I SA/Łd 1198/11

Dnia 25 października 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok oraz wysokości odsetek od zaliczek miesięcznych w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2004 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącemu – A. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2/ oddalić wniosek w pozostałym zakresie. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok oraz wysokości odsetek od zaliczek miesięcznych w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2004 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 83.731 zł podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie precyzując jednak zakresu żądania objętego tym wnioskiem. Jednocześnie w złożonym, na urzędowym formularzu PPF, oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz małoletnim synem J.. Majątek rodziny stanowią dom o pow. 200 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 10 ha. Jednakże całość posiadanego majątku, w tym środki transportu (8 samochodów) i nieruchomości oraz środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, zostały zajęte przez urząd skarbowy w Z. W. Na nieruchomościach ustanowione są także hipoteki, co oznacza, że nie ma jakiejkolwiek możliwości ich spieniężenia w celu uiszczenia wpisu od skargi. Ponadto zabezpieczenia na majątku opiewają na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych i wielokrotnie przekraczają sumę posiadanych aktywów. Skarżący oświadczył przy tym, że nie osiąga żadnych dochodów, jego żona natomiast w 2010 roku z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości -182.342,33 zł. Podkreślił także, iż dom, w którym zamieszkuje, nie jest jego własnością i przebywa w nim wyłącznie dzięki życzliwości pełnoletniego syna M. K., który nie pozostaje z małżonkami we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast małoletni syn J. nie posiada żadnego majątku. Ponadto w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wskazał, że w związku z działaniami organów podatkowych doszło do likwidacji firmy A sp. jawna, która stanowiła jedyne źródło osiąganych przez niego dochodów. Także i jego żona prowadzi wprawdzie działalność gospodarczą, lecz co miesiąc ponosi znaczne straty, a co za tym idzie, nie generuje jakichkolwiek przychodów (zajęcie kont bankowych). Z tego względu nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności, którymi mógłby sfinansować wpis od skargi w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe zarządzeniem z dnia 27 września 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jednoznaczne wskazanie zakresu żądania objętego tymże wnioskiem (rubryka nr 4 formularza PPF) – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zobowiązano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiąganych przez skarżącego i jego żonę A. K. za dwa ostatnie lata podatkowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodu (np. ze stosunku pracy, z pozarolniczej działalności gospodarczej itp.) w sposób umożliwiający określenie wysokości uzyskiwanych przychodów i kosztów ich uzyskania bądź nadesłania odpisów zeznań podatkowych za te lata, udokumentowania kwoty aktualnie osiąganego przez małżonkę skarżącego dochodu (straty) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące (np. poprzez przedłożenie stosownych deklaracji podatkowych), złożenia wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego żonę wydatków eksploatacyjnych i wskazania kwoty środków przeznaczanych miesięcznie na utrzymanie rodziny oraz do nadesłania dokumentów potwierdzających fakt zajęcia wskazanych we wniosku nieruchomości i ruchomości - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w drodze pisma procesowego z dnia 11 października 2011 roku nadesłał dokumenty i informacje dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a ponadto sprecyzował, że złożony wniosek zakresem swym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż wszystkie posiadane przez skarżącego i jego żonę rachunki bankowe objęte są od kilkunastu miesięcy zajęciem, nie jest możliwe dokonanie jakichkolwiek operacji bankowych za ich pomocą, a w szczególności nie można uzyskać wyciągów obrazujących przepływy finansowe. Ponadto wobec faktu ich zajęcia dokonywanie za ich pomocą jakichkolwiek wypłat jest niemożliwe. Pełnomocnik dodał przy tym, że całość kosztów utrzymania skarżącego i jego małżonki z uwagi na brak jakichkolwiek środków finansowych pokrywa ich syn. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z treścią art. 243 § 1 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Jednocześnie podkreślić należy, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz synem. Jedyne źródło utrzymania trzyosobowej rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez żonę skarżącego w postaci firmy transportowo–spedycyjnej, która jednak przynosi straty. Cały majątek posiadany przez skarżącego zarówno ruchomy (w postaci środków transportu), jak i nieruchomy oraz środki na rachunkach bankowych zostały zajęte przez organy podatkowe na kwotę kilkudziesięciu milionów złotych. Skarżący zamieszkuje wraz z żoną w domu będącym własnością ich starszego, pełnoletniego syna, który udziela rodzicom pomocy, ponosząc koszty związane z ich utrzymaniem oraz zaspokajaniem podstawowych potrzeb. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza w postaci spółki jawnej A została zlikwidowana i w związku z tym skarżący aktualnie nie osiąga żadnego dochodu. Jednocześnie z nadesłanych odpisów zeznań podatkowych wynika, że jego żona w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w 2009 roku odnotowała stratę w wysokości -453.899 zł, zaś w roku ubiegłym jej obroty wyniosły 2.265.689 zł, koszty uzyskania przychodu stanowiła kwota 2.448.031 zł, dając w efekcie stratę w wysokości -182.342 zł. Ponadto z oświadczenia żony skarżącego wynika, że w lipcu 2011 r. osiągnęła przychód w kwocie 145.600 zł, przy kosztach jego uzyskania wynoszących 146.873,03 zł, co skutkowało stratą w wysokości -1.273,03 zł, w miesiącu sierpniu uzyskała zaś przychód w wysokości 169.988,98 zł, przy kosztach stanowiących kwotę 1999.946 zł, co w efekcie spowodowało stratę w wysokości -29.957,02 zł, natomiast w miesiącu wrześniu 2011 r. jej przychód wyniósł 51.000 zł, koszty jego uzyskania stanowiły kwotę 130.294,34 zł, strata zaś zamknęła się kwotą -79.294,34 zł. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę zwłaszcza brak osiągania dochodu przez skarżącego oraz fakt, iż prowadzona przez żonę skarżącego firma B nie generuje aktualnie dochodu pozwalającego na pozyskanie środków umożliwiających poniesienie wpisu sądowego od skargi jej męża, a ponadto uwzględniając łączną kwotę wpisu w sprawach wszczętych przez skarżącego przed tutejszym Sądem, przekraczającą 183.000 zł, należało uznać, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W pozostałym zakresie, z uwagi na fakt, że przyszłe ewentualne koszty sądowe zostaną rozłożone w czasie, a aktualna sytuacja majątkowa rodziny może ulec poprawie, należało oddalić wniosek skarżącego. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. mko