I SA/Łd 1133/08

Dnia 5 sierpnia 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne miesiące 2004 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu Z. C. prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił Z.C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Z.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne miesiące: 2004 roku. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący ignorując wezwanie do nadesłania dokumentów obrazujących jego bieżące dochody z prowadzonej na szeroką skalę działalności gospodarczej oraz nie wskazując kosztów utrzymania sześcioosobowej rodziny uniemożliwił weryfikację zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 20 marca 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie Z.C. na postanowienie z dnia 20 listopada 2008 roku o odmowie przyznania prawa pomocy. W dniu 4 maja 2009 roku skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w sprawie niniejszej oraz złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Z.C. wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego są dochody uzyskiwane z prowadzonej przez niego firmy – Przedsiębiorstwa Handlowego "A", która jednak w roku 2008 przyniosła stratę, wynikającą z zaksięgowania w koszty umorzonych egzekucji komorniczych. Zarządzeniem z dnia 27 maja 2009 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie swoich aktualnych źródeł utrzymania, sprecyzowania swojej sytuacji rodzinnej – wskazania czy pozostaje w związku małżeńskim i prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe, wskazania czy pozostaje współwłaścicielem nieruchomości położonej w Ł. przy ul. C, nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2008 rok oraz ostatniego rachunku zysków i strat, wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, a także udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy udzielenia praw pomocy. W odpowiedzi skarżący oświadczył, iż w okresie zawieszenia działalności gospodarczej pozostawał na utrzymaniu syna, zaś od 1 maja 2009 roku działalność została ponownie uruchomiona i jego źródłem utrzymania są środki obrotowe firmy. Oświadczył, iż z żoną posiada rozdzielność majątkową od 1995 roku, zamieszkują oddzielnie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Nadesłał także akt notarialny z 23 grudnia 2008 roku, na mocy którego podarował należącą do niego ½ część nieruchomości przy ul,. C. w Ł. swojemu synowi w zamian za prawo dożywotniego zamieszkiwania. Skarżący nadesłał także kopię zeznania podatkowego za 2008 rok (PIT 36L), z którego wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości około 4.089 426 zł, poniósł koszty w kwocie około 4.113.183 zł osiągając stratę około 23.757 zł . Nadto przedstawił ugodę z A. Bankiem S.A. dotyczącą spłaty zadłużenia z tytułu kredytu w rachunku bieżącym ustalającą harmonogram spłat i wysokość miesięcznej raty na kwotę 15.000 zł począwszy od października 2008 roku oraz nowy harmonogram spłat posiadanego przez skarżącego kredytu hipotecznego. Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2009 roku skarżący został wezwany do wskazania przeciętnego miesięcznego dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej oraz ponoszonych kosztów utrzymania, nadesłania wyciągów z posiadanych kont bankowych za ostatnie 2 miesiące oraz deklaracji VAT-7 za ostatnie 2 okresy rozliczeniowe. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżący wskazał, że z prowadzonej działalności gospodarczej na dzień 30 czerwca 2009 roku ma stratę. Swoje przeciętne koszty utrzymania określił na kwotę około 800 zł, nadesłał także deklaracje VAT-7 z których wynika, iż w maju 2009 roku miał obroty w wysokości 351.564 zł i dokonał nabycia towarów i usług za kwotę 346.750 zł, zaś w czerwcu jego obroty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły 281.073 zł, zaś zakupił towarów na kwotę 273.031 zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych z A. Banku S.A. wynika, iż skarżący spłaca zadłużenie z tytułu kredytu w rachunku bieżącym w związku zawartą z bankiem ugodą. Reguluje także należności z tytułu spłaty kredytu w rachunku bieżącym w B Banku S.A. Wyciąg z konta firmowego skarżącego w C. Bank Polska S.A. na dzień 30 czerwca 2009 roku wykazuje saldo 33.302 zł, na rachunek ten z tytułu utargu w miesiącu maju skarżący dokonał wpłat na kwotę około 166.000 zł., dokumentuje on także przepływ znacznych kwot pieniężnych (dochodzące do 100.000 zł) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W dniu występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący ze swojego rachunku bankowego wypłacił kwotę 9.200 zł zaś stan salda na rachunku na dzień 4 maja 2009 roku wynosił 38.132 zł. Ponadto za pośrednictwem powyższego rachunku skarżący reguluje należności z tytułu podatku od trzech nieruchomości położonych w Ł. przy ul. C. 13, D 176 oraz w miejscowości L.. Ze znajdującego się w aktach sprawy bilansu zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2008 roku wynika, iż firma skarżącego zanotowała obroty w wysokości ponad 3.100.000 zł osiągając zysk ze sprzedaży w kwocie 130.275 zł wykazując jednak końcowo stratę, wynikającą zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z zaksięgowania w koszty firmy dwóch nieściągalnych należności od niewypłacalnych kontrahentów skarżącego będących efektem umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się w stosunku do dłużników strony. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie jest zasadny. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.C. wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka w domu podarowanym synowi ponosząc koszty utrzymania w wysokości 800 zł. Jego jedynym źródłem utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej – przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego "A". Z nadesłanego zeznania podatkowego za 2008 rok wynika, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości około 4.089 426 zł, poniósł koszty w kwocie około 4.113.183 zł osiągając stratę około 23.757 zł. wynikającą zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy z zaksięgowania w koszty firmy nieściągalnych należności od niewypłacalnych kontrahentów skarżącego będących efektem umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się w stosunku do dłużników strony. Skarżący w grudniu 2008 roku podarował synowi będący jego własnością w ½ domu o powierzchni 84 m2, w którym zamieszkuje i nie ma obecnie majątku ani oszczędności. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w maju 2009 roku miał obroty w wysokości 351.564 zł, zaś w czerwcu jego obroty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły 281.073 zł, w tym okresie skarżący dokonał też zakupu towarów na łączną kwotę przekraczającą 619.00 zł. Wyciągi bankowe z rachunków w A. Banku S.A. oraz B. Banku S.A. potwierdzają, iż skarżący reguluje swoje zobowiązania z tytułu zaciągniętych w nich kredytów. Wyciąg z konta firmowego skarżącego w C Bank Polska S.A. na dzień 30 czerwca 2009 roku wykazuje saldo 33.302 zł, na rachunek ten z tytułu utargu w miesiącu maju skarżący dokonał wpłat na kwotę około 166.000 zł., dokumentuje on także, iż w dniu występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący wypłacił kwotę 9.200 zł a stan salda na rachunku w tym dniu wynosił 38.132 zł. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłoby zostać pokryte wynagrodzenie adwokata z wyboru, bowiem z nadesłanych dokumentów wynika, iż systematycznie reguluje on należności z innych tytułów, stanowiące jego zobowiązania prywatnoprawne. Posiadanie znacznych środków finansowych potwierdzają przepływy z nadesłanego wyciągu z rachunku C Bank Polska S.A. za miesiące maj i czerwiec br. . Za przyznaniem stronie prawa pomocy nie przemawia także fakt, iż skarżący nieodpłatnie wyzbył się części posiadanego wcześniej majątku nieruchomego, bowiem rozporządzając swoim majątkiem strona powinna mieć na uwadze, że w sposób świadomy pozbawia się środków umożliwiających prowadzenie postępowania sądowego. Poza tym wątpliwości wzbudza oświadczenie skarżącego o nieposiadaniu żadnego majątku podczas gdy z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że opłaca on podatek od trzech nieruchomości. Z tych względów należało uznać, że Z.C. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.