danej sprawy ( art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje zobowiązanemu różnorodne środki w celu obrony jego praw w toku prowadzonego postępowania. Jednym z takich środków jest zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, stanowiący swoisty środek zaskarżenia ( por. Z.Leoński w : R.Hauser, Z.Leoński przy współpracy A.Skoczylasa- Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz- Warszawa 2003 ,s.100). Zarzut może być oparty wyłącznie na jednej z podstaw, wskazanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wśród podstaw tych wymieniono m.in. wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku ( art. 33 pkt 1 powołanej ustawy),odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej ( art. 33 pkt 2), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ( art. 33 pkt 7), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ( art. 33 pkt 8) oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 27( art. 33 pkt 10 powołanej ustawy) .Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym może być złożony w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, w którym powinno być zawarte pouczenie o sposobie i terminie wniesienia zarzutu ( art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przed rozpatrzeniem zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny zobowiązany jest uzyskać stanowisko wierzyciela ( w formie postanowienia), a jego wypowiedź jest dla wierzyciela wiążąca ( art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W przedmiocie zarzutów organ egzekucyjny wydaje postanowienie ( art.34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Zobowiązanemu przysługuje również skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego ( art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jej przedmiotem są czynności egzekucyjne, rozumiane jako wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skargę taką składa się za pośrednictwem organu egzekucyjnego do organu nadzoru w terminie 14 dni od dokonania zakwestionowanej czynności ( art. 54 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przyjmuje się, iż w skardze na czynności egzekucyjne podnosić można okoliczności, które nie są podstawą innych środków zaskarżenia ( por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1995/99, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX pod nr 47985 i z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. III SA 827/99, opubl. w tamże pod nr 43032 ). W sprawie skargi postanowienie wydaje organ nadzoru ( art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Różnorodność środków, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym obliguje organ do dokładnego ustalenia treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania, a tym samym przesądza kwestię przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, mających znaczenie dla oceny tego żądania. Jeżeli treść tego podania strony budzi wątpliwości, organ egzekucyjny zobowiązany jest najpierw do wyjaśnienia, czego ono dotyczy, a dopiero w dalszej kolejności – do jego rozpoznania ( art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. i w zw. z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
W tym przypadku skarżący kierował do organów egzekucyjnych i do Sądu Rejonowego kilka pism procesowych, różnie je tytułując i formułując w nich różne zarzuty. Pierwsze z nich, z 11 maja 2005 r., inicjujące postępowanie administracyjne zakończone zaskarżonym postanowieniem, zostało zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne" oraz skierowane do organu nadzoru egzekucyjnego. W dacie jego sporządzania ( a nawet w dacie wpływu tego pisma do organu egzekucyjnego) skarżący nie dysponował jeszcze ani tytułami wykonawczymi, ani zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Bank prowadzący jego rachunek poinformował go jedynie o dokonanej czynności egzekucyjnej. Treść pisma odnosi się wyłącznie do zajęcia rachunku bankowego oraz zawiera wniosek o rozłożenie należności na raty oraz pomniejszenie jej o wzajemną wierzytelność skarżącego z tytułu zasiłku chorobowego i dokonane dobrowolnie wpłaty. Jeszcze przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarzutu (zarówno przez wierzyciela, jak i organ egzekucyjny), skarżący złożył do organu egzekucyjnego kolejne pismo ( z dnia 8 czerwca 2005 r., z akt nie wynika, kiedy zostało ono złożone czy też nadane w urzędzie pocztowym), zatytułowane również " skarga na czynności egzekucyjne", w którym skarżący odniósł się już do treści doręczonych mu 31 maja 2005 r. tytułów wykonawczych. Podniósł w nim zarzuty odnoszące się do nieprawidłowego w jego ocenie ich wystawienia ( braku numeru rachunku bankowego, podania dwóch adresów zameldowania). Wcześniej, w pismach skierowanych do Sądu Rejonowego dla Ł., zatytułowanych " zażalenia" i potraktowanych przez Sąd jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wskazywał na dalsze nieprawidłowości w treści tytułów wykonawczych oraz wskazywał na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowienia Sądu, przekazujące Dyrektorowi Oddziału A te zarzuty do rozpoznania według właściwości, zostały mu doręczone przez Sąd wraz z pismami strony również przed wydaniem postanowienia z [...]. Wszystkie wymienione wyżej pisma zostały załączone do akt sprawy, której przedmiotem był- w ocenie organu egzekucyjnego- zarzut w postępowaniu egzekucyjnym oparty na art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Mimo wielości pism oraz niejednoznaczności pierwszego z nich ( zarówno tytuł, jak i przedmiot "zaskarżenia) organ egzekucyjny nie wyjaśnił ( naruszając tym samym art. 63 § 2 w zw. z art. 9 k. p. a. i w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), jakie faktycznie było żądanie skarżącego, a uznał je, wyłącznie z uwagi na termin złożenia ( tak wskazano w piśmie z 28 czerwca 2005 r.) za zarzut i do tego zarzut oparty na art. 33 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zauważyć zaś należy, iż termin do wniesienia zarzutu biegnie dopiero od dnia doręczenia tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Ponadto skarżący nie wskazywał w tym piśmie na niemożność prowadzenia egzekucji z uwagi na odroczenie terminu płatności albo brak wymagalności obowiązku czy też nie powoływał się na rozłożenie należności na rat ( wnosił jedynie, aby umożliwiono mu spłatę zadłużenia w ten sposób). Wskazywał jedynie na wygaśnięcie obowiązku w części z uwagi na potrącenie wzajemnej wierzytelności.
