I SA/Łd 1132/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 r. postanawia: odrzucić skargę. W dniu 13 listopada 2017 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 r. Skargę podpisał prezes zarządu spółki – P. W.. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych, ogłosił upadłość A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. oraz wyznaczył syndyka masy upadłości w osobie W. M.. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy uznał ją za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2344, dalej p.u.n) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że w postępowaniach dotyczących masy upadłości legitymowanym do występowania w nich jest jedynie syndyk masy upadłości (por. postanowienie SN z 26 marca 2010 r., sygn. akt I CSK 500/09) Zgodnie z art. 62 p.u.n. w skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego, z zastrzeżeniem art. 63-67. Majątek związany z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą wchodzi zatem w skład masy upadłości, a postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2012 r. dotyczy masy upadłości. W świetle art. 144 ust. 2 p.u.n. postępowanie sądowadministracyjne syndyk prowadzi na rzecz upadłego, ale imieniu własnym, czyli jest stroną takiego postępowania w znaczeniu formalnym. Stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór prowadzony przez syndyka na jego rzecz. Użyte w art. 144 ust. 1 p.u.n. wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "wyłącznie" przez syndyka lub przeciwko niemu, oznacza, że upadły, będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. (por. postanowienie NSA z 15 maja 2017 r., II FSK 261/07, także wyrok NSA w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt I GSK 1005/12). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) Sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej (...). Konsekwencją ogłoszenia upadłości jest odebranie upadłemu zarządu nad jego majątkiem i powierzenie tego zarządu syndykowi, w związku z czym upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości. W rozpatrywanej sprawie po ogłoszeniu upadłości tylko syndyk był legitymowany do wniesienia skargi na decyzję organu podatkowego dotyczącą masy upadłości. Upadły nie posiadał zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 § 1 ustawy p.p.s.a. i nie mógł być stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 2 p.p.s.a. odrzucenie skargi z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron może nastąpić dopiero wtedy, gdy brak ten zostanie uzupełniony. Takie uzupełnienie powinno nastąpić na wezwanie sądu podjęte w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a. Sąd jest jednak zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia braku w postaci zdolności sądowej tylko wtedy, gdy daje się on uzupełnić. W rozpatrywanej sprawie brak zdolności sądowej strony skarżącej jest nieusuwalny. Konieczną przesłanką uzupełnienia tego braku jest zachowanie tożsamości stron, tj. takiego stanu rzeczy, w którym zarówno przed uzupełnieniem, jak i po uzupełnieniu braku zdolności sądowej stroną pozostaje ta sama jednostka. W analizowanej sprawie przesłanka ta nie mogła zostać zachowana, ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 144 p.u.n. stroną skarżącą postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego masy upadłości jest syndyk, a nie upadły (por. wyżej powołane postanowienie NSA w sprawie II FSK 261/07). Na marginesie należy wskazać, że równolegle toczy się przed tutejszym Sądem inne postępowanie, o sygn. akt I SA/Łd 1131/17, wszczęte skargą W.M. – syndyka masy upadłości A. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., którego przedmiotem jest ta sama decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., którą kwestionuje spółka w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, wobec braku zdolności sądowej skarżącego sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), odrzucił skargę. AKE.