I SA/Łd 1216/15

Dnia 15 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie referendarza sądowego z 8 marca 2016 roku i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 8 stycznia 2016 roku M. F. wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 grudnia 2015 roku o odrzuceniu jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości. W piśmie tym skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym następnie, na wezwanie Przewodniczącego Wydziału, urzędowym formularzu (PPF) skarżąca wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, nie precyzując przy tym osoby pełnomocnika. Jednocześnie we wniosku skarżąca podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i bytowej. Jest opiekunem chorych rodziców (w wieku 76 i 81 lat). Rodzice utrzymują się z emerytury w łącznej kwocie 1.950 zł, która stanowi także jej źródło utrzymania. Opieka, którą sprawuje nad rodzicami, jest konieczna z uwagi na ich schorzenia reumatologiczno-sercowe. Skarżąca podkreśliła przy tym, że nie ma żadnej możliwości zarobkowania, ZUS nie przyznał jej żadnego świadczenia. Rodzina zamieszkuje w domu o pow. 300 m2. Wydatki na opłatę energii elektrycznej i wodę stanowią łącznie kwotę 190 zł. Zarządzeniem referendarza sądowego skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do udokumentowania wysokości świadczenia emerytalnego jej rodziców oraz miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, a ponadto jednoznacznego wskazania, czy wnosi o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy postanowieniem z 8 marca 2016 roku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu argumentował, że niewykonanie przez skarżącą obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Tym samym uznać należało, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zwłaszcza w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości o znacznej wartości (ok. 450.000zł). Na powyższe postanowienie w dniu 5 kwietnia 2016 roku skarżąca złożyła sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazała, że brak przyznania jej prawa pomocy jest dla niej bardzo krzywdzący. Ponownie wskazała, że emerytury rodziców są jedynym źródłem utrzymania ich rodziny. Do sprzeciwu dołączyła przekazy pocztowe obrazujące wysokość dochodów rodziny (1.950 zł). Przedstawiła także zaświadczenia lekarskie z których wynika, że stan zdrowia obojga jej rodziców powoduje, że nie są zdolni do samodzielnej egzystencji i wymagają pomocy osoby drugiej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w postepowaniu podatkowym wynika, że koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącej wynoszą około 200 zł miesięcznie(opłaty za prąd i wodę), gaz został odcięty z powodu zadłużenia wobec gazowni na kwotę ok. 6.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.); dalej: p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Przechodząc do meritum, na wstępie przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawczyni wspólnie z dwójka niesamodzielnych wymagających jej opieki rodziców prowadzi gospodarstwo domowe, którego jedynym źródłem utrzymania są emerytury jej rodziców w łącznej wysokości 1.950 zł netto. Rodzina mieszka w domu znajdującym się w złym stanie technicznym, miesięczne koszty jego utrzymania wynoszą ok. 200 zł z tytułu opłat za prąd i wodę, gaz został odcięty z uwagi na zaległości w opłatach. Uwzględniając powyższe, stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i dlatego w celu zachowania prawa do sądu zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. (art. 253 p.p.s.a.).. Z uwagi na wskazane powyżej okoliczności sąd uznał, że przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. została spełniona i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 §1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.