I SA/Łd 121/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Cezary Koziński po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. N. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z 19 kwietnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty i październik 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego. T. N. wystąpił ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...]r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za luty i październik 2012 r. W związku ze skargą podatnik wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, nie osiąga żadnych dochodów oraz, że poza samochodem osobowym Isuzu D-MAX o wartości ok. 65.000 zł, nie posiada majątku ani oszczędności. Wnioskodawca podał dalej, że ze względu na zablokowane rachunki bankowe nie może wypłacać środków pieniężnych. Wśród swoich zobowiązań skarżący wymienił kredyt obrotowy na kwotę 72.970,66 zł, kredyt odnawialny firmowy na kwotę 61.300 zł oraz kredyt odnawialny osobisty na kwotę 50.339,22 zł. W uzupełnieniu wniosku, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że we wniosku niewłaściwie wskazano, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. W rzeczywistości skarżący co prawda mieszka wspólnie z rodzicami, jednak utrzymuje się samodzielnie. W załączeniu przedstawiono wyciągi z rachunków bankowych oraz kopie umów kredytowych. Pełnomocnik oświadczył dalej, że obecnie strona posiada 8.000 zł, to jest: środki pozostałe z kredytu. Z tej kwoty zaspakajane są wydatki na bieżące utrzymanie (rata kredytu – 2.440,06 zł, odsetki od rachunku biznes – 380 zł, odsetki od rachunku ekonto – 200 zł, czynsz za mieszkanie – 159,23 zł, opłata za energię elektryczną – 29,50 zł, leki – 150 zł, wyżywienie i środki higieny – 600 zł, wpłata za ZUS – 297,28 zł). W kolejnym piśmie pełnomocnik oświadczył, że obecnie skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, otrzymuje jedynie zasiłek chorobowy (za styczeń 2017 r. – 1.408,45 zł netto, za luty 2017 r. – 1.282,36 zł). Z załączonej do pisma kopii zeznania o wysokości przychodu (PIT-28) za rok 2016 wynika, że skarżący uzyskał wówczas przychody w wysokości 254.823,34 zł, które podlegały opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 3% (7.346,04 zł). Referendarz sądowy postanowieniem z 19 kwietnia 2017 r. odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu zwrócił uwagę, że przedstawione informacje i dokumenty nie dają podstaw do twierdzenia, że skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa. Referendarz zwrócił uwagę, że skarżący prowadził dotąd dobrze prosperującą działalność gospodarczą, a obecnie, mimo pozostawania na zwolnieniu lekarskim, reguluje co miesiąc raty kredytu w wysokości 2.440 zł. Skarżący posiada również samochód o wartości ok. 65.000 zł, którego utrzymanie bez wątpienia generuje znaczne koszty. Referendarz zwrócił uwagę, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb własnych i rodziny. Analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, że były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zdaniem referendarza pozostająca do dyspozycji strony kwota dochodów uzyskiwanych z zasiłku chorobowego (średnio ok. 1.300 zł) i środków pozostałych z tytułu zaciągniętych kredytów (8.000 zł), może być przeznaczona na uiszczenie należności związanych udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że kwota wpisu sądowego w niniejszej sprawie jest niższa (1.500 zł) niż kwota miesięcznych rat kredytowych (2.440 zł). W sprzeciwie od postanowienia referendarza pełnomocnik strony wniósł o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podkreślił, że obecnie skarżący uzyskuje dochód jedynie ze świadczenia chorobowego. Prowadzona jeszcze w 2016 r. działalność gospodarcza nie generuje już żadnych przychodów, natomiast wtedy, gdy była jeszcze prowadzona, skarżący był zmuszony zaciągać kredyty na rozwój przedsiębiorstwa. W rezultacie nie zaoszczędził żadnej kwoty, którą mógłby pokryć koszty sądowe. W dalszej części sprzeciwu pełnomocnik wyjaśnił, że wobec skarżącego wszczęto postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego zajęto jego rachunki bankowe uniemożliwiając dokonywanie jakichkolwiek operacji bankowych. Obecnie skarżący nie może również spłacać swoich zobowiązań co doprowadzi do wypowiedzenia umów przez banki i postawienie kredytów w stan wymagalności. Odnosząc się do kwoty 8.000 zł, pełnomocnik wskazał, że skorzystanie z tej sumy nie jest teraz możliwe z uwagi na wspomniane zajęcia egzekucyjne. Odnosząc się do kwestii samochodu, pełnomocnik oświadczył, że obecnie nie jest użytkowany przez skarżącego, a podjęte próby sprzedaży okazały się bezskuteczne. Zresztą uzyskanych z tego źródła środków nie można przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania, ponieważ skarżący złamałby w ten sposób zasady podziału środków z egzekucji i byłby narażony na odpowiedzialność karną. Na zakończenie pełnomocnik oświadczył, że obecnie skarżący ponownie pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Referendarz sądowy słusznie podniósł, na wstępie zaskarżonego postanowienia, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, którą można stosować jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) jest bowiem to, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od wynikającego z art. 84 Konstytucji RP obowiązku ich ponoszenia, dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Prawo pomocy jest szczególną instytucją adresowaną do osób, które z uwagi na sytuację materialną w jakiej się znajdują nie są w stanie postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji, zgodnie z art. 246 § 1 pkt P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd podziela ocenę referendarza sądowego, zgodnie z którą w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Po pierwsze, należy mieć na uwadze fakt, że w latach 2015–2016 skarżący prowadził działalność gospodarczą, z której osiągnął – według załączonych do wniosku zeznań podatkowych – w 2015 r. przychód w wysokości 303.757,30 zł i dochód w wysokości 32.227,03 zł, natomiast w 2016 r. przychód w wysokości 254.823,34 zł (w rozliczeniu za 2016 r. podatnik złożył zeznanie PIT-28 o wysokości osiągniętego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych). Z akt podatkowych wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą również w latach wcześniejszych. Działalność ta polegała na świadczeniu usług polegających na prowadzeniu stacji paliw. Z akt spraw dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w latach 2013–2014 (sprawy o sygn. akt: I SA/Łd 122/17 oraz I SA/Łd 123/17) wynika, że wnioskodawca uzyskiwał miesięcznie przychód z tej działalności w wysokości 25.423 zł (bez podatku VAT). Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe nie kwestionują wysokości obrotu z tytułu świadczonych przez wnioskodawcę usług, zatem można przyjąć, że wysokość przychodu jest taka jaka wynika z wystawianych przez skarżącego faktur. Również w latach 2010–2012 (sprawy o sygn. akt: I SA/Łd 119/17, I SA/Łd 120/17 oraz I SA/Łd 121/17) skarżący uzyskiwał miesięcznie przychody z tytułu świadczenia ww. usług na tym samym lub wyższym poziomie. Podkreślić należy, że kwota wpisów sądowych od skarg we wszystkich ww. sprawach wynosząca 6.121 zł, stanowi mniej niż ¼ miesięcznego przychodu, który skarżący uzyskiwał przez ostatnich pięć lat. Biorąc pod uwagę powyższe nie sposób dać wiary oświadczeniu skarżącemu, zawartemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że po kilku latach pracy, podczas których uzyskiwał wynagrodzenie za usługi na poziomie 25 tys. zł miesięcznie, skarżący nie posiada oszczędności i znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Oceny tej nie zmienia fakt, że w okresie od 29 grudnia 2016 r. do 1 lutego 2017 r. skarżący nie uzyskiwał przychodu z działalności gospodarczej i pobierał zasiłek chorobowy w wysokości: 1.408,45 zł i 1.282,36 zł. Przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia również, zdaniem sądu, wysokość uzyskanych przez skarżącego kredytów: obrotowego w wysokości 78.700 zł (udzielony 12 września 2016 r.), odnawialnego firmowego – 61.300 zł (wg deklaracji podatnika) oraz odnawialnego osobistego – 49.760,80 zł. Zawierając ww. umowy banki oceniały zdolność kredytową swojego klienta. W przypadku skarżącego wysokość przyznanych mu w ten sposób środków świadczy, że banki uznały skarżącego za osobę majętną o wysokiej zdolności kredytowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. Ake.