I SA/Łd 1178/14

Dnia 24 kwietnia 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. i O. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. i O. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącym – K. K. i O. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, 2/ odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. K. i O. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 rok. Wobec treści wyroku skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnieśli skargę kasacyjną, w której został zawarty wniosek o przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym następnie, na urzędowym formularzu (PPF), oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, że są małżeństwem i prowadzą wspólne gospodarstw domowe. Oboje osiągają dochód z tytułu emerytury w wysokości 3.029 zł. Ich majątek stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 61,96 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 0.065 ha, a ponadto oszczędności w kwocie ok. 10.000 zł. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnili, że obecnie znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, posiadają ruchomy kredyt w banku A. w kwocie 100.000 zł w pełni wykorzystany oraz zadłużenie w ZUS za okres dwóch miesięcy. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, zarządzeniem z dnia 31 marca 2015 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawców do złożenia przez skarżących dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących ich sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącą i skarżącego kont oraz lokat bankowych, w tym zwłaszcza związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, za ostatnie 3 miesiące, wskazania kwoty wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne, przedstawienia dokumentów potwierdzających fakt wskazanego we wniosku zadłużenia wobec banku A. i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz nadesłania odpisu aktualnego zeznania podatkowego skarżących - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżących w drodze pisma z dnia 14 kwietnia 2015 roku nadesłał dodatkowe dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej skarżących. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do referendarza sądowego, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Jednocześnie wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 326/08, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący są małżeństwem i prowadzą wspólne gospodarstw domowe. Oboje osiągają dochód z tytułu emerytury w wysokości 3.029 zł. Ich majątek stanowią nieruchomości w postaci mieszkania o pow. 61,96 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 0.065 ha, a ponadto oszczędności w kwocie ok. 10.000 zł. Przy czym saldo rachunku osobistego skarżącego na dzień 7 kwietnia 2015 r. opiewało na kwotę -14.967,63 zł, a saldo jego rachunku firmowego na dzień 31 marca 2015 r. wynosiło -99.000 zł. Uwagę zwraca przy tym podniesiona przez skarżącego okoliczność zalegania z przelewem środków na ubezpieczenie społeczne pracowników jego firmy za miesiąc luty 2015 roku. Jednocześnie z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że małżonkowie ponoszą stałe opłaty w kwocie 1.103,60 zł (za miesiąc kwiecień 2015 r.) oraz wydatki na wyżywienie, prowadzenie gospodarstwa domowego oraz na leczenie w łącznej kwocie 2.000 zł. Ponadto w 2013 roku skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 11.841,28 zł, a skarżący w kwocie 90.958,41 zł (według PIT-36). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, iż skarżący wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem zatem zachowania prawa skarżących do rozpoznania ich sprawy przez sąd w postępowaniu drugoinstancyjnym referendarz sądowy uznał za zasadne w niniejszej sprawie przyznać skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Jednocześnie z uwagi na wykazaną kwotę oszczędności, płynny charakter zadłużenia kredytowego skarżących oraz występujące na rachunku bankowym skarżącego wpływy z tytułu wykazanych płatności związanych z działalnością firmy A. oraz fakt, że przyszłe, ewentualne koszty sądowe rozłożone zostaną w czasie, referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy poprzez zwolnienie od pozostałych (innych niż wpis od skargi kasacyjnej) kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. AKE.