I SA/Łd 1143/16

Dnia 22 lutego 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – J. M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. J.M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 14.360 zł skarżąca pismem z dnia 5 stycznia 2017 roku wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, że powyższy wniosek został złożony na nieaktualnym formularzu urzędowym, zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2017 roku zobowiązano pełnomocnika skarżącej do złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu urzędowym (PPF) określonym w drodze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy – Dz. U z 2015 r., poz. 1257), w tym jego podpisania i do nadesłania tegoż wniosku do Sądu - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie, na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązano pełnomocnika skarżącej do złożenia przez skarżącą dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: wyjaśnienia kwestii posiadania nieruchomości i podania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżąca zamieszkuje, oraz wyjaśnienia kwestii braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez skarżącą wraz z ewentualnym nadesłaniem decyzji potwierdzającej fakt posiania przez nią statusu osoby bezrobotnej z prawem lub bez prawa do zasiłku z tego tytułu, nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz podania kwoty i źródła pochodzenia środków finansowych przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne wraz ze wskazaniem, czy w kosztach tych partycypuje ojciec córki skarżącej, z podaniem kwoty pokrywanej przez niego kosztów - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 30 stycznia 2017 roku wpłynęło do Sądu pismo skarżącej wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na właściwym formularzu urzędowym (PPF), jednakże nie załączono do niego wymaganych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej, szczegółowo opisanych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2017 roku. Z oświadczeń zawartych we wniosku wynikało zaś jedynie, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 8-letnią córką N., na której utrzymanie uzyskuje dobrowolnie od jej ojca kwotę 500 zł miesięcznie. Osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie rzędu 1.000 – 2.000 zł miesięcznie. Ma problemy zdrowotne. Jej majątek stanowi dom zakupiony na kredyt hipoteczny, o wartości ok. 200.000 zł. W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2017 roku poinformowano pełnomocnika skarżącej, że nadesłane pismo z dnia 23 stycznia 2017 roku nie zwiera załącznika oznaczonego nr 2 ("wymagane dokumenty") i zobowiązano do ich przesłania w terminie 3 dni, pod rygorem odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 7 lutego 2017 roku. W zakreślonym terminie, który upływał w dniu 10 lutego 2017 roku, skarżąca nie przedstawiła wymaganych dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wyjaśnić przy tym należy, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, a o taki zakres prawa pomocy ubiega się skarżąca wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy z tej możliwości skorzystał, wzywając pełnomocnika skarżącej zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2017 roku, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącej, w tym do wyjaśnienia kwestii posiadania nieruchomości, nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącą rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz podania kwoty i źródła pochodzenia środków finansowych przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Jednakże, mimo pierwszego wezwania z dnia 16 stycznia 2017 r. i kolejnego wezwania z dnia 1 lutego 2017 roku informującego o braku nadesłania załącznika do pisma z dnia 23 stycznia 2017 roku, skarżąca nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia powyższych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W tej sytuacji należało zatem uznać, że skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z oświadczeń zawartych we wniosku wynika bowiem jedynie, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 8-letnią córką N., na której utrzymanie uzyskuje dobrowolnie od jej ojca kwotę 500 zł miesięcznie. Osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej w kwocie rzędu 1.000 – 2.000 zł miesięcznie. Ma problemy zdrowotne. Jej majątek stanowi dom zakupiony na kredyt hipoteczny, o wartości ok. 200.000 zł. Niewątpliwie wymagane dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej pozwoliłyby zweryfikować jej twierdzenia w kwestii niezbędności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak zaś realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego, w tym zwłaszcza brak nadesłania wyciągów z rachunku bankowego, uniemożliwia faktyczną ocenę realnych możliwości płatniczych skarżącej i ustalenia, czy rzeczywiście nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.