Zauważyć ponadto należy, iż przed rozstrzygnięciem sprawy skarżący złożył kolejne pisma, z których część została przekazana organowi egzekucyjnemu przez sąd. Części zawartych w nich żądań nadano bieg w odrębnych postępowaniach ( dotyczących umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego), do części podniesionych w nich zarzutów, mimo iż dotyczyły one prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, organ I instancji odniósł się jedynie w piśmie z dnia 28 czerwca 2005 r., zawierającym, jak wynika z jego treści, informację dla zobowiązanego. Organ odwoławczy odniósł się zaś do nich jedynie częściowo w zaskarżonym postanowieniu ( choć nie wskazał pisma., w którym zarzut ten zawarto) ,wskazując na brak podstaw do zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisów kodeksu postępowania cywilnego ( a zarzut taki sformułowano zarówno w piśmie z dnia 6 czerwca, jak i w piśmie z 8 czerwca, nie zawarto go zaś ani w zażaleniu, ani w piśmie z 11 maja 2005 r.). Na podstawie akt sprawy nie można zatem obecnie jednoznacznie stwierdzić, czy i jakie zarzuty podniesione w pismach skarżącego, kierowanych do nich, organy egzekucyjne brały pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem. Zauważyć zaś należy, iż skarżący zgłaszał w nich istniejące w jego ocenie nieprawidłowości w tytułach wykonawczych. Wśród podstaw zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym wymienia się niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przed rozpoznaniem zarzutu opartego na tej podstawie organ egzekucyjny winien uzyskać stanowisko wierzyciela ( art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wierzyciel, jak wynika z akt sprawy, nie wypowiedział się w tej kwestii. Swoje stanowisko w tym zakresie organ egzekucyjny winien zaś także zawrzeć w postanowieniu ( art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym), podlegającym zaskarżeniu zażaleniem ( art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), nie zaś w piśmie zwierającym informację. Zauważyć też należy, iż ustosunkowanie się do nich na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przez Dyrektora Izby Skarbowej nie może sanować wadliwości postępowania administracyjnego. Stanowisko organu egzekucyjnego odnośnie zgłoszonego zarzutu winno bowiem przybrać formę przewidzianą prawem ( postanowienia) i nastąpić na etapie postępowania administracyjnego. Wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania mogły mieć wpływ na jego wynik. Uzasadniają one zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec nieustalenia rzeczywistej treści żądania strony przedwczesne byłoby zaś dokonywanie przez Sąd kontroli merytorycznej oceny zarzutów, dokonanej przez organy egzekucyjne.
Rozpoznając sprawę ponownie organy egzekucyjne winny więc najpierw ustalić zakres żądania skarżącego, a przede wszystkim wyjaśnić, jaki charakter miało pismo z 11 maja 2005 r. i - jeżeli stanowiło ono istotnie zarzut w postępowaniu egzekucyjnym- jaka była według skarżącego podstawa tego zarzutu . Należało też ustalić, czy pisma z 6 i 8 czerwca stanowiły zgłoszenie nowego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym czy też uzupełnienie zgłoszonego wcześniej, czy zostały one wniesione w terminie ustawowym do jego wniesienia i czy ewentualnie zarzut ten nie został rozpoznany w innym postępowaniu. Zauważyć w tym miejscu należy, iż treść akt nie potwierdza twierdzenia Dyrektora Izby Skarbowej, iż strona w postępowaniu egzekucyjnym nie zgłaszała wątpliwości do prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych.
O wstrzymaniu wykonania postanowienia orzeczono na postawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarżący nie złożył wniosku o zwrot kosztów postępowania przed zamknięciem rozprawy. Mimo wyniku sprawy każdą ze stron obciążają zatem poniesione przez nią koszty postępowania ( art. 199 w zw. z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło