I SA/Łd 1173/09

Dnia 17 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 rok postanawia: 1. przyznać D. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 24 listopada 2009 r. D. K. wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi podatniczka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach D. K. wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z emerytury wynoszący 2 061 zł netto miesięcznie. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 48 m2, w którym zamieszkuje oraz samochodu marki Seicento z 1999 r., nie posiada innego majątku, ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymanie mieszkania to kwota rzędu 450 zł (czynsz – 334 zł, gaz – 35 zł, energia elektryczna – 79 zł), ponadto skarżąca ponosi co miesiąc wydatki związane z ubezpieczeniem 35 zł, opłatą za telewizję 49 zł, wydatki na dwa telefony 90 zł oraz parking 90 zł. Około 125 zł miesięcznie stanowią wydatki na leki, około 300 zł miesięcznie utrzymanie samochodu, natomiast 250 zł miesięcznie pochłania spłata pożyczki. Pozostała kwota stanowi koszty bieżącego utrzymania. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2010 r. referendarz sądowy przyznał D. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł, w pozostałej zaś części wniosek oddalił. Od tego rozstrzygnięcia wnioskodawczyni złożyła sprzeciw, w którym argumentowała, że po uwzględnieniu wymienionych w oświadczeniu wydatków, na jedzenie i środki czystości pozostaje kwota 672 zł. Wyjaśniła też, iż nie posiada żadnych oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłaby spieniężyć, z kolei samochód osobowy, którego jest właścicielem, od listopada 2005 r. stanowi przedmiot zajęcia dokonanego przez Urząd Skarbowy Ł.-P., wobec czego nie można go sprzedać. Strona wskazała również, iż z uwagi na utrzymujący się zły stan zdrowia, co potwierdzają załączone do wniosku zaświadczenia lekarskie i wyniki badania, zmuszona jest wykupić lek, którego koszt nie jest refundowany i wynosi 240 zł. Po doliczeniu powyższego wydatku do pozostałych kosztów, na jedzenie i środki czystości pozostanie skarżącej 432 zł. Podatniczka zaznaczyła również, iż kwota wskazanych wydatków nie uwzględnia kosztów lekarskich konsultacji prywatnych, z których skarżąca musi korzystać w nagłych wypadkach. Podkreślono nadto, że posiadane wcześniej oszczędności zostały wydatkowane na pokrycie kosztów wcześniejszych postępowań przez tutejszym Sądem. W konkluzji D. K. wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w całości, to jest w kwocie 1 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a konkretnie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w całości. Art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a.") przewiduje możliwość przyznania wnioskodawcy prawa pomocy albo w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i jest przyznawane osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). albo w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie jedynie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią należność publicznoprawną. Zwolnienia od obowiązku uiszczenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającej z art. 84 Konstytucji RP. Podkreślić więc należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy, będącego formą dofinansowania z budżetu państwa, winno stanowić wyjątek a nie zasadę. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącej, z punktu widzenia możliwości ponoszenia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych (wpisu sądowego), Sąd porównał wysokość miesięcznych dochodów z kwotami wskazanych przez stronę wydatków i doszedł do wniosku, iż obciążenie D. K. kosztami sądowymi w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej. Oceniając zakres tego uszczerbku Sąd miał na względzie także to, iż od strony postępowania sądowego można wymagać by, dla pokrycia wydatków związanych z prowadzeniem procesu, znalazła pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, nie będących niezbędnymi dla jej utrzymania (por. postanowienie SN z dnia 24 lipca 1980 r. I CZ 99/80, Lex 8257 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2005 r. II SA/Gd 618/05, Lex 235275). We wniosku o przyznanie prawa pomocy D. K. wskazała, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania jest dochód z emerytury w wysokości 2 061 zł netto. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 48 m2 oraz samochodu marki Seicento z 1999 r., nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne wydatki skarżącej wynoszą około 1 387 zł i obejmują koszty utrzymania mieszkania, samochodu, koszty leczenia oraz inne opłaty np. spłata pożyczki – 250 zł, czy wydatki na dwa telefony - 90 zł. Po pomniejszeniu miesięcznych dochodów skarżącej o powyższe koszty, do zadysponowania pozostaje kwota 700 zł. Składając sprzeciw strona zwróciła uwagę na dodatkową okoliczność, a mianowicie konieczność zakupu leku, którego koszt wynosi 240 zł. Mając na względzie rodzaje ponoszonych przez stronę wydatków i ich wysokość, zdaniem Sądu nie jest uzasadnione przeniesienie na Skarb Państwa całości kosztów toczącego się postępowania w sytuacji, gdy od skarżącej można wymagać by zredukowała niektóre z tych wydatków (np. opłaty za telefon, koszty utrzymania samochodu) dla zabezpieczenia choć części kosztów sądowych. Nie sposób też dać wiarę twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, w sytuacji, w której systematycznie reguluje ona należności z innych tytułów i korzysta z pomocy fachowego pełnomocnika z wyboru. Przyznanie pierwszeństwa innym zobowiązaniom prywatnoprawnym skarżącej prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczącego się postępowania na Skarb Państwa. Miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącej, mającej od ponad pół roku świadomość konsekwencji wynikających z niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozwalał na systematyczne czynienie drobnych oszczędności służących częściowemu pokryciu kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie obciążenie strony wpisem sądowym od skargi w pełnej wysokości przekraczałoby miarę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jednak, w sytuacji mającej miejsce w rozpatrywanej sprawie, Sąd ocenił, iż skarżąca jest w stanie współfinansować tę opłatę w części wynoszącej 250 zł. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. J.Z.