I SA/Łd 1133/08

Dnia 23 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy: Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne miesiące 2004 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu Z. C. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 29 sierpnia 2008 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę Z. C. o na swoją decyzję z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne miesiące: 2004 roku. W dniu 19 września 2008 roku do sądu wpłynął pochodzący od skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz piśmie uzupełniającym wniosek Z. C. wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z dorosłym synem poszukującym pracy. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego są dochody uzyskiwane z prowadzonej przez niego firmy – Przedsiębiorstwa Handlowego "A", która jednak w sierpniu 2008 roku przyniosła stratę. Skarżący jest właścicielem połowy domu położonego w Ł. o powierzchni 84 m2, w który zamieszkuje, nie posiada innego majątku, ani oszczędności. Oświadczył, iż posiadany majątek obciążony jest kredytem zaciągniętym na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej oraz wpisem hipotek przymusowej dokonanym przez organy skarbowe w związku z przedmiotowym postępowaniem. Nadto wobec niesolidności kontrahentów firmy prowadzonej przez skarżącego nie jest on w stanie wyegzekwować przysługujących mu należności na kwotę około 500.000 zł. Skarżący jest także obciążony spłatą trzech kredytów bankowych zaciągniętych na prowadzoną działalność gospodarczą i posiada na utrzymaniu 6 osobową rodzinę Zarządzeniem z dnia 24 września 2008 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez sprecyzowanie swojej aktualnej sytuacji rodzinnej, wskazanie swoich źródeł utrzymania, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych skarżącego za ostatnie dwa lata kalendarzowe, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych skarżącego za ostatnie 3 miesiące, ostatniego rachunku zysków i strat oraz deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe, a także udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udzielenia praw pomocy. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżący wyjaśnił, iż wskazując na posiadanie na utrzymaniu sześcioosobowej rodziny miał na myśli swojego syna, który był zarejestrowany jako osoba bezrobotna poszukująca pracy bez prawa do zasiłku, a także zamieszkującą osobno i samotnie wychowującą dwoje dzieci córkę, która jest osobą długotrwale bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także zamieszkującą ze swoimi schorowanymi rodzicami małżonkę skarżącego, którzy także w miarę możliwości korzystają ze wsparcia finansowego ze strony wnioskodawcy. Skarżący nadesłał także pierwsze strony zeznań podatkowych za lata 2006 i 2007 (PIT 36L), z których wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący w roku 2006 uzyskał przychód w wysokości około 1.256.998 zł, poniósł koszty w kwocie około 1.224.624 zł osiągając dochód około 32.373 zł, zaś w roku 2007 przychód firmy skarżącego zamknął się kwotą rzędu 3.699.731 zł przy kosztach w wysokości około 3.645.885 zł dając dochód w wysokości 53.846 zł. Z nadesłanego bilansu zysków i strat od 1 stycznia do 31 sierpnia 2008 roku wynika, iż firma skarżącego zanotowała obroty w wysokości ponad 3.100.000 zł osiągając zysk ze sprzedaży w kwocie 130.275 zł wykazując jednak końcowo stratę, wynikającą zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z zaksięgowania w koszty firmy dwóch nieściągalnych należności od niewypłacalnych kontrahentów skarżącego będących efektem umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się w stosunku do dłużników strony. Dodatkowo nadesłał także dokumenty potwierdzające posiadanie kredytów bankowych w rachunkach bieżących w B. Banku SA, w C Banku S.A. – D, na które wskazywał w swoim wniosku. Nadesłał także wyciąg z rachunku firmowego w D C Banku S.A. Oddział w Ł. za okres od 1 do 30 września 2008 roku zgodnie z którym suma uznań na rachunku zamyka się kwotą 21.470 zł zł. zaś suma obciążeń wynosi około 20.244 zł, oraz wyciąg za okres od 2 do 30 września 2008 roku z rachunku firmowego w banku E S.A. VI Oddział w Łodzi, którego saldo początkowe wynosiło 600 zł zaś saldo końcowe 0 zł . Skarżący nie nadesłał deklaracji w podatku VAT-7, ani nie wskazał miesięcznych kosztów utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie jest zasadny. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. C. wskazał, iż wspólnie z synem prowadzi gospodarstwo domowe, którego dochodów miesięcznych ani tez kosztów utrzymania nie określił. Wskazał jedynie, iż jego jedynym źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej – przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego "A". Z nadesłanych przez skarżącego zeznań podatkowych wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2006 uzyskał przychód w wysokości około 1.256.998 zł, poniósł koszty w kwocie około 1.224.624 zł osiągając dochód około 32.373 zł, zaś w roku 2007 przychód firmy skarżącego zamknął się kwotą rzędu 3.699.731 zł przy kosztach w wysokości około 3.645.885 zł dając dochód w wysokości 53.846 zł. Skarżący jest właścicielem ½ domu o powierzchni 84 m2, w którym zamieszkuje i nie posiada innego majątku ani oszczędności Posiadanie znacznych środków finansowych potwierdzają przepływy z nadesłanego wyciągu bankowego za miesiąc wrzesień br. z rachunku firmowego skarżącego w D. Skarżący nie zastosował się w pełni do wezwanie sądu zobowiązującego go do wskazania ponoszonych przez niego miesięcznych kosztów utrzymania, nie nadesłał także deklaracji dla potrzeb podatku VAT pozwalających określić przeciętne obroty firmy skarżącego w ostatnim okresie, ani wyciągów z rachunków bankowych za okres 3 ostatnich miesięcy. Powyższe nie pozwala na pełną ocenę czy sytuacja majątkowa skarżącego odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialne jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że Z. C. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Skarżący nie udzielił pełnej informacji na temat swoich bieżących dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, z nadesłanych zeznań podatkowych wynika zaś, iż jest to zakrojona na szeroką skalę działalność gospodarczą przynosząca stałe dochody, nie wskazał swojego bieżącego przeciętnego dochodu miesięcznego ani kosztów utrzymania siebie i sześcioosobowej rodziny, na co wskazuje w swoim wniosku o prawo pomocy, wobec powyższego uczynił niemożliwym weryfikację swoich twierdzeń o trudnej sytuacji materialnej i braku jakichkolwiek środków finansowych, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym mając na uwadze, iż obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą by stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.