I SA/Łd 1167/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: Pomocnik sekretarza Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych uiszczonego w związku z zawarciem umowy spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A.Rz. Aktem notarialnym z dnia 19 listopada 2013 r. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. oraz B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. zawarły umowę spółki komandytowo-akcyjnej C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w S. Przy sporządzaniu umowy notariusz pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 9 września 2000 r. w wysokości 250 zł. W akcie notarialnym wskazano, że kapitał zakładowy spółki C wynosi 50.000 zł. W dniu 31 stycznia 2014 r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynął wniosek o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych pobranego przez notariusza w związku z zawarciem umowy spółki komandytowo-akcyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spółka komandytowo-akcyjna nie została zarejestrowana przez sąd, gdyż wniosek o zarejestrowanie spółki został cofnięty. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 250 zł, z tytułu zawarcia umowy spółki komandytowo-akcyjnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlegają umowy spółki. Nie zachodzą też podstawy przewidziane w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych do zwrotu tego podatku. Powyższa decyzja została skierowana do podmiotu C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowo-akcyjna reprezentowanego przez komplementariusza B Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, podzielając jego stanowisko. W uzasadnieniu decyzji wskazano dodatkowo, że wniosek o zwrot podatku został podpisany przez komplementariusza spółki komandytowo-akcyjnej, a zaskarżona decyzja została de facto skierowana do podmiotu będącego wspólnikiem zawiązanej w dniu 19 listopada 2013 r. spółki, wskazanego w umowie jako upoważnionego do jej reprezentowania. W tym stanie faktycznym C Spółka z o.o. jest podmiotem, który powinien być uznany za stronę postępowania w sprawie zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniosła o jej uchylenie, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Strona skarżąca podnosi, że decyzja organu I instancji została skierowana do podmiotu nieistniejącego – spółki komandytowo-akcyjnej reprezentowanej przez komplementariusza. Spółka komandytowo-akcyjna nie gdy nie powstała i nie może byś stroną postępowania, niezależnie od tego, kto miałby ją reprezentować. W zaistniałych okolicznościach obowiązkiem organu drugiej instancji było stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji na zasadzie art. 248 § 1 i 2 w zw. z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej –z urzędu po otrzymaniu odwołania i decyzji organu pierwszej instancji oraz oddaleniu odwołania i umorzeniu postępowania odwoławczego, albowiem wnioskodawca i zarazem odwołujący się podmiot nie był stroną wskazaną w zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i nie jest uprawniony do składania od niej odwołania. Strona skarżąca przedstawia też argumenty wskazujące na zasadność wniosku o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Oznacza to, że przed sądem administracyjnym następuje ocena prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej (w tym organy podatkowe) przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało uznać, że narusza ona przepisy postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie podatkowe prowadzone przed wydaniem przez organ decyzji powinno zapewnić dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Obowiązek taki wynika w szczególności z treści przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej "O.p."). Postępowanie podatkowe może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu (art. 165 § 1 O.p.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy obejmuje również obowiązek wyjaśnienia, czy pismo z żądaniem wszczęcia postępowania pochodzi od osoby (podmiotu) będącego stroną. Pismo z dnia 31 stycznia 2014 r. zawierające wniosek o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych jest wysoce nieprecyzyjne. W piśmie tym wskazano, że dotyczy ono podmiotu C Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. Powyższy wniosek został podpisany przez komplementariusza B Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (Prezesa Zarządu Spółki B). Tymczasem z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że postępowanie w przedmiocie wniosku o wpisanie C Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowo-akcyjnej z siedzibą w S. do Krajowego Rejestru Sądowego zostało wcześniej umorzone (18 grudnia 2013 r.) wobec nieuzupełnienia wniosku i jego cofnięcia. Zgodnie z art. 134 § 1 Kodeksu spółek handlowych spółka komandytowo-akcyjna powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Spółka osobowa przed rejestracją nie istnieje jako podmiot. Pismo zawierające wniosek o zwrot podatku zostało przesłane z pieczątką firmową A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (t.III k.6). We wniosku nie wskazano również, do jakiego podmiotu należy rachunek bankowy, na który należy dokonać zwrotu pobranej kwoty podatku. W istocie więc nie wiadomo, jaki podmiot wystąpił z wnioskiem o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych. Z takim wnioskiem nie mogła wystąpić spółka komandytowo-akcyjna przed jej wpisaniem do rejestru. Wniosku o zwrot podatku nie mógł też złożyć komplementariusz nieistniejącej spółki osobowej. Pomimo niewyjaśnienia zasadniczej kwestii, jaki podmiot wystąpił z wnioskiem o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nadał temu wnioskowi bieg (wszczął postępowanie) i rozstrzygnął wniosek decyzją z dnia [...] r. skierowaną do nieistniejącej spółki komandytowo-akcyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. mimo braku wyjaśnienia podstawowych okoliczności utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Z powyższych względów, wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy zasądzając na rzecz skarżącej kwotę uiszczonego wpisu sądowego. Brak było natomiast podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Jedynym podmiotem uprawnionym do reprezentowania strony skarżącej jest P. Z. – Prezes Zarządu. P. Z. nie może w niniejszym postępowaniu występować równocześnie jako prezes Zarządu spółki i pełnomocnik Prezesa Zarządu strony skarżącej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wyjaśni w pierwszej kolejności, jaki podmiot wystąpił z wnioskiem o zwrot podatku. W tym celu należy zwrócić się do podmiotu, który złożył podpis pod wnioskiem z dnia 31 stycznia 2014 r. (spółki B reprezentowanej przez Prezesa Zarządu) o udzielnie wyjaśnień, kto jest wnioskodawcą i do jakiego podmiotu należy wskazany rachunek bankowy. W zależności od uzyskanych wyjaśnień należy wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 165a § 1 O.p.) lub rozstrzygnąć wniosek merytorycznie. ak