I SA/Łd 1170/05

Dnia 2 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA Paweł Janicki, Asesor WSA Cezary Koziński, Protokolant asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi E.C. i M.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. 1. oddala skargę; 2. nakazuje wypłacić adwokatowi J. S. jako pełnomocnikowi z urzędu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych wraz z należnym podatkiem VAT z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. I SA/Łd 1170/05 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił M. i E. małżonkom C. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za 1993 rok w kwocie 5 386,20 złotych, z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 249 § l pkt l ustawy Ordynacja podatkowa. Po rozpatrzeniu odwołania podatników Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu swych rozstrzygnięć organ podatkowy wskazał, iż decyzją z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy Ł. określił M. i E. C. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1993 w kwocie 5 386,20 złotych. Powyższą decyzję strony otrzymały w końcu maja 1995 roku i jej nie zaskarżyły. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia zostało wniesione dopiero w dniu 10 września 2004 roku. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. Na powyższe postanowienie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 11 maja 2005 roku skargę oddalił. Następnie organ podatkowy wskazał, iż w dniu 4 lipca 2005 roku M. C. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...]. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji regulują przepisy art. 248 § l i § 2 pkt l ustawy Ordynacja podatkowa, z których wynika, że postępowanie wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Z uwagi na to, że stwierdzenie nieważności decyzji jest formą nadzoru, organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Organ podatkowy wskazał również, że zgodnie z art. 24 § l ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387) żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U Nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. Aktualnie termin ten wynosi 5 lat od dnia doręczenia decyzji ostatecznej. Ponieważ decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. doręczona została podatnikom w roku 1995, a zatem przed dniem 1 stycznia 2003 roku w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 249 § l ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną ustawą z dnia 12 września 2002 roku. Zgodnie z ówczesnym brzemieniem art. 249 § 1 organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. został złożony po upływie blisko 10 lat, od kiedy decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] stała się ostateczna, tj. po upływie terminu określonego w art. 249 § l pkt l ustawy Ordynacja podatkowa. Wobec powyższego brak jest podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Dodatkowo organ odwoawczy uznał za niezasadny zarzut, iż strona nie brała czynnego udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 123 § l i art. 200 § l ustawy Ordynacja podatkowa strony zostały poinformowane, iż przed wydaniem decyzji przysługuje im prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Z prawa tego, w ocenie organu podatkowego, strona skorzystała. Także w postępowaniu odwoławczym, pismem z dnia 31 sierpnia 2005 roku poinformowano podatników o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Z prawa tego strona również skorzystała. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] M. i E. C. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Nie precyzując żądania skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Uzasadniając skargę skarżący odnieśli się do przebiegu postępowania toczącego się przed organami skarbowymi. Zarzucili organom podatkowym prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z prawem w szczególności z zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., przytaczając argumenty podniesione już w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 wyżej powołanego aktu). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowienie podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu wady wymienione w powołanym wyżej przepisie nie wystąpiły w toku postępowania. Stosownie do art. 24 § l ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169, poz. 1387) żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U Nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. Skoro zatem decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], stwierdzenia nieważności której domagają się skarżący, została im doręczona w roku 1995 i nie wniesiono od niej w ustawowym terminie odwołania, zastosowanie mają przepisy art. 249 § l ustawy Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną przywołaną ustawą z dnia 12 września 2002 r. Zgodnie z ówczesną treścią art. 249 § 1 organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. W rozpoznawanej sprawie decyzja Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...], której dotyczy żądanie skarżących, doręczona została stronom w roku 1995 r. Wniosek zaś o stwierdzenie nieważności ww. decyzji skarżący złożyli w dniu [...], a więc termin roczny nie został zachowany. Warto dodać, iż sprawa doręczenia kwestionowanej decyzji była już przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu. Wyrokiem z dnia 11 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] oraz odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zakreślony przepisem art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Organ obowiązany jest wówczas odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności. Dlatego też liczne dokumenty składane przez stronę w trakcie postępowania sądowo administracyjnego, dołączone między innymi do pism procesowych z dnia 10 lutego 2006 r., z dnia 15 lutego 2006 r. oraz z dnia 20 lutego 2006 r. (k. 60 akt), a także z dnia 24 lutego 2006 r. (k. 61 akt), mimo wnikliwej ich analizy dokonanej przez Sąd, nie mogły wpłynąć na inną ocenę niż ta, iż organy podatkowe w przedmiotowej sprawienie nie naruszyły prawa. Wobec powyższego skargę, podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 127 ze zm.), należało oddalić – pkt 1 wyroku. Stosownie natomiast do art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit c i § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), przyznano adwokatowi J. S. wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącym z urzędu – pkt 2 wyroku