I SA/Łd 1219/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda(spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Przemysław Cieślarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wniosku strony o zwrot podatku wraz z odsetkami. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] r., odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie wniosku strony o zwrot podatku w wysokości 3.780 zł wraz z odsetkami. Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2015 r. M. S., spadkobierca po zmarłym ojcu – J. S., wniósł o zwrot podatku od nabycia praw majątkowych w wysokości 3.780 zł wraz z odsetkami, wynikającego z nakazu płatniczego nr [...] z dnia 19 września 1962 r. wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O.. W uzasadnieniu wskazał, iż obciążenie jego ojca tym podatkiem było bezprawne, gdyż był on weteranem drugiej wojny światowej i należał do Organizacji A i z tego powodu na podstawie ustawy z 1951 r. był zwolniony od wszelkich podatków. Wnioskodawca podniósł, że jego ojciec nigdy fizycznie tego spadku nie uzyskał, ale podatek ww. wysokości zapłacił wskutek niewiedzy prawnej. M. S. wskazał, że jako prawowity spadkobierca domaga się zwrotu niesłusznie narzuconego podatku we wskazanej wysokości wraz z odsetkami w skali 10% rocznie, powołując się na Konstytucyjne Prawo Ciągłości Władzy, które jest odpowiedzialne za bezprawie w tamtym okresie. Ponadto, załączając do zażalenia pismo Ministerstwa Finansów Departamentu Podatków Lokalnych nr [...] r. z dnia 22 maja 2015 r., w którym stwierdzono przedawnienie należności będącej przedmiotem wniosku, wnioskujący podnosi, że jest to nieporozumienie, gdyż prawo dziedziczenia po swoim ojcu uzyskał dopiero 1 grudnia 2014 r. Do wniosku dołączona została również kserokopia ww. nakazu płatniczego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia [...] r., odmówił wszczęcia postępowania podatkowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podatkowy pierwszej instancji wskazał m.in., że zmarłemu J. S. już w dniu śmierci nie przysługiwało prawo do żądania wzruszenia przedmiotowego nakazu płatniczego, gdyż prawo to przedawniło się za jego życia a ponadto nie istniała też nadpłata w podatku od nieodpłatnego nabycia praw majątkowych, co wyklucza roszczenie o jej zwrot. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, wnioskodawca złożył na nie zażalenie. Zarzucił w nim powołanie przepisów teraźniejszych, tj. z 1997 r. i 2014 r., podczas gdy przestępstwo skarbowe miało miejsce w 1962 r. kiedy obowiązywał Dekret Ministra Finansów z 27 stycznia 1951 r. o podatku od nabycia praw majątkowych, z którego wynikało zwolnienie z podatku dla członków A. W uzasadnieniu strona podniosła, iż urzędnicy świadomie, w bezwzględny sposób i bezprawnie obciążyli weterana wojennego i członka A podatkiem, wykorzystując jego niewiedzę. Wskazała, że ojciec do końca życia nie wiedział o istnieniu Dekretu z 1951 roku i dlatego nie ubiegał się o zwrot niesłusznie naliczonego podatku od nabycia spadku po swoim ojcu - również J. S.. Z uwagi na fakt, że "przestępstwo" to zostało wykryte dopiero przez wnioskodawcę na początku tego roku, nie może mieć tu zastosowanie przedawnienie. Strona wnosi o ponowne rozważne rozpatrzenie sprawy. Po przeanalizowaniu akt sprawy i obowiązujących regulacji prawnych, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. Ponieważ strona w dalszym ciągu nie zgadzała się ze stanowiskiem organu, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie organu II instancji. Powtórzyła w niej argumentację wskazaną w zażaleniu oraz we wniosku. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w zakresie dającym podstawy do jej uwzględnienia, stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 - dalej jako " p.p.s.a."). Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 1 grudnia 2014 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt [...] M. S. nabył na podstawie ustawy w 1/2 części spadek po zmarłym w dniu 17 marca 2007 r. ojcu J. S.. Jako spadkobierca złożył wniosek o zwrot "niesłusznie narzuconego podatku w kwocie 3.780 zł wraz z odsetkami 10% rocznie". W ocenie strony podatek ten został wymierzony bezprawnie, gdyż zmarły J. S. był weteranem II wojny światowej i należał do organizacji A, a zgodnie z ustawą z 1951 r. weterani wojenni zwolnieni byli z wszelkich podatków. Podatek od nabycia praw majątkowych został wymierzony J. S. na podstawie nakazu płatniczego z dnia 19 września 1962 r. wystawionego przez Wydział Finansowy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Podstawą prawną tego nakazu był art. 16 dekretu z dnia 3 lutego 1947 r. o podatku od nabycia praw majątkowych (Dz.U. z 1951 r. Nr 9, poz.74) oraz art. 137 dekretu z dnia 16 maja 1946 r. o postępowaniu podatkowym (Dz.U.z 1951 r. Nr 7, poz. 25). Z przedłożonego dokumentu wynika, iż podatek ten został ustalony na podstawie obowiązujących wówczas przepisów prawa. J. S. nie starał się o zwrot podatku ustalonego ww. nakazem płatniczym, mimo że zgodnie z art. 162 dekretu z dnia 16 maja 1946 r. można było złożyć od niego odwołanie, a w określonych przypadkach wnieść o wznowienie postępowania (art. 177 ww. dekretu). Powyższe sprawiło, że przedmiotowy nakaz płatniczy stał się prawomocny. Zgodnie z art. 32 ust. 2 obowiązującego w tym czasie dekretu z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz.U. z 28 października 1950 r.) przez sumy nadmiernie uiszczone rozumie się różnicę pomiędzy kwotą faktycznie uiszczoną a kwotą należną, a przez sumy nienależnie uiszczone rozumie się kwoty uiszczone bez istnienia obowiązku. Za dzień powstania nadpłaty uważa się dzień doręczenia decyzji, na skutek której powstała nadpłata. Stosownie do art. 32 ust. 5 ww. dekretu żądanie zwrotu nadpłaty przedawnia się z upływem następnego roku kalendarzowego po roku, w którym nadpłata powstała. Zatem prawo do wystąpienia o wyeliminowanie z obrotu nakazu płatniczego z dnia 19 września 1962 roku oraz żądanie zwrotu podatku od nieodpłatnego nabycia praw majątkowych uległo przedawnieniu jeszcze za życia ojca wnioskodawcy. Z powyższych ustaleń wynika, co prawidłowo zauważył organ, że J. S. w dniu śmierci nie posiadał już prawa do żądania wzruszenia przedmiotowego nakazu płatniczego, nie istniała również nadpłata w podatku od nieodpłatnego nabycia praw majątkowych wynikająca z przedmiotowego nakazu ani tym samym roszczenie o jej zwrot. Zatem do spadku po zmarłym nie weszło prawo do żądania zwrotu podatku od nieodpłatnego nabycia praw majątkowych. Na marginesie należy zauważyć, iż gdyby nawet termin nie upłyną, to prawo do żądania zwrotu nadpłaty podatku i tak nie przeszłoby na spadkobierców zmarłego. Spadek to ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych. Jednakże jest grupa praw i obowiązków, które nie podlegają dziedziczeniu. Tego rodzaju prawem, jest prawo żądania zwrotu nadpłaty. Obowiązek podatkowy jest bowiem obowiązkiem ściśle związanym z konkretną osobą. Powyższe znajduje również potwierdzenie w obowiązujących przepisach podatkowych. Osobami uprawnionymi do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty są podatnik, osoba, która była wspólnikiem spółki cywilnej w chwili jej rozwiązania, płatnik oraz inkasent. Ustawodawca nie wymienił ani osoby trzeciej, ani spadkobiercy, gdyż w ich wypadku nadpłata może powstać wyłącznie na skutek podważenia decyzji o ich odpowiedzialności. W takim wypadku nadpłatę stwierdza organ podatkowy z urzędu, wydając postanowienie o zaliczeniu lub zwrocie nadpłaty (art. 76a § 1 oraz art. 76b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej jako "o.p."). Organy prawidłowo zastosował przepisy prawa obowiązujące w dacie złożenia wniosku. Zasadnie również zauważył, iż podnoszona przez skarżącego okoliczność nieznajomości przepisów prawa podatkowego przez zmarłego J. S. nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w rozpatrywanej sprawie. Nie jest to bowiem okoliczność, która miałaby jakikolwiek wydźwięk prawny. Obowiązujące przepisy wiążą wszystkie podmioty, do których są adresowane, bez wyjątku. Fakt nieznajomości prawa jedynie może zaszkodzić samemu zainteresowanemu. O możliwości zwrotu nadpłaconego podatku decydują obecnie, jak właściwie podniósł organ, przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, której regulacje mają zastosowanie do spraw nierozpatrzonych oraz niewszczętych przed dniem jej wejścia w życie. Podatnicy, którzy przed wejściem w życie Ordynacji podatkowej nie skorzystali ze środka prawnego przewidzianego w art. 175 k.p.a. nie mogą domagać się po dniu 1 stycznia 1998 r. stwierdzenia nadpłaty (tak NSA w uchwale składu 7 sędziów z 25 lutego 2002 r.,FPS 14/01, ONSA 2002, nr 3, poz. 103). Zgodnie z art. 165a § 1 o.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie przyczyną powodującą niemożność wszczęcia postępowania jest brak w przepisach podatkowych podstawy rozpatrzenia tej treści żądania w trybie postępowania podatkowego. W rozpatrywanej sprawie nie można zastosować regulacji wynikających z obecnie obowiązujących ustaw podatkowych. Niewątpliwie zachodzi więc jedna z przesłanek wymienionych w art. 165 a § 1 o.p. Osoba, która wniosła przedmiotowy wniosek nie jest uprawniona do zgłaszania objętego nim żądania. A nawet, gdyby była do tego uprawniona, to żądanie przedawniło się jeszcze za życia spadkodawcy. Prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny, dokonując jego oceny w oparciu o obowiązujące regulacje prawne. Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, brak jest podstaw do uznania zarzutów sformułowanych w rozpatrywanej skardze. W związku z powyższym, sąd zgodnie z treścią art. 151 p.p.s.a., oddalił przedmiotową skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. DB