I SA/Łd 1161/14

Dnia 18 lutego 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B. z siedzibą w G. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B. z siedzibą w G. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji wydanej w zakresie podatku od towarów i usług za okresy marzec-sierpień 2007 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. I SA/Łd 1161/14 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 5 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B. z siedzibą w G. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji wydanej w zakresie podatku od towarów i usług za okresy marzec-sierpień 2007 r. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku strona skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych wyjaśnień i dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika m.in., że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na rachunku bankowym strony znajdowały się środki pieniężne w wysokości 150 881,68 zł. W obszernym uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, na co środki te zostaną przekazane w trakcie toczącego się postępowania upadłościowego. W konkluzji stwierdzono, że po przekazaniu przez komornika stosownych kwot wierzycielom, na koncie pozostanie suma ok. 30 000 zł, która przeznaczona zostanie na opłacenie bieżących kosztów postępowania (obwieszczenia w prasie, prowadzenie ksiąg, koszty prowadzenia rachunku bankowego, koszty administracyjne, w tym wysyłka korespondencji, papier i inne ) oraz rozdzielona będzie pomiędzy pozostałych wierzycieli, w tym głównie pomiędzy byłych pracowników upadłego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie uczyniła zadość tym wymaganiom. Najważniejszą okolicznością w niniejszej sprawie jest fakt, że strona skarżąca w momencie złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dysponowała kwotą ponad 150 000 zł. Kwota ta zupełności wystarczała na uiszczenie kosztów sądowych koniecznych do uiszczenia na obecnym etapie postępowania sądowego - jest to jedynie 100 zł wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Oczywiście z tej kwoty większość przeznaczona jest na spłatę wierzycieli, tym niemniej pozostająca do dyspozycji strony suma wystarcza na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania (co strona sama przyznaje, przedstawiając stosowne rozliczenia), do których to kosztów bez wątpienia należy zaliczyć także koszty prowadzonego postępowania sądowego. Skoro zatem strona dysponuje kwotą znacznie przewyższającej koszty niniejszego postępowania, to uznać należy, że ich część może przeznaczyć na uiszczeni wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.