I SA/Łd 1160/09

Dnia 24 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości postanawia: 1. przyznać M. Ś. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych ponad kwotę 200 (dwieście) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 16 listopada 2009 r. M. Ś. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia wpisu od skargi podatnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF, oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach M. Ś. wskazał, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z ich emerytur w wysokości około 3 350 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymanie to kwota rzędu 912 zł (opał, energia elektryczna, woda). Ponadto skarżący ponosi co miesiąc wydatki związane z egzekucją komorniczą w wysokości 970 zł, zaś około 400 zł miesięcznie stanowią wydatki na leki jego żony. Pozostała kwota stanowiąca w przeliczeniu na osobę 534 zł to koszty bieżącego utrzymania. Na skutek wezwania do uzupełnienia wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że nie posiada żadnych kont ani lokat bankowych, ponieważ wszystkie zostały zablokowane w 2001 r. Jego miesięczne wydatki stanowią: opłaty komornicze w łącznej wysokości 915 zł, energia elektryczna 300 zł, woda i ścieki 60 zł oraz wydatki na opał – 5 000 zł rocznie. Żona skarżącego jest po operacji onkologicznej, cierpi też na cukrzycę, ma chorą wątrobę i żołądek w związku z czym na leki przeznacza 300-400 zł miesięcznie. Dom, w którym skarżący zamieszkuje wspólnie z żoną, synem i synową stanowi własność jego wnuka. Postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r. referendarz sądowy odmówił uwzględnienia wniosku, motywując swoje stanowisko brakiem przedstawienia przez skarżącego dokumentów potwierdzających poziom wydatków miesięcznych gospodarstwa domowego, co uniemożliwiło przeprowadzenie całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Od tego rozstrzygnięcia wnioskodawca złożył sprzeciw, który uzasadnił niepełną analizą sytuacji materialnej. Jednocześnie wniósł o zakreślenie 14 dniowego terminu na dostarczenie dokumentów związanych z dochodami i wydatkami. Zarządzeniem z dnia 5 maja 2010 r. skarżący został wezwany do nadesłania uzupełniających dokumentów w terminie 14 dni. W odpowiedzi M. Ś. przesłał dowód zapłaty następujących kwot: 106,84 zł na rzecz Zakładu Usług Komunalnych za miesiąc maj 2010 r., 638,02 zł za energię elektryczną za okres od marca do maja 2010 r., 59,62 zł za telefon, 200 zł na rzecz syndyka tytułem spłaty III raty zadłużenia, łącznie 917 zł na rzecz Komornika Sądowego za kwiecień i maj 2010 r., około 500 zł za leki. Poza tym załączył zeznanie podatkowe własne oraz żony, z którego wynika, że w 2009 r. małżonkowie Ś. osiągnęli łącznie dochód w wysokości 62 581 zł. Skarżący wyjaśnił, że obecnie z tytułu emerytury otrzymuje razem z żoną kwotę 3 433 zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania stanowią 838 zł (woda 53 zł, energia 315 zł, telefon 59 zł, opał 411 zł). Łącznie z opłatami komorniczymi, opłatami na rzecz syndyka oraz wydatkami na leki miesięczne koszty stałe wynoszą 2 255 zł. Wnioskodawca wskazał również, że pomaga materialnie rodzinie syna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") przewiduje możliwość przyznania wnioskodawcy prawa pomocy albo w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i jest przyznawane osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) albo w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie jedynie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią należność publicznoprawną. Zwolnienia od obowiązku uiszczenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. Podkreślić więc należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy, będącego formą dofinansowania z budżetu państwa, winno stanowić wyjątek a nie zasadę. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego, z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów sądowych, Sąd porównał wysokość miesięcznych dochodów z kwotami wskazanych przez stronę wydatków i doszedł do wniosku, iż obciążenie M. Ś. kosztami sądowymi w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu rodziny skarżącego. Z przedłożonych dokumentów oraz informacji podanych przez wnioskodawcę wynika, że wspólnie z żoną prowadzi on gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z emerytur w wysokości 3 433 zł netto miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymanie domu określił na kwotę rzędu 838 zł (opał, energia elektryczna, woda, telefon), ponadto żona skarżącego ponosi co miesiąc wysokie wydatki związane leczeniem w granicach 300 zł. Około 917 zł miesięcznie stanowią wydatki z tytułu egzekucji komorniczej, zaś 200 zł skarżący uiszcza na rzecz syndyka tytułem spłaty zadłużenia związanego z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą. Powyższe oznacza, że do zagospodarowania pozostaje skarżącemu i jego małżonce kwota 1 178 zł. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek zapłacenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Mając na uwadze wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę wydatków oraz kwotę dochodu przypadającą na jednego członka rodziny skarżącego (niecałe 600 zł) uiszczenie wpisu sądowego w pełnej wysokości mogłoby spowodować, że skarżącemu nie wystarczy środków na pokrycie kosztów wyżywienia. Z drugiej jednak strony, Sąd ocenił, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła, by uniemożliwiała uiszczenie kosztów w jakiejkolwiek wysokości. Do wniosku takiego prowadzi między innymi fakt, że skarżący, jak sam zresztą wskazuje, pomaga finansowo rodzinie syna. W tej sytuacji, o ile obciążenie strony kosztami sądowymi w pełnej wysokości przekraczałoby miarę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o tyle, zdaniem Sądu, skarżący jest w stanie partycypować w tych kosztach w części nieprzekraczającej 200 zł. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. J.Z